Udział firmy w rynku

Celem analizy udziału w rynku jest określenie 

pozycji przedsiębiorstwa jako punktu 

wyjścia do podejmowania decyzji. 

Określenie udziału w rynku ma decydujący 

wpływ na 

siłę przedsiębiorstwa 

w stosunku do konkurentów 

oraz 

pozycję negocjacyjną wobec 

nabywców. 

 

 

        



Udział w rynku marki X =

 sprzedaż marki X/ sprzedaż 

globalna na rynku odniesienia

 

 

Pomiary udziału w 
rynku : 



Absolutny udział w rynku – udział sprzedaży 

danego przedsiębiorstwa w ogólnej sprzedaży 

analizowanych produktów na danym rynku;



Udział w rynku docelowym – udział sprzedaży 

danego przedsiębiorstwa w sprzedaży tego 

segmentu rynku, do którego przedsiębiorstwo 

adresuje swoją ofertę;



Relatywny udział w rynku – stosunek sprzedaży 

danego przedsiębiorstwa do sprzedaży trzech 

największych konkurentów.



Względny udział w rynku – stosunek sprzedaży 

danego przedsiębiorstwa do sprzedaży największego 

konkurenta. W przypadku, gdy przyjmuje on wartość 

z przedziału <1,3> można mówić o dominacji.

 

 

Udział w rynku a obroty 
firmy



Udział przedsiębiorstwa na rynku 
można określić za pomocą obrotów 
przedsiębiorstwa. 



Formuła ta wykorzystuje zależność, 
jaka zachodzi pomiędzy wielkością 
obrotów 
a wpływem czynników zewnętrznych, 
wewnętrznych i interakcji pomiędzy 
podmiotami rynku. 

 

 

Na obroty firmy mają wpływ 

następujące grupy czynników

: 



Czynniki egzogeniczne: dochody, płeć, wiek 

konsumentów, liczba i struktura ludności, 

zatrudnienie, pochodzenie społeczne. Ta grupa 

czynników wpływa na ogólne rozmiary popytu, 

określane jako pojemność rynku;



Czynniki endogeniczne: operatywność 

przedsiębiorstwa, umiejętność współpracy i 

doboru dostawców i odbiorców, wyposażenie, 

sprzęt itp. Czynniki wewnętrzne kształtują cenę 

oferowanych produktów;



Efekty interakcji dotyczące współdziałania i 

konkurencji pomiędzy podmiotami rynku i pozycji 

przedsiębiorstwa na tle tych procesów. Są 

związane z udziałem przedsiębiorstwa w rynku.

 

 

Wartość obrotów 

(sprzedaż) 

Q – pojemność rynku mierzona 

ilością potencjalnego popytu;

u – udział przedsiębiorstwa w 

ogólnej pojemności rynku;

p – cena produktu sprzedawanego 

przez dane przedsiębiorstwo

p

u

Q

S







 

 

Zmiana wartości 

obrotów

 

0

0

0

1

1

1

0

1

p

u

Q

p

u

Q

S

S

S











 

 

Metoda podstawień 

łańcuchowych 

Efekty zmian obrotów:
a)  efekt zmiany ceny 
b)  efekt zmiany udziału
c) 

efekt 

zmiany 

popytu 

(najważniejszy) 

 













0

1

0

0

0

1

0

1

0

1

1

1

Q

Q

p

u

u

u

p

Q

p

p

u

Q

S















 

 

Efekt zmiany popytu 



Podstawowym i najważniejszym 

efektem jest efekt popytu, 

który odzwierciedla wpływ 

wszystkich czynników 

związanych 

z ogólną pojemnością rynku 

na obroty przedsiębiorstwa. 





0

1

0

0

Q

Q

p

u



 

 

Efekt zmiany popytu



(+) Dodatni efekt popytowy to 
rynek jest chłonny – tzw. efekt ssania 
(jeżeli Q1-Q0>0 – rośnie popyt na 
dane dobro)



(-) Ujemny efekt popytowy to rynek 
jest nasycony tzw. efekt ciśnienia 
(jeżeli Q1-Q0<0 – maleje popyt na 
dane dobro) 





0

1

0

0

Q

Q

p

u



 

 

Efekt udziału 



Drugi co do ważności efekt, który 
uwzględnia czynniki interakcyjne 
pomiędzy podmiotami rynku



(+) wzrost konkurencyjności – 
wzrost udziału firmy w rynku



(-) spadek konkurencyjności – 
spadek udziału firmy w rynku





0

1

0

1

u

u

p

Q



 

 

Efekt cenowy 



związany jest z czynnikami 
wewnętrzymi 



należy go jednak rozpatrywać 
równolegle z efektem udziału, 
ponieważ wzrost lub spadek cen 
związany może być ze spadkiem lub 
wzrostem udziału w rynku 





0

1

1

1

p

p

u

Q



 

 

Interpretacja efektu 
cenowego



Dodatni efekt cenowy (wzrost ceny 
w stosunku do okresu bazowego) 
może wywołać zarówno spadek 
udziału przedsiębiorstwa w rynku, czyli 
ujemny efekt udziału jak i jego wzrost.



Interpretacja tego zjawiska opiera się 
na odniesieniu do różnicy pomiędzy 
tymi efektami (cenowym i udziału) 

 

 

Efekt cenowy a efekt 
udziału



Różnica dodatnia (> 0) pozytywny wpływ 
zmiany  ceny  na  obroty  przedsiębiorstwa, 
ponieważ  zmiana  udziału  w  rynku  nie 
zakłóciła wzrostu obrotów,



Różnica 

ujemna 

(<0) 

świadczy 

o 

negatywnym  wpływie  zmiany  ceny  na 
obroty  przedsiębiorstwa,  ponieważ  zmiana 
udziału  w  rynku  zakłóciła  wzrost  obrotów 
(wpłynęła na niego negatywnie) 













0

0

1

1

1

0

1

0

1

0

1

1

1

p

u

p

u

Q

u

u

p

Q

p

p

u

Q











 

 



Pozytywnym zjawiskiem są też 
dodatnie znaki obydwu efektów,



 negatywnym zaś – znaki ujemne 
(czyli relacje: zmiany ceny w 
stosunku do okresu bazowego i 
relacje zmiany udziału w stosunku do 
okresu bazowego).