INTERWENCJA 

KRYZYSOWA

LITERATURA

• Badura-Madej W. (1996) Wybrane 

zagadnienia interwencji kryzysowej, 

Interart, Kraków

• Greenstone J.L., Leviton S.C. (2004) 

Interwencja kryzysowa, GWP, Gdańsk

• James R.K., Gilliland B.E. (2004) Strategie 

interwencji kryzysowej, PARPA, Warszawa

• Kubacka-Jasiecka D., Lipowska-Teutsch A. 

(1997) Oblicza kryzysu psychologicznego i 

pracy interwencyjnej

Pojęcie kryzysu

• Kryzys jest odczuwaniem 

wydarzenia lub sytuacji jako 
trudności nie do zniesienia, 
wyczerpującej zasoby 
wytrzymałości i naruszającej 
mechanizmy radzenia sobie z 
trudnościami

Rodzaje kryzysów

• Rozwojowe
• Sytuacyjne
• Egzystencjalne
• Środowiskowe

Teoria kryzysu

• Kryzys występuje wtedy, gdy na 

traumatyczne wydarzenie, osoba 
reaguje nieadekwatnym 
zachowaniem adaptacyjnym, 
negatywnymi myślami i 
destrukcyjnymi mechanizmami 
obronnymi

Modele wyjaśniające 

powstanie kryzysu

• Model nierównowagi – stan emocjonalny 

wywołany sytuacją uniemożliwia korzystanie 
ze zwyczajowych sposobów radzenia sobie

• Model poznawczy – źródłem kryzysu jest 

fałszywa ocena zdarzenia a nie samo 
zdarzenie

• Model przemiany społecznej – zmieniające 

się wewnętrzne i zewnętrzne środowisko 
powoduje trudności z rozwiązywaniem tego, 
co niosą te zmiany

Przebieg reakcji 

kryzysowej

• Faza pierwsza – napięcie i niepokój 

związane z nieużytecznością 
dotychczasowych sposobów radzenia sobie

• Faza druga – uświadomienie sobie własnej 

bezradności, obniżone poczucie wartości

• Faza trzecia – mobilizacja, 

przezwyciężenie lub zaprzeczenie

• Faza czwarta - dezorganizacja i chaos 

wewnętrzny

Objawy reakcji kryzysowej

• Silne napięcie psychiczne i związane z nim 

objawy somatyczne

• Zmiany świadomości – orientacja w czasie i 

przestrzeni, zaburzenia uwagi i pamięci

• Zaburzenia motoryki – hiperaktywność, 

spowolnienie, gwałtowność i perseweracja 

czynności

• Zaburzenia emocjonalne – lęk, napięcie, 

niepokój, agresja, panika, rozpacz

• Zaburzenia poznawcze – spostrzegania, 

myślenia logicznego, koncentracja na zdarzeniu

Reakcje stresu 

pourazowego

• Redukowanie poziomu lęku – 

relaksacja

• Wygaszanie natrętnych obrazów
• Przywrócenie świadomości 

traumatyzującego wydarzenia

• Integracja doświadczenia 

traumatycznego

Definicja interwencji 

kryzysowej

• Jest to pomoc osobie doświadczającej 

kryzysu psychicznego w usuwaniu 
przyczyn emocjonalnych, poznawczych i 
behawioralnych uniemożliwiających 
stosowanie dotychczasowych 
przystosowawczych sposobów radzenia 
sobie z doświadczeniami życiowymi, a w 
konsekwencji pomoc w odzyskaniu 
zdolności do samodzielnego pokonania 
trudności

Model interwencji 

kryzysowej

• Wysłuchiwanie:

- zdefiniowanie problemu
- zapewnienie bezpieczeństwa
- zapewnienie wsparcia

• Działanie:

- rozważanie możliwości
- układanie planów
- uzyskanie zobowiązania klienta

Cechy interwencji

• Bezpośrednio po wydarzeniu
• Koncentracja na sytuacji
• Zapewnienie poczucia bezpieczeństwa 

i wsparcia materialnego

• Intensywność
• Mobilizowanie naturalnego systemu 

wsparcia

• Współpraca z innymi instytucjami

Kryzys zagrożenia życia

• Ugłośnienie myśli samobójczych
• Identyfikacja bólu psychicznego
• Odreagowanie stanu wywołującego ból
• Identyfikacja problemów, możliwych i 

niemożliwych do rozwiązania

• Podjąć kontrolę nad zachowaniami klienta
• Usunąć zagrożenia zewnętrzne
• Pobudzić wyobraźnię i plany na dalsze życie

Przemoc w rodzinie

• Zapewnienie bezpieczeństwa 

osobie podlegającej przemocy

• Zrozumienie reakcji ofiary
• Przywrócenie poczucia kontroli
• Uruchomienie zasobów
• Ułożenie planu działań 

zmierzających do zmiany

Reakcje po stracie

• Przejawy żałoby:

– Smutek
– Lęk
– Gniew
– Poczucie winy
– Poczucie osamotnienia
– Poszukiwanie sensu życia

Sposoby pomocy po 

utracie

• Zamiana przeżywania uczuć na ich 

nazywanie

• Identyfikacja uczuć zaprzeczanych: 

złość, poczucie winy

• Wspomnienia o zmarłym
• Znaczenie doświadczenia żałoby 

dla dalszego życia

• Wsparcie otoczenia