BADANIE DOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ SZEŚCIOLATKÓW Skala gotowości szk

Pojęcie gotowości szkolnej

Gotowość szkolną współcześnie rozpatruje się

jako proces

i efekt współdziałania aktywności dziecka i

aktywności dorosłych tworzących warunki do
uczenia się, jako efekt interakcji „współgry”
właściwości dziecka i właściwości szkoły.

B.Wilgocka - Okoń

Szkoła jest środowiskiem

odmiennym od

dotychczas znanych sześciolatkowi.

Wymaga od niego:



przystosowania się do nowego trybu życia, określonego przez

systematyczne zajęcia,



do odmiennego niż domowe, narzuconego środowiska fizycznego,



nauczenia się pracy w grupie rówieśników pod kierunkiem dorosłego.



wykazania się odpornością:

- na wysiłek fizyczny,

- na stresy związane z ocenianiem i rywalizacją,



nauczenia się respektowania ustalonych reguł zachowania,



opanowania podstawowych umiejętności czytania, pisania i

matematyczne.

Psychologia rozwoju człowieka uznaje

rozpoczęcie nauki w szkole za ważne

zdarzenie krytyczne.

Zdarzenia krytyczne:



angażują emocje,



skutki mogą być bliskie lub odległe w czasie,

Skutki zdarzeń krytycznych mogą być

pozytywne lub negatywne i zależą od:



cech dziecka,



jego reakcji na zdarzenie,



od kontekstu tego wydarzenia,



od udzielonego mu wsparcia osób

znaczących.

Pojęcie gotowości szkolnej związane

są z psychologicznymi koncepcjami

rozwoju człowieka w ciągu życia.

Kontekst ten tworzą takie pojęcia,

jak:



zadanie rozwojowe,



gotowość do uczenia się,



krytyczne zdarzenie życiowe,



własna aktywność jako ważny

czynnik rozwoju.

Zadanie rozwojowe związane ze

szkołą:

Z rozpoczęciem nauki w szkole związane są

następujące zadania:



zdobywanie i stosowanie wiedzy, (usu,

urp, u cz,p)



osiąganie samodzielności i niezależności,

(upp)



udziału w życiu grupy rówieśniczej,

(up, d r,u)



zmiana dominującej formy aktywności z

zabawy na naukę,



opanowanie umiejętności pisania i

czytania.

Trudności w osiąganiu dojrzałości

szkolnej związane z osobą dziecka:

Stan zdrowia
Od zdrowia i stanu psychofizycznego

dziecka zależy jego fizyczna i emocjonalna

odporność na wysiłek.

Dzieci z problemami rozwojowymi, chore,

niepełnosprawne, a także dzieci bardzo

ruchliwe, o dużej wrażliwości emocjonalnej,

z problemami z koncentracją, niesprawne

ruchowo mają większe niż ich rówieśnicy

trudności z aktywną adaptacją do

szkolnego środowiska.

Trudności w osiąganiu dojrzałości

szkolnej związane ze środowiskiem

przedszkola lub szkoły :



Trudne warunki materialne placówki,



Niedostosowanie środowiska do potrzeb dzieci,



Nieprzyjazny klimat w szkole,



Zła organizacja pracy,



Brak zaangażowania ze strony nauczyciela

Szczególne ryzyko stwarza:



Stawianie małym dzieciom zbyt trudnych

zadań,



Brak pozytywnych komunikatów,



Sztywna, formalna dyscyplina.

Trudności w osiąganiu dojrzałości

szkolnej związane ze środowiskiem

rodzinnym:



Od nadmiernych, niedostosowanych do

możliwości dziecka oczekiwań rodziców,



Nadopiekuńcze postawy rodziców,



Problemy rodzinne:

- konflikty między rodzicami i przejawiać

się mogą w niespójnym,

niekonsekwentnym sposobie

wychowania.

     -  bezrobocie,
     -  uzależnienia rodziców,
     - brak czasu dla dziecka.

ROZWÓJ EMOCJONALNO-SPOŁECZNY

Prawie do końca okresu przedszkolnego wskutek

niepełnej dojrzałości układu nerwowego i

niewykształconych jeszcze procesów hamowania –

dziecko jest bardzo pobudliwe. Dlatego też nawet

słabe bodźce mogą wywołać zarówno przykre, jak i

przyjemne stany emocjonalne. Emocje mają

charakter przejściowy. Dziecko przechodzi bardzo

łatwo z jednego nastroju emocjonalnego w drugi,

diametralnie od niego różny. Zmartwione i zapłakane

za chwilę śmieje się i cieszy (M.Przetacznik-

Gierowska, G.Makiełło-Jarża, 1992, s.173).

Dopiero końcem okresu przedszkolnego dziecko

zdobywa umiejętności powściągania afektów, co jest

świadectwem stopniowego osiągania dojrzałości

emocjonalnej. Obserwuje się w tym wieku wydatny

rozwój uczuć wyższych – intelektualnych,

społecznych, moralnych i estetycznych. W miarę

upływu lat dzieci przeżywają radość nie tylko podczas

działania, a raczej cieszy je końcowy etap działania –

wynik



U sześciolatków widać wyraźny postęp w

zakresie zabaw zespołowych jakkolwiek

grupy organizowane dla wspólnej zabawy

tematycznej są zmienne: dziecko może

porzucić grupę, w której się bawiło, i

przyłączyć się do innego zespołu, a nikt nie

zwróci na to specjalnej uwagi. Dziecko w

tym wieku jest jeszcze bardzo

egocentryczne i nie troszczy się w zabawie

o wspólne dobro. Nie potrafi zabawy

dobrze zorganizować i zdaje się chętnie na

starsze dzieci lub wychowawczynię.

Początki prawdziwe zespołowych zabaw

przypadają dopiero na 7 r. życia,

jakkolwiek i w tym wieku dziecko realizuje

w zabawie przede wszystkim cechy

indywidualne (M.Żebrowska, 1986, s.497).

Historia metody SGS



2004 r. Pierwsza wersja metody SGS
konsultowana z pracownikami
CMPPP w Warszawie.



2005 r. (marzec) Pierwsze badanie pilotażowe w
dziesięciu warszawskich

przedszkolach.



2006r.(styczeń)    Drugie badanie pilotażowe w oddziałach
                             przedszkolnych w przedszkolach i
szkołach
                             podstawowych w Brodnicy, Czerwionce-
Leszczynach,

Dęblinie, Gdańsku.



2006r. (maj) Standaryzacyjne badanie SGS, którym
objęto 4tys.
dzieci w Polsce.



2006r. (grudzień)  Upowszechnienie metody SGS –
publikacja
                              „ Doradca Nauczyciela Sześciolatków” w
ramach
                              projektu EFS „Badanie gotowości
szkolnej
                              sześciolatków”.

Wnioski z badań

pilotażowych:



Brak różnic terytorialnych w efektywności

przygotowania dzieci do szkoły;



Nie ma istotnego związku miedzy strukturą

rodziny a gotowością szkolną dzieci.



Wychowywanie się w rodzinie wielopokoleniowej

nie wpływa na gotowość szkolną dzieci.



Posiadanie rodzeństwa i liczba dzieci w rodzinie ma wpływ
na gotowość szkolną sześciolatka:

- Najwyższe wyniki uzyskiwali jedynacy.

- Wraz ze wzrostem liczby rodzeństwa

występował regularny spadek gotowości szkolnej.

U dziewcząt miało to wpływ na wyniki w

podskalach: Kompetencje Poznawcze,

Umiejętności Szkolne

Samodzielność.

U chłopców na wyniki w podskalach: Kompetencje

Poznawcze i Umiejętności Szkolne



Wykształcenie matek odgrywa bardzo ważną

rolę w determinowaniu gotowości szkolnej dzieci,

Im jest wyższe, tym dziecko osiąga znacząco

wyższe wyniki



Aktywność zawodowa matek wiąże się z

wynikami dzieci obydwojga płci

renta, emerytura, gosp. Ro



Wyższe wykształcenie ojców wpływa dodatnio na

wyniki obu płci.



Aktywność zawodowa ojców nie ma wpływu na

gotowość szkolną dziewcząt. Natomiast zależą



niej wyniki chłopców



Dla dziewcząt nie znaleziono związku

między położeniem materialnym

rodziny a gotowością szkolną.



U chłopców istotny negatywny wpływ

złej sytuacji materialnej zarysował się w

niektórych podskalach: KP, US, AS



Wyposażenie gospodarstwa domowego

w środki przekazu informacji

poznawczo-kulturalnych podwyższa

wyniki obu płci w wielu podskalach GS



Stwierdzono związek między

gotowością

szkolną dzieci obu płci a warunkami

mieszkaniowymi rodziny. (l. pokoi,

samodzielny pokój, własne biurko)



Spędzanie przez rodzinę wolnego czasu

w formach aktywnych ma korzystny

wpływ na osiąganie GS obu płci:

- u dziewcząt gł. KP
- u chłopców w wielu podskalach

Charakterystyka metody SGS

Skala Gotowości Szkolnej (SGS):



jest metodą obserwacyjną dla nauczycieli sześciolatków



ma charakter skali szacunkowej



składa się z 72 stwierdzeń zawartych w pięciu
częściach.

Treścią metody są zachowania i umiejętności ważne dla

poznania osiągnięć, upodobań i zainteresowań oraz
trudności dzieci w związku

z osiąganiem gotowości szkolnej.

Zachowania i umiejętności pogrupowano w sześć podskal
odzwierciedlających różne aspekty gotowości dzieci do

nauki w szkole.

Przyjęto, że gotowość szkolna sześciolatka powinna być

rozpatrywana

poprzez działania dziecka w środowisku przedszkola lub

szkoły.

Autorką SGS jest Elżbieta

Koźniewska.

Budowa skali

Skala Gotowości Szkolnej składa się
z pięciu części:

Wymienione są zachowania i umiejętności

związane z poznawczą aktywnością dziecka.

B.   Dotyczy zachowania dziecka w grupie
rówieśników.
C.   Przedstawione są przejawy samodzielności
dzieci
       i ich umiejętności radzenia  sobie w trudnych
sytuacjach.
D.   Dotyczy aktywności zadaniowej dziecka,
podejmowanej
       samodzielnie lub w przebiegu zajęć pod
kierunkiem
        nauczyciela.

E.    Dotyczy przygotowania   dziecka do nauki
czytania,
        pisania i matematyki.

Przykładowe pytania do badania

poziomu rozwoju emocjonalno-

społecznego:

Czy dziecko przejawia poniższe zachowania i

umiejętności ?

tak nie



jego próby nawiąkontaktu są rozumiane

przez dzieci



mówi o ważnych dla siebie sprawach



zaprasza dzieci do rozmów i zabaw



sprząta zabawki i pomoce



staje w obronie innych dzieci



unika sytuacji konfliktowych



próbuje radzić sobie w pokojowy sposób



skarży, w sytuacji konfliktu obwinia inne

dzieci



uwzględnia prawa innych, np. czeka na swoją

kolej



wymaga przypominania umowy



często wywołuje konflikty



reaguje gniewem, obraża się, odwraca,

odchodzi



łatwo wybucha złścią, płacze

Zastosowanie metody

Cel

Obserwacja wstępna

Obserwacja końcowa

Udzielenie przez
nauczyciela odpowiedzi
na pytanie, co ułatwi,
a co utrudni dziecku
przygotowanie
do nauki w szkole?

Określenie przez nauczyciela
stopnia gotowości szkolnej
dziecka dla poszczególnych
typów umiejętności i zachowań,
które złożyły się na SGS i
zostały wyodrębnione
jako podskale.

Interpretacja

stopni gotowości szkolnej

Podskale:

Kompetencje Poznawcze,

Samodzielność,

Niekonfliktowość,
Aktywność Społeczna

wyniki niskie

— niski stopień gotowości szkolnej —

wyniki średnie

— średni stopień gotowości szkolnej —

wyniki wysokie

— wysoki stopień gotowości szkolnej —

Interpretacja

stopni gotowości szkolnej



Podskale:

Umiejętności Szkolne,

Sprawność Motoryczna

wyniki niższe od oczekiwanych

— niższy od oczekiwanego

stopień gotowości —

wyniki zgodne z oczekiwanymi — zgodny z oczekiwanym

stopień gotowości —

Warunki obserwacji

 czas trwania obserwacji - dwa tygodnie

 obserwacja jednorazowa - nie więcej niż
dziesięcioro dzieci



prowadzona podczas realizacji zaplanowanych zajęć

   nie należy na potrzeby obserwacji specjalnie
stwarzać
      sytuacji trudnych dla dziecka, ani nakłaniać je do
działań,
      których wykonania odmawia.

Stwierdzenie stopnia

przejawiania przez dziecko

danych zachowań i

umiejętności:



tak (1) oznacza, że dane zachowanie lub
umiejętność zdecydowanie pojawia się u
dziecka,



raczej tak (2) oznacza, że nauczyciel
zaobserwował dane zachowanie lub
umiejętność, ale nie jest ono utrwalone,



raczej nie (3) oznacza, że dane zachowanie
lub umiejętność pojawia się bardzo rzadko,



nie (4) oznacza, że dane zachowanie lub
umiejętność nie zostało przez nauczyciela

Obliczanie wyników SGS

(jakościowe, ilościowe)

Nauczyciel powinien:



oznaczyć wybraną odpowiedź na arkuszu zapisu SGS,



wpisać w tabeli zbiorczej Podsumowanie wyników
obserwacji punkty odpowiadające poszczególnym



obliczyć wyniki surowe dla każdej podskali poprzez
dodanie punktów,



obliczyć wyniki przeliczone poprzez odjęcie wyniku
surowego od podanej stałej,



określić stopień gotowości szkolnej dziecka w każdej
podskali.

Sposób obliczania wyników

USZ

Wyniki
surowe

S 1

S 2

S 3

S 4

S 5

S 6

Wyniki
przeliczo
ne

75-
S1

48-
S2

32-
S3

23-
S4

13-
S5

36-
S6

Stopień
gotowości

Umiejętności Szkolne
(USZ)

Przedziały wyników przeliczonych dla podskali Umiejętności
Szkolne
(0-60 pkt., dwa stopnie gotowości szkolnej)

(Ch, 6.6, sp -50 – Z

Dz, Prz,50 -N

0-44

0-45

0-50

0-41

0-42

0-48

Niższy

oczekiwane

45-

46-

51-60

42-60

43-

49-60

Zgodny

oczekiwany

Chłopc

młodsi

Chłopc

y starsi

Dziewczę

Chłopcy

młodsi

Chłopc

y starsi

Dziewczę

Przedszkole

Szkoła

Przedziały wyników przeliczonych

Stopień

gotowości

Sprawność Motoryczna (SM)

Przedziały wyników przeliczonych dla podskali Sprawność
Motoryczna (0 24 pkt., dwa stopnie gotowości szkolnej)
20
ch- Z , 20 dz-N

0-19

0-20

Niższy

oczekiwanego

20-24

21-24

Zgodny

oczekiwanym

Chłopcy

Dziewczę

Przedziały wyników

przeliczonych

Stopień gotowości

Przedziały wyników przeliczonych dla
podskali Kompetencje Poznawcze
(0-36 pkt)

25 dz SP – W 25dz Prz - Ś

0-10

0-11

0-8

0-9

Niski

11-26

12-25

9-24

10-24

Średni

27-36

26-36

25-36

Wysoki

Chłopcy

Dziewczęt

Chłopcy

Dziewczęt

Przedszkole

Szkoła

Przedziały wyników

przeliczonych

Stopień

gotowości

Przedziały wyników przeliczonych dla
podskali

Samodzielność

(0-36 pkt)

Ch 6.6 SP, 32-W

Dz Prz, 32 - Ś

0-15

0-16

0-21

0-14

0-15

0-19

Niski

16-

17-

22-34

15-31

16-

20-33

Średn

33-

34-

35-36

32-36

33-

34-36

Wysoki

Chłopc

młodsi*

Chłopc

starsi*

Dziewczęt

Chłopcy

młodsi*

Chłopc

starsi*

Dziewczęt

Przedszkole

Szkoła

Przedziały wyników przeliczonych

Stopień

gotowości

Przedziały wyników przeliczonych dla
podskali

Niekonfliktowość

(0-36

pkt.)

