Dorothea E. Orem
urodziła się w 1914
roku
w
Baltimore,
Doświadczenie
pielęgniarskie zdobywała, pracując jako:
pielęgniarka szeregowa w szpitalu oraz jako
pielęgniarka prywatna.
Dorothea E. Orem
urodziła się w 1914
roku
w
Baltimore,
Doświadczenie
pielęgniarskie zdobywała, pracując jako:
pielęgniarka szeregowa w szpitalu oraz jako
pielęgniarka prywatna.
D.Orem była:
»
nauczycielem pielęgniarstwa
»
administrowała opieką pielęgniarską
»
konsultantką w sprawach administracji i
edukacji pielęgniarskiej(1945-1949)
Pracę nad opracowaniem modelu deficytu
samoopieki prowadziła przez przeszło 30 lat. D.
Orem otrzymała trzy doktoraty honoris causa
oraz liczne nagrody od prestiżowych instytucji
pielęgniarskich.
Teoria samoopieki albo deficytu samoopieki
D. Orem
stwierdza , że w zapewnianiu opieki nad
zdrowiem człowieka najważniejszą rolę odgrywa on
sam.
W stosunku do siebie, a także do tych, którzy są od
niego zależni (np. dzieci oraz inni jego bliscy, którzy
sami sobie poradzić nie mogą), zapewnia troskliwą
opiekę, podejmując aktywności znaczące dla
utrzymania zdrowia i życia, dla osiągania
dobrostanu.
"Sformułowanie »opiekuńcza troskliwość«
sygnalizuje taki stan umysłu i zainteresowania tym,
kogo ktoś otacza opiekuńczą troskliwością, jaki
wykazuje ścisłą łączność z pragnieniem
zapewnienia mu wszystkiego, co najlepsze.
Zapewnianie troskliwej opiekuńczości w stosunku
do kogoś drugiego występuje w tych określonych
sytuacjach międzyludzkich, które cechuje
pomaganie, regulowanie, przystosowywanie".
D. OREM
"Pomagający wykonuje to, czego ten, komu
pomaga, nie może zrobić sam lub z czym nie
radzi sobie w pełni, okazując mu pełny
szacunek i podejmując takie działania, jakie są
dla niego niezbędne do odzyskania
samodzielności" (Orem, 1985).
Opiekuńcze troszczenie się o innych
respektuj:
niezależność,
umożliwia samodzielność funkcjonowania
rozwój
Zbieżność koncepcji samoopieki Orem z definicją
funkcji pielęgniarki V. Henderson, według której
pielęgnowanie zmierza do zapewniania:
możliwie
najszybszego
odzyskiwania
samodzielności przez tego, komu pielęgniarka
świadczy swoją pomoc.
Według D. Orem, pielęgniarstwo jest nauką
praktyczną.
( konieczność podejmowania rozwiązań pod
kątem osiągania korzyści przez tego, komu
pielęgniarka zapewnia swoją pomoc. Opiekuńcza
troskliwość wymaga od niej złożonych
kompleksów aktywności)
Podstawę, z której D. Orem wyprowadziła teorię
samoopieki, stanowiła praktyka pielęgniarska:
"doświadczenia konkretnych sytuacji praktyki,
wyniki analiz materiałów opieki pielęgniarskiej"
(Orem, 1991 ).
D.
Orem
(1985),
proces
identyfikowania
pielęgniarstwa obejmuje:
1. Rozpoznawanie potrzeb, które są dotychczas nieznane,
oraz tych, których istotne znaczenie jest już określone, po
to, aby zapewniać ich właściwe zaspokajanie albo
wprowadzać konieczne w tym zmiany.
2. Wprowadzanie pielęgniarskiego nazewnictwa.
3. Różnicowanie potrzebujących pielęgniarskiej pomocy
poprzez podział na tych, którzy ze względu na swój stan
wymagają pełnej pomocy i tych, którzy częściowo mogą
troszczyć się o siebie sami.
4. Poszukiwanie i wprowadzanie efektywnych i społecznie
akceptowanych metod selekcji i przygotowywania kobiet i
mężczyzn do zapewniania opieki pielęgniarskiej.
4. Poszukiwanie i wprowadzanie efektywnych i społecznie
akceptowanych metod selekcji i przygotowywania kobiet i
mężczyzn do zapewniania opieki pielęgniarskiej.
5. Poszukiwanie i wprowadzanie takich sposobów, które
umożliwiać
będą
bliskie
współdziałanie
pielęgniarek
właściwie przygotowanych, zdolnych i chętnych do
zapewniania opieki pielęgniarskiej z tymi, którzy tej opieki
potrzebują.
6. Zwiększanie liczby pielęgniarek właściwie przygotowanych
do zapewniania opiekuńczej pomocy tym, którzy tej pomocy
potrzebują" (Orem, 1985).
Człowiek\osoba:
1) refleksyjność w stosunku do siebie i do środowiska
2) ujmowanie własnych doświadczeń w sposób
symboliczny
3) posługiwanie się symbolami w myśleniu,
komunikowaniu się, w podejmowaniu działań celowych,
ukierunkowanych na osiąganie korzyści własnych lub
innych ludzi. (Orem, 1991 ).
Nadrzędne pojęcia pielęgniarstwa i
podstawowe pojęcia modelu D. Orem
oso ba/człowiek
zdrowie
środowisko
pielęgniarstwo
(D. Orem najwięcej uwagi po święciła osobie i
pielęgniarstwu).
Z wyjaśnieniami osoby D. Orem powiązała :
koncepcję samoopieki (samoopiekowania),
agendy samoopieki (ludzkie możliwości
domagań/żądań samoopieki,
samoopieki terapeutycznej.
(Pojęcia te D. Orem wprowadziła, uznając za
konieczne
tworzenie
pielęgniarskiego
języka
naukowego).
Samoopieka/samoopiekowanie
D. Orem definiuje jako te aktywności i
zachowania człowieka, jakie on sam inicjuje i
realizuje aby:
zachować życie
utrzymać zdrowie
osiągnąć dobrostan
Samoopiekowanie jest wyuczone i świadomie
oraz rozważnie dobierane przez człowieka.
( Człowiek sam określa więc, czego potrzebuje, sam
podejmuje decyzje, w jaki sposób zaspokajać ma
własne potrzeby, sam planuje i sam realizuje ten
plan, a także sam ocenia jego efekty).
(Człowiek może wpływać także na własne myśli,
uczucia i dzięki temu zmieniać różne wewnętrzne
aspekty siebie samego. Może także zmieniać
własne środowisko zewnętrzne).
Agenda samoopieki
Koncepcję agendy samoopieki i człowieka jako
agenta samoopieki D. Orem sformułowała na
podstawie:
(ogólnych
właściwości
strukturalnych
i
funkcjonalnych, jakimi on dysponuje i dzięki
którym
może
odpowiadać
na
ciągłe
zapotrzebowania
związane
z
regulowaniem
własnych procesów życiowych)
Wszystkie te rodzaje samoopiekowania
zmierzają do:
wspierania procesów życiowych,
utrzymywania strukturalnej i funkcjonalnej
integracji człowieka
promowania jego rozwoju i dobrostanu
Domaganie samoopieki terapeutycznej
D. Orem określa wszystkie rodzaje samoopieki:
zapewniania sobie dobrostanu (uniwersalne)
rozwoju (rozwojowe)
dewiacje (różne stany odchyleń od pełnego
zdrowia)
Wszystkie te rodzaje samoopiekowania
zmierzają do:
wspierania procesów życiowych,
utrzymywania strukturalnej i funkcjonalnej
integracji człowieka
promowania jego rozwoju i dobrostanu.
Deficyt samoopieki terapeutycznej:
Deficyt
samoopieki
występuje
gdy
zapotrzebowanie na samoopiekę terapeutyczną
(żądanie tej opieki) jest większe, aniżeli to, czym
człowiek dysponuje, a więc to, co stanowi jego
własną agendę samoopieki.
Deficyt ten może być całkowity lub częściowy.
Wg Orem :
Występowanie deficytu samoopieki
terapeutycznej jest podstawowym
uzasadnieniem dla konieczności zapewniania
pomocy pielęgniarskiej zgodnej z rodzajem
deficytu .
Zdrowie
Jest stanem pełnej integracji strukturalnej i
funkcjonalnej człowieka, przejawianej wyraźnie w
jego życiu codziennym.
( Integracja obejmuje aspekty fizyczne, psychiczne,
międzyludzkie i socjalne)
Według Orem
dobrostan to przeżywanie
przez człowieka pełnego poczucia zadowolenia,
przyjemności, szczęścia. Jego przejawianie
występuje w ciągłym rozwoju osobowości, w
osiąganiu sukcesu, w podejmowanych przez
człowieka aktywnościach.
ŚRODOWISKO
D. Orem – określa cechy środowiska
Wyróżnione przez siebie cechy podzieliła na :
fizyczne
chemiczne
biologiczne
społeczne
( Wszystkie te typy są opisywane i
poznawane przez człowieka )
D. Orem (1991) pielęgniarstwo to:
służba społeczna
sztuka
aktywność praktyczna
( Zajmuje się także rolą zawodową
pielęgniarki. Podkreśla konieczność
opracowywania pielęgniarskiej technologii. )
"W nowoczesnym społeczeństwie pod adresem ludzi
dorosłych kierowane jest oczekiwanie aby polegali na
sobie samych i ponosili odpowiedzialność za
dobrostan własny oraz za dobrostan tych, którzy są
od nich bezpośrednio zależni. Większość społeczeństw
przyