Natalia Kruk



Interakcja jest to wzajemne oddziaływanie 
leków podanych równocześnie, tzn. jest to 
wpływ jednej substancji leczniczej na 
wyniki działania drugiej. 



3 rodzaje interakcji: 



w fazie farmaceutycznej



w fazie farmakokinetycznej



w fazie farmakodynamicznej



polegają na 

wzajemnym modyfikowaniu 

czasu, siły i mechanizmu działania 
farmakologicznego 

przez równocześnie 

stosowane leki. 



nie wpływają na stężenie leku w osoczu i 
miejsce działania leku  



można się spodziewać wtedy gdy leki:



wzmagają wzajemnie swój efekt (działają 
synergistycznie)



działają przeciwstawnie (antagonistycznie)

•

na ten sam receptor

•

efektor 

•

proces sprzężenia zwrotnego



receptorowe 



enzymatyczne



występują w przypadku zastosowania leków 
działających na ten sam receptor lub enzym



fizjologiczne (czynnościowe) 



występują wówczas, gdy leki działające na 

różne receptory

 lub 

enzymy 

przez 

różne 

mechanizmy działania

 powodują takie 

same lub przeciwne skutki fizjologiczne



Jeżeli dwa leki wywierające ten sam efekt 
farmakologiczny są podane jednocześnie to 
ich efekt działania może być wzmożony. 



Interakcja synergistyczna może dotyczyć



głównego działania farmakologicznego



głównego działania niepożądanego podanych leków



Synergizm:



addycyjny



hiperaddycyjny



krzyżowy



działanie leków podanych razem stanowi 
sumę działania poszczególnych składników 
(1+1=2)



substancje o podobnym punkcie działania 
np. ten sam receptor



Przykłady: 



 

alkohol + benzodiazepiny



 β-blokery + blokery kanałów wapniowych



dwa leki podane razem wywierają efekt 
farmakologiczny znacznie większy niż suma 
działania poszczególnych składników (1+1=3)



substancje o różnym punkcie uchwytu, działające na 
wspólny mechanizm biochemiczny



Przykłady: 



cyklobarbital + diazepam



Trymetoprym + sulfametoksazol 



zespół serotoninowy 



neuroleptanalgezja 



neuroleptyk+ narkotyczny lek przeciwbólowy 



Występuje pomiędzy 

głównym działaniem 

farmakologicznym 

jednego leku a 

głównym działaniem niepożądanym 
drugiego



przeciwne, różnokierunkowe działanie 
kilku leków (wprowadzonych 
jednocześnie), które mogą wzajemnie 
osłabiać lub niwelować efekt terapeutyczny 



Antagonizm:



czynnościowy (funkcjonalny) 



konkurencyjny (kompetycyjny) 



niekonkurencyjny (niekompetycyjny) 



chemiczny



2 leki o różnym punkcie uchwytu działania 
wywołują przeciwne skutki



Norepinefryna i papaweryna



Norepinefryna pobudzając zakończenia nerwów 
współczulnych, wywołuje skurcz naczyń i wzrost 
ciśnienia krwi, natomiast papaweryna powoduje 
rozkurcz naczyń i obniżenie ciśnienia krwi przez 
działanie bezpośrednie na mięśnie gładkie naczyń 



(papaweryna działa antagnistycznie do 
norepinefryny) 



dwa leki (agonista i antagonista) 
współzawodniczą o ten sam punkt uchwytu 
na receptorze



można znieść działanie agonisty przez 
podanie antagonisty w odpowiednim 
nadmiarze lub odwrotnie



Przykłady:



Ach/atropina – rec. muskarynowy



Ach/tubokuraryna - płytka motoryczna



Histamina/cymetydyna – rec. H

2



antagonista wiąże się nieodwracalnie z 
receptorem hamując działanie agonisty 



agonista i antagonista mają nieco inne punkty 
uchwytu działania



nawet największe stężenie agonisty nie 
przełamie działania antagonistycznego



Rodzaje:



antagonizm allosteryczny – zmiana konfiguracji 
przestrzennej receptora 



skutek: zmiana zdolności receptora do reagowania z 
agonistą  (zmiana powinowactwa)



Ach/ mepiramina(lek p-histaminowy)



2 leki reagują ze sobą – powstaje związek 
nieczynny biologicznie



Przykład 



Związki chelatujące np. dimerkaprol i jony 
metali ciężkich



W leczeniu zatruć metalami (arsen, ołów)