PODMIOTY PRAWA
PODMIOTY PRAWA
MIĘDZYNARODOWEGO
MIĘDZYNARODOWEGO
PODMIOTY PRAWA
PODMIOTY PRAWA
MIĘDZYNARODOWEGO
MIĘDZYNARODOWEGO
Pojęcie podmiotu
Pojęcie podmiotu
Niektórzy uważają ze podmiotami są tylko państwa.
Niektórzy uważają ze podmiotami są tylko państwa.
Inni- państwa, organizacje międzynarodowe, strony
Inni- państwa, organizacje międzynarodowe, strony
wojujące, a nawet jednostki.
wojujące, a nawet jednostki.
MTS-
MTS-
„Podmioty prawa, w systemie prawnym,
„Podmioty prawa, w systemie prawnym,
niekoniecznie są identyczne co do zakresu ich praw;
niekoniecznie są identyczne co do zakresu ich praw;
ich charakter zależy od potrzeby wspólnoty. Rozwój
ich charakter zależy od potrzeby wspólnoty. Rozwój
prawa międzynarodowego w ciągu jego historii
prawa międzynarodowego w ciągu jego historii
odbywał się pod wpływem wymogów życia
odbywał się pod wpływem wymogów życia
międzynarodowego, a stopniowy wzrost zbiorowych
międzynarodowego, a stopniowy wzrost zbiorowych
działań państw sprawił już, że pojawiły się
działań państw sprawił już, że pojawiły się
przykłady działania wykonywanego w płaszczyźnie
przykłady działania wykonywanego w płaszczyźnie
międzynarodowej przez inne podmioty, które nie są
międzynarodowej przez inne podmioty, które nie są
państwami.”
państwami.”
ALE, normy prawa międzynarodowego
ALE, normy prawa międzynarodowego
określają konkretne prawa i obowiązki
określają konkretne prawa i obowiązki
państw, kompetencje, prawa i i
państw, kompetencje, prawa i i
obowiązki organizacji
obowiązki organizacji
międzynarodowych, Stolicy Apostolskiej,
międzynarodowych, Stolicy Apostolskiej,
czy stron wojujących,
czy stron wojujących,
ALE NIE
ALE NIE
OKREŚLAJĄ KTO JEST PODMIOTEM
OKREŚLAJĄ KTO JEST PODMIOTEM
PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO.
PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO.
KPT- art. 3-
KPT- art. 3-
„Konwencja nie ma
„Konwencja nie ma
zastosowania do umów
zastosowania do umów
międzynarodowych zawieranych
międzynarodowych zawieranych
pomiędzy państwami a innymi
pomiędzy państwami a innymi
podmiotami prawa
podmiotami prawa
międzynarodowego oraz między tymi
międzynarodowego oraz między tymi
innymi pomiotami.”
innymi pomiotami.”
PODMIOTEM prawa
PODMIOTEM prawa
międzynarodowego
międzynarodowego
jest ten, kto
jest ten, kto
posiada prawa i obowiązki
posiada prawa i obowiązki
wynikające bezpośrednio z prawa
wynikające bezpośrednio z prawa
międzynarodowego.
międzynarodowego.
Rodzaje podmiotów prawa
Rodzaje podmiotów prawa
międzynarodowego
międzynarodowego
1.
1.
ZORGANIZOWANE
ZORGANIZOWANE
a.
a.
Terytorialne (suwerenne- państwa) i
Terytorialne (suwerenne- państwa) i
(niesuwerenne- trwałe, np. Andora i
(niesuwerenne- trwałe, np. Andora i
czasowe, np. strona wojująca)
czasowe, np. strona wojująca)
b.
b.
Bezterytorialne (organizacje
Bezterytorialne (organizacje
międzynarodowe)
międzynarodowe)
2. Niezorganizowane- jednostki
2. Niezorganizowane- jednostki
PAŃSTWO
PAŃSTWO
Suwerenna organizacja terytorialna
Suwerenna organizacja terytorialna
elementy pojęcia państwa wg.
elementy pojęcia państwa wg.
Konferencji z Montevideo:
Konferencji z Montevideo:
-
ludność,
ludność,
-
władza
władza
-
terytorium
terytorium
-
zdolność do utrzymywania stosunków
zdolność do utrzymywania stosunków
z innymi państwami.
z innymi państwami.
Suwerenność
Suwerenność
Niezależność władzy od jakiejkolwiek innej władzy
Niezależność władzy od jakiejkolwiek innej władzy
Jest cechą władzy państwowej, która personifikuje i
Jest cechą władzy państwowej, która personifikuje i
reprezentuje państwo w stosunkach
reprezentuje państwo w stosunkach
międzynarodowych
międzynarodowych
W sprawach międzynarodowych państwa
W sprawach międzynarodowych państwa
samodzielnie regulują stosunki z innymi państwami,
samodzielnie regulują stosunki z innymi państwami,
zgodnie ze swoimi interesami i potrzebami.
zgodnie ze swoimi interesami i potrzebami.
Pełna i wyłączna władza sprawowana przez państwo
Pełna i wyłączna władza sprawowana przez państwo
na swoim terytorium- zwierzchnictwo terytorialne.
na swoim terytorium- zwierzchnictwo terytorialne.
Czy jest jakaś granica suwerenności? Czy państwa
Czy jest jakaś granica suwerenności? Czy państwa
mogą postępować zupełnie dowolnie?
mogą postępować zupełnie dowolnie?
Prawa zasadnicze państw
Prawa zasadnicze państw
Są to prawa, które przysługują każdemu
Są to prawa, które przysługują każdemu
państwu od czasu jego powstania przez
państwu od czasu jego powstania przez
cały czas jego istnienia
cały czas jego istnienia
Wykształciły się na drodze zwyczajowej i
Wykształciły się na drodze zwyczajowej i
określają sytuację państwa w
określają sytuację państwa w
społeczności międzynarodowej.
społeczności międzynarodowej.
Wymagają poszanowania przez inne
Wymagają poszanowania przez inne
państwa.
państwa.
Prawa zasadnicze państw
Prawa zasadnicze państw
Prawo do istnienia
Prawo do istnienia
Praw do niezawisłości
Praw do niezawisłości
Prawo do równości
Prawo do równości
Prawo do obrotu (utrzymywania
Prawo do obrotu (utrzymywania
stosunków międzynarodowych)
stosunków międzynarodowych)
Prawo do czci.
Prawo do czci.
Prawa nabyte
Prawa nabyte
Różne dla wszystkich państw
Różne dla wszystkich państw
Wynikają z zaciągniętych zobowiązań
Wynikają z zaciągniętych zobowiązań
międzynarodowych.
międzynarodowych.
Powstanie państwa
Powstanie państwa
Jest efektem pewnego procesu
Jest efektem pewnego procesu
historycznego
historycznego
O powstaniu nowego państwa
O powstaniu nowego państwa
decyduje powstanie nowej władzy
decyduje powstanie nowej władzy
państwowej na pewnym terytorium i
państwowej na pewnym terytorium i
zanik władzy poprzedniej.
zanik władzy poprzedniej.
Sposoby powstania państwa
Sposoby powstania państwa
Oderwanie się części terytorium państwa i
Oderwanie się części terytorium państwa i
utworzenie nowego niezależnego państwa
utworzenie nowego niezależnego państwa
Rozpadnięcie się państwa na kilka państw i
Rozpadnięcie się państwa na kilka państw i
utworzenie nowego państwa
utworzenie nowego państwa
Połączenie się kilku państw i utworzenie
Połączenie się kilku państw i utworzenie
nowego państwa
nowego państwa
Utworzenie nowego państwa na terytorium
Utworzenie nowego państwa na terytorium
nie podlegającym niczyjej jurysdykcji.
nie podlegającym niczyjej jurysdykcji.
Upadek państwa
Upadek państwa
Ma miejsce, gdy zanika suwerenna
Ma miejsce, gdy zanika suwerenna
władza państwowa na określonym
władza państwowa na określonym
terytorium i nad określoną ludnością
terytorium i nad określoną ludnością
ŻADEN NARÓD NIE MOŻE WBREW
ŻADEN NARÓD NIE MOŻE WBREW
SWOJEJ WOLI BYĆ POZBAWIONY
SWOJEJ WOLI BYĆ POZBAWIONY
SWOJEGO PAŃSTWA.
SWOJEGO PAŃSTWA.
KNZ- zakaz niszczenia państwa- art.
KNZ- zakaz niszczenia państwa- art.
2 ust. 4-
2 ust. 4-
„wszyscy członkowie
„wszyscy członkowie
powstrzymają się w swych
powstrzymają się w swych
stosunkach międzynarodowych od
stosunkach międzynarodowych od
groźby użycia siły lub użycia jej
groźby użycia siły lub użycia jej
przeciwko integralności terytorialnej
przeciwko integralności terytorialnej
lub niepodległości jakiegokolwiek
lub niepodległości jakiegokolwiek
państwa.”
państwa.”
Sposoby upadku państwa
Sposoby upadku państwa
Inkorporacja
Inkorporacja
Rozpadnięcie się
Rozpadnięcie się
Połączenie
Połączenie
Ciągłość państw
Ciągłość państw
Czasowa okupacja całego terytorium
Czasowa okupacja całego terytorium
państwa
państwa
Rewolucyjna zmiana rządu, czy
Rewolucyjna zmiana rządu, czy
istotne zmiany granic państwowych
istotne zmiany granic państwowych
NIE POWODUJA ZMIAN W STATUSIE
NIE POWODUJA ZMIAN W STATUSIE
PAŃSTWA- JEST NADAL TYM SAMYM
PAŃSTWA- JEST NADAL TYM SAMYM
PODMIOTEM NA ARENIE
PODMIOTEM NA ARENIE
MIĘDZYNARODOWEJ.
MIĘDZYNARODOWEJ.
Sukcesja
Sukcesja
Problem sukcesji powstaje , gdy
Problem sukcesji powstaje , gdy
część państwa lub całe terytorium
część państwa lub całe terytorium
przechodzi pod władzę innego
przechodzi pod władzę innego
państwa.
państwa.
Co się wówczas dzieje z
Co się wówczas dzieje z
zobowiązaniami międzynarodowymi?
zobowiązaniami międzynarodowymi?
Sukcesja
Sukcesja
Gdy powstaje nowe państwo,
Gdy powstaje nowe państwo,
praktyka państw wskazuje na cztery
praktyka państw wskazuje na cztery
główne teorie:
główne teorie:
1.
1.
Tabula rasa
Tabula rasa
2.
2.
Prawa wyboru
Prawa wyboru
3.
3.
Kontynuacji z prawem wypowiedzenia
Kontynuacji z prawem wypowiedzenia
4.
4.
Prawa do namysłu
Prawa do namysłu
Sukcesja
Sukcesja
Konwencja wiedeńska o sukcesji państw
Konwencja wiedeńska o sukcesji państw
w stosunku do traktatów z 1978 r.
w stosunku do traktatów z 1978 r.
Konwencja wiedeńska o sukcesji państw
Konwencja wiedeńska o sukcesji państw
w odniesieniu do mienia państwowego,
w odniesieniu do mienia państwowego,
archiwów i długów państwowych z 1983
archiwów i długów państwowych z 1983
r.
r.
OBIE UZALEŻNIAJĄ KWESTIE SUKCESJI OD
OBIE UZALEŻNIAJĄ KWESTIE SUKCESJI OD
SPOSOBYU W JAKI POWSTAŁO PAŃSTWO.
SPOSOBYU W JAKI POWSTAŁO PAŃSTWO.
SUKCESJA W PRZYPADKU
SUKCESJA W PRZYPADKU
CESJI
CESJI
W przypadku traktatów- teoria
W przypadku traktatów- teoria
przesuwalności granic traktatowych.
przesuwalności granic traktatowych.
W przypadku mienia, archiwów i
W przypadku mienia, archiwów i
długów- prymat umowy sukcesyjnej.
długów- prymat umowy sukcesyjnej.
W przypadku braku umowy sukcesor
W przypadku braku umowy sukcesor
staje się posiadaczem mienia,
staje się posiadaczem mienia,
archiwów i długów.
archiwów i długów.
SUKCESJA W PRZYPADKU
SUKCESJA W PRZYPADKU
DEKOLONIZACJI
DEKOLONIZACJI
W przypadku traktatów- teoria tabula rasa.
W przypadku traktatów- teoria tabula rasa.
Jednakże sukcesor ma prawo jednostronnej
Jednakże sukcesor ma prawo jednostronnej
notyfikacji sukcesji w stosunku do umów
notyfikacji sukcesji w stosunku do umów
wielostronnych oraz nowacji umów
wielostronnych oraz nowacji umów
dwustronnych w drodze porozumienia z
dwustronnych w drodze porozumienia z
kontrahentem.
kontrahentem.
W przypadku mienia, archiwów i długów-
W przypadku mienia, archiwów i długów-
mienie i archiwa przechodzą na nowe
mienie i archiwa przechodzą na nowe
państwo. Długi reguluje umowa sukcesyjna,
państwo. Długi reguluje umowa sukcesyjna,
jeśli zaś jej nie ma sukcesor nie ma
jeśli zaś jej nie ma sukcesor nie ma
obowiązku spłaty długów poprzednika.
obowiązku spłaty długów poprzednika.
SUKCESJA W PRZYPADKU
SUKCESJA W PRZYPADKU
ZJEDNOCZENIA I UPADKU
ZJEDNOCZENIA I UPADKU
PAŃSTW
PAŃSTW
W przypadku traktatów- zasada automatycznej
W przypadku traktatów- zasada automatycznej
kontynuacji
kontynuacji
ipso iure,
ipso iure,
chyba, że umowa
chyba, że umowa
stanowi inaczej.
stanowi inaczej.
W przypadku mienia, archiwów i długów- jeśli
W przypadku mienia, archiwów i długów- jeśli
państwo powstało w wyniku zjednoczenia
państwo powstało w wyniku zjednoczenia
sukcesor przejmuje po poprzednikach. Jeśli zaś
sukcesor przejmuje po poprzednikach. Jeśli zaś
państwo powstaje w wyniku upadku rozdziela
państwo powstaje w wyniku upadku rozdziela
się pomiędzy sukcesorów w zależności od
się pomiędzy sukcesorów w zależności od
położenia, a długi proporcjonalnie.
położenia, a długi proporcjonalnie.
Suwerenność
Suwerenność
KNZ- art.. 2 ust. 1-
KNZ- art.. 2 ust. 1-
„suwerenna równość
„suwerenna równość
wszystkich państw”
wszystkich państw”
Deklaracja ZO ONZ-
Deklaracja ZO ONZ-
„Wszystkie państwa
„Wszystkie państwa
korzystają z suwerennej równości. Mają
korzystają z suwerennej równości. Mają
one równe prawa i obowiązki i są równymi
one równe prawa i obowiązki i są równymi
członkami wspólnoty międzynarodowej,
członkami wspólnoty międzynarodowej,
niezależnie od różnic gospodarczych,
niezależnie od różnic gospodarczych,
społecznych czy politycznych.”
społecznych czy politycznych.”
Wykonywanie władzy
Wykonywanie władzy
suwerennej
suwerennej
Władze państwowe zarówno na
Władze państwowe zarówno na
zewnątrz jak i wewnątrz nogą działać
zewnątrz jak i wewnątrz nogą działać
tak, jak to uważają za
tak, jak to uważają za
słuszne
słuszne
i
i
najbardziej zgodne
najbardziej zgodne
z interesami i
z interesami i
potrzebami danego państwa, a
potrzebami danego państwa, a
więc że mogą działać dowolnie,
więc że mogą działać dowolnie,
według własnego uznania.
według własnego uznania.
Granica???
Granica???
KAŻDE PAŃSTWO MOŻE ROBIĆ
KAŻDE PAŃSTWO MOŻE ROBIĆ
WSZYSTKO, CO NIE JEST
WSZYSTKO, CO NIE JEST
ZAKAZANE PRZEZ PRAWO
ZAKAZANE PRZEZ PRAWO
MIEDZYNARODOWE WIĄŻĄCE TO
MIEDZYNARODOWE WIĄŻĄCE TO
PAŃSTWO.
PAŃSTWO.
Kompetencje własne
Kompetencje własne
państwa
państwa
To co należy do kompetencji własnej
To co należy do kompetencji własnej
państwa określone jest przez stan
państwa określone jest przez stan
aktualnych zobowiązań
aktualnych zobowiązań
prawnomiędzynarodowych.
prawnomiędzynarodowych.
Zakres kompetencji własnych jest
Zakres kompetencji własnych jest
zmienny w czasie i podmiotowo.
zmienny w czasie i podmiotowo.
Zasada nieinterwencji
Zasada nieinterwencji
Zakaz mieszania się państw (i
Zakaz mieszania się państw (i
organizacji międzynarodowych) w
organizacji międzynarodowych) w
sprawy należące do kompetencji
sprawy należące do kompetencji
własnej innych państw.
własnej innych państw.
Równość państw (państwa prawnie
Równość państw (państwa prawnie
są równe, każde państwo korzysta z
są równe, każde państwo korzysta z
prawa pełnej suwerenności,
prawa pełnej suwerenności,
osobowość państwa, jak również jego
osobowość państwa, jak również jego
integralność terytorialna i
integralność terytorialna i
niezależność polityczna muszą być
niezależność polityczna muszą być
szanowane).
szanowane).
Rodzaje państw
Rodzaje państw
Państwa jednolite
Państwa jednolite
Państwa złożone
Państwa złożone
Państwa rozwijające się
Państwa rozwijające się
Państwa śródlądowe
Państwa śródlądowe
Państwa o niekorzystnym położeniu
Państwa o niekorzystnym położeniu
geograficznym
geograficznym
Państwa archipelagowe
Państwa archipelagowe
Państwa trwale neutralne
Państwa trwale neutralne
Podmioty prawa
Podmioty prawa
międzynarodowego inne niż
międzynarodowego inne niż
państwa
państwa
Organizacje międzynarodowe
Organizacje międzynarodowe
-
Kiedy organizacja międzynarodowa
Kiedy organizacja międzynarodowa
może być uznana za podmiot prawa
może być uznana za podmiot prawa
międzynarodowego? I co z tego
międzynarodowego? I co z tego
wynika?
wynika?
Ius contrahendi
Ius contrahendi
Przywileje i immunitety (nietykalność
Przywileje i immunitety (nietykalność
siedziby organizacji, immunitet sądowy i
siedziby organizacji, immunitet sądowy i
egzekucyjny jej majątku, zwolnienia
egzekucyjny jej majątku, zwolnienia
podatkowe, ułatwienia komunikacyjne,
podatkowe, ułatwienia komunikacyjne,
pewne przywileje i immunitety
pewne przywileje i immunitety
przysługujące jej członkom).
przysługujące jej członkom).
Roszczenia międzynarodowe, np. za starty
Roszczenia międzynarodowe, np. za starty
poniesione przez nie same oraz przez ich
poniesione przez nie same oraz przez ich
funkcjonariuszy.
funkcjonariuszy.
Odpowiedzialność międzynarodowa
Odpowiedzialność międzynarodowa
Niesuwerenne organizacje
Niesuwerenne organizacje
terytorialne
terytorialne
Organizacje, które nie należą do
Organizacje, które nie należą do
terytorium żadnego państwa, ale
terytorium żadnego państwa, ale
same też nie są państwami, bo ich
same też nie są państwami, bo ich
władze nie dysponują suwerennością.
władze nie dysponują suwerennością.
Watykan, Stolica Apostolska
Watykan, Stolica Apostolska
Stolica apostolska- konkordaty,
Stolica apostolska- konkordaty,
czynne i bierne prawo legacji. Może
czynne i bierne prawo legacji. Może
zawierać umowy zarówno w swoim
zawierać umowy zarówno w swoim
imieniu, jak i Państwa Watykańskiego.
imieniu, jak i Państwa Watykańskiego.
Watykan- znajduje się pod władzą
Watykan- znajduje się pod władzą
suwerenną S. Apostolskiej, ale jest
suwerenną S. Apostolskiej, ale jest
stroną umów pocztowych, czy
stroną umów pocztowych, czy
telekomunikacyjnych.
telekomunikacyjnych.
Podmiotowość narodu
Podmiotowość narodu
Powstańcy- grupa walcząca jest uznana za
Powstańcy- grupa walcząca jest uznana za
powstańców wówczas gdy państwo nie chce
powstańców wówczas gdy państwo nie chce
ze względów politycznych uznać jej za
ze względów politycznych uznać jej za
stronę wojującą. Poprzez takie uznanie
stronę wojującą. Poprzez takie uznanie
stwierdza się, że dana grupa sprawuje
stwierdza się, że dana grupa sprawuje
faktyczną władzę nad danym terytorium i że
faktyczną władzę nad danym terytorium i że
jest gotowe nawiązać z daną grupa stosunki
jest gotowe nawiązać z daną grupa stosunki
o ograniczonym zakresie ze względu na
o ograniczonym zakresie ze względu na
konieczność ochrony własnych interesów.
konieczność ochrony własnych interesów.
Strona wojująca- uznaje się za taką
Strona wojująca- uznaje się za taką
wówczas gdy spełnione są 3 warunki:
wówczas gdy spełnione są 3 warunki:
1.
1.
Grupa powstańcza jest
Grupa powstańcza jest
zorganizowana (posiada władze)
zorganizowana (posiada władze)
2.
2.
Sprawuje kontrolę nad terytorium
Sprawuje kontrolę nad terytorium
3.
3.
Przestrzega praw i zwyczajów
Przestrzega praw i zwyczajów
wojennych.
wojennych.
Podmiotowość jednostek
Podmiotowość jednostek
Czy jednostki mogą posiadać prawa i
Czy jednostki mogą posiadać prawa i
obowiązki wynikające z prawa
obowiązki wynikające z prawa
międzynarodowego???
międzynarodowego???
Tylko jeśli poprzez swoje zachowanie
Tylko jeśli poprzez swoje zachowanie
nabywają uprawnienia lub obowiązki
nabywają uprawnienia lub obowiązki
wynikające z prawa
wynikające z prawa
międzynarodowego
międzynarodowego
Podmiotowość jednostek
Podmiotowość jednostek
Skarga do Europejskiego Trybunału
Skarga do Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka- po wykorzystaniu
Praw Człowieka- po wykorzystaniu
wszystkich środków odwoławczych
wszystkich środków odwoławczych
jednostka może wnieść skargę do
jednostka może wnieść skargę do
Trybunału przeciwko państwu. W
Trybunału przeciwko państwu. W
czasie trwania postępowania
czasie trwania postępowania
korzysta z atrybutów podmiotowości
korzysta z atrybutów podmiotowości
prawnomiędzynarodowej.
prawnomiędzynarodowej.