Patologia
Patologia
środowiskowa
środowiskowa
czyli
czyli
o szkodliwości jedzenia, picia
o szkodliwości jedzenia, picia
i palenia
i palenia
Patologia
Patologia
środowiskowa
środowiskowa
czyli
czyli
o szkodliwości jedzenia, picia
o szkodliwości jedzenia, picia
i palenia
i palenia
Zanieczyszczenie
Zanieczyszczenie
powietrza:
powietrza:
- ozon: tworzenie wolnych rodników i
- ozon: tworzenie wolnych rodników i
wywoływanie reakcji zapalnej
wywoływanie reakcji zapalnej
- dwutlenek azotu i dwutlenek siarki: powstają
- dwutlenek azotu i dwutlenek siarki: powstają
w trakcie spalania paliw stałych i benzyny; w
w trakcie spalania paliw stałych i benzyny; w
drogach oddechowych tworzą substancje,
drogach oddechowych tworzą substancje,
które uszkadzają nabłonek oddechowy
które uszkadzają nabłonek oddechowy
- tlenek węgla: wiązanie z hemoglobiną;
- tlenek węgla: wiązanie z hemoglobiną;
uogólnione niedotlenienie
uogólnione niedotlenienie
- pyły drobnocząsteczkowe: przenikają do
- pyły drobnocząsteczkowe: przenikają do
końcowych odcinków dróg oddechowych i
końcowych odcinków dróg oddechowych i
wywołują reakcję zapalną
wywołują reakcję zapalną
W pomieszczeniach zamkniętych:
W pomieszczeniach zamkniętych:
- włókna azbestowe i radon: działanie
- włókna azbestowe i radon: działanie
rakotwórcze;
rakotwórcze;
- wiele substancji chemicznych zawartych w
- wiele substancji chemicznych zawartych w
materiałach budowlanych, wykończeniowych i
materiałach budowlanych, wykończeniowych i
w wyposażeniu.
w wyposażeniu.
Jednoczesna obecność wielu różnych
Jednoczesna obecność wielu różnych
zanieczyszczeń zwielokrotnia efekt
zanieczyszczeń zwielokrotnia efekt
uszkadzający.
uszkadzający.
Zanieczyszczenie powietrza i
Zanieczyszczenie powietrza i
choroby układu oddechowego:
choroby układu oddechowego:
- ostre i przewlekłe zapalenia
- ostre i przewlekłe zapalenia
- rozedma
- rozedma
- astma oskrzelowa
- astma oskrzelowa
- alergiczne zapalenie płuc
- alergiczne zapalenie płuc
- pylice
- pylice
- nowotwory
- nowotwory
Rozedma
Rozedma
(emphysema)
(emphysema)
:
:
-zaliczana do przewlekłych chorób
-zaliczana do przewlekłych chorób
obturacyjnych
obturacyjnych
- definicja: trwałe powiększenie
- definicja: trwałe powiększenie
przestrzeni powietrznej obwodowo do
przestrzeni powietrznej obwodowo do
oskrzelików końcowych, któremu
oskrzelików końcowych, któremu
towarzyszy uszkodzenie ścian
towarzyszy uszkodzenie ścian
(oskrzelików oddechowych, przewodów
(oskrzelików oddechowych, przewodów
pęcherzykowych i pęcherzyków
pęcherzykowych i pęcherzyków
płucnych).
płucnych).
Rozedma- typy:
Rozedma- typy:
- środkowej części zrazika:
- środkowej części zrazika:
najczęstszy typ rozedmy (do 95%
najczęstszy typ rozedmy (do 95%
przypadków) związany z paleniem
przypadków) związany z paleniem
tytoniu;
tytoniu;
- całego zrazika:
- całego zrazika:
związany z
związany z
niedoborem alfa1-antytrypsyny
niedoborem alfa1-antytrypsyny
- dalszej części zrazika
- dalszej części zrazika
Pylice
Pylice
(pneumoconiosis)
(pneumoconiosis)
:
:
- nienowotworowa reakcja tkanki
- nienowotworowa reakcja tkanki
płucnej na obecność pyłów
płucnej na obecność pyłów
mineralnych, pyłów związków
mineralnych, pyłów związków
organicznych i niektórych spalin;
organicznych i niektórych spalin;
- najczęściej ekspozycja na pył:
- najczęściej ekspozycja na pył:
a) węglowy
a) węglowy
b) krzemionkowy
b) krzemionkowy
c) azbest
c) azbest
d) beryl
d) beryl
Patogeneza
pylicy płuc
Zaawansowana pylica z
blizna zaciągająca płat
górny (strzałka)
Guzki pylicze z
charakterystycznymi
dla pylicy krzemowej
koncentrycznym
„cebulastym” układem
włókien kolagenowych
Pylica azbestowa z
zaawansowanym
włóknieniem
śródmiąższowym i
pogrubieniem opłucnej.
Ciałko
azbestowe
Palenie tytoniu:
Palenie tytoniu:
Palenie tytoniu jest szkodliwe dla
Palenie tytoniu jest szkodliwe dla
zdrowia,
zdrowia,
może być przyczyna wielu groźnych
może być przyczyna wielu groźnych
chorób.
chorób.
Najczęściej patologiczne zmiany dotyczą
Najczęściej patologiczne zmiany dotyczą
układu oddechowego i krążenia (rozwój
układu oddechowego i krążenia (rozwój
miażdżycowego stwardnienia naczyń
miażdżycowego stwardnienia naczyń
tętniczych !!!!!!!)
tętniczych !!!!!!!)
Najczęstsze
patologie
będące
następstwe
m palenia
Nieco
rzadsze
Ryzyko rozwoju wymienionych na
Ryzyko rozwoju wymienionych na
poprzednim przezroczu chorób jest
poprzednim przezroczu chorób jest
proporcjonalne do nasilenia ekspozycji na
proporcjonalne do nasilenia ekspozycji na
dym tytoniowy (ekspozycja mierzona
dym tytoniowy (ekspozycja mierzona
zwykle w tzw. „paczkolatach”).
zwykle w tzw. „paczkolatach”).
Palenie tytoniu zwielokrotnia ryzyko
Palenie tytoniu zwielokrotnia ryzyko
powstania patologii (głównie
powstania patologii (głównie
nowotworów) spowodowane narażeniem
nowotworów) spowodowane narażeniem
na inne substancje szkodliwe (np.
na inne substancje szkodliwe (np.
zawodowy kontakt z azbestem i palenie
zawodowy kontakt z azbestem i palenie
tytoniu).
tytoniu).
Następstwa palenia tytoniu ujawniają się
Następstwa palenia tytoniu ujawniają się
po wielu latach palenia (np. szczyt
po wielu latach palenia (np. szczyt
zachorowań na raka płuca dotyczy osób,
zachorowań na raka płuca dotyczy osób,
które paliły przez 20-30 lat).
które paliły przez 20-30 lat).
Zaprzestanie palenia daje stosunkowo
Zaprzestanie palenia daje stosunkowo
szybko wymierne korzyści zdrowotne,
szybko wymierne korzyści zdrowotne,
nigdy jednak nie likwiduje całkowicie
nigdy jednak nie likwiduje całkowicie
następstw wcześniejszego nałogu (ryzyko
następstw wcześniejszego nałogu (ryzyko
zgonu będzie zawsze wyższe w
zgonu będzie zawsze wyższe w
porównaniu do osób, które nigdy nie
porównaniu do osób, które nigdy nie
paliły).
paliły).
Choroby związane z
Choroby związane z
odżywianiem-
odżywianiem-
otyłość:
otyłość:
- definicja: zwiększenie masy ciała
- definicja: zwiększenie masy ciała
spowodowane nadmiernym
spowodowane nadmiernym
nagromadzeniem tkanki tłuszczowej,
nagromadzeniem tkanki tłuszczowej,
które negatywnie wpływa na stan
które negatywnie wpływa na stan
zdrowia
zdrowia
- sposoby pomiaru:
- sposoby pomiaru:
1) BMI=(masa ciała [kg])/(wzrost [m])
1) BMI=(masa ciała [kg])/(wzrost [m])
2
2
2) pomiar grubości fałdu skórnego
2) pomiar grubości fałdu skórnego
3) pomiar obwodu różnych części ciała
3) pomiar obwodu różnych części ciała
Rozwój otyłości związany jest z
czynnikami genetycznymi, ale także
środowiskowymi (tryb życia, dieta).
Otyłość (zwłaszcza centralna) zwiększa
ryzyko rozwoju:
- cukrzycy
- nadciśnienia
- zaburzeń gospodarki lipidowej ( TG;
HDL )
- choroby niedokrwiennej serca.
Regulacja ciężaru ciała poprzez leptynę i
ośrodkowe krążenie melanokortyny regulowane
przez leptynę.
Alkohol
Alkohol
Jest przyczyna wielu groźnych chorób i
Jest przyczyna wielu groźnych chorób i
zejść śmiertelnych (zatrucia, urazy,
zejść śmiertelnych (zatrucia, urazy,
wypadki komunikacyjne).
wypadki komunikacyjne).
Zgony będące następstwem
Zgony będące następstwem
przewlekłego nadużywania alkoholu w
przewlekłego nadużywania alkoholu w
większości przypadków spowodowane są
większości przypadków spowodowane są
marskością wątroby.
marskością wątroby.