19 dz-N , 19 ch - Ś

0-18

0-24

Niski

19-34

25-35

Średni

35-36

Wysoki

Chłopcy

Dziewczęta

Przedziały wyników

liczbowych

Stopień

gotowości

Przedziały wyników przeliczonych dla

podskali

Aktywność Społeczna

(0-27

pkt.)

ch, SP, 24-W

ch, prz, 24 - Ś

0-14

0-13

0-16

Niski

15-24

14-23

17-24

Średni

25-27

24-27

25-27

Wysoki

Przedszko

Szkoła

Chłopcy

Dziewczęt

Przedziały wyników

liczbowych

Stopień

gotowości

Interpretacja wyników



Dokonujemy analizy jakościowej, odnosząc się

do odpowiednich grup profili



Określamy mocne i słabe strony dziecka

sześcioletniego.



Uzyskane informacje wykorzystamy do ustalenia

kierunków

pracy z dzieckiem w klasie pierwszej - ciągłość

procesu edukacyjnego.



Niezbędna przy wspieraniu dalszego rozwoju

dziecka jest współpraca nauczycieli przedszkola i

szkoły oraz rodziców.

Podsumowanie metody



SGS jest zgodna z praktyką pedagogiczną.



Została zweryfikowana w badaniach pilotażowych

i standaryzacyjnych oraz upowszechniona.



Jest metodą obserwacyjną dla nauczycieli sześciolatków.



Celem obserwacji gotowości dzieci do edukacji szkolnej

jest określenie przez nauczyciela stopnia gotowości szkolnej

dziecka dla poszczególnych typów umiejętności i zachowań.



Zawiera zachowania i umiejętności dzieci jako osiągnięcia wieku

przedszkolnego (aspekt poznawczy, motoryczny i emocjonalno-

społeczny).



Wprowadzono (w większym zakresie niż do tej pory) do oceny

gotowości szkolnej umiejętności społeczne i samodzielność dzieci.



Do oceny gotowości szkolnej dziecka wprowadzono także

osiągnięcia poznawcze, których nie można wymagać od wszystkich

dzieci sześcioletnich.

Podsumowanie-ciąg dalszy



SGS pozwala na sformułowanie wniosków na temat

   obserwowanego sześciolatka, odnoszących się do:
     - dojrzałości umysłowej
     - percepcji wzrokowej
     - poczucia kontroli (wewnętrznej i zewnętrznej), od którego

zależy

sukces lub porażka

     - umiejętności matematycznych
     - umiejętności czytania
     - umiejętności językowych, w tym przede wszystkim
     komunikatywności i spójności wypowiedzi.



Sposób interpretowania SGS oparty jest na profilach wyników

w sześciu podskalach, co pozwala uwzględnić wiele aspektów
rozwoju dzieci i zależności między nimi.



SGS wymaga zachowania określonych warunków i procedur.



Ważnym elementem procedury stosowania SGS jest

współpraca

z rodzicami (informacje o metodzie i o wynikach obserwacji

ich dzieci).

Wnioski



Dokonujemy analizy jakościowej, odnosząc się

do odpowiednich grup profili.



Określamy mocne i słabe strony dziecka
sześcioletniego.



Uzyskane informacje posłużą do ustalenia
kierunków pracy

z dzieckiem.



Dla dobra dalszego rozwoju dziecka, należy

pogłębiać współpracę nauczycieli
przedszkola i szkoły.

Dzieci z zaobserwowanymi trudnościami
wymagają pogłębionej diagnozy
i konsultacji ze specjalistami.

Wyniki badania są traktowane jako wyniki

przesiewowe.

Dogłębna diagnoza wykorzystuje dane z badań

psychologicznych np.:

1.Test TAT
2.Test „Dom, drzewo, człowiek”
3.Test „Rysunek rodziny”
4. Test „Rysunek człowieka”
Oraz:



Obserwacje pedagogiczne



Analiza wytworów dzieci



Eksperyment diagnostyczny



Wywiad z rodzicami



Test niedokończonych zdań

Document Outline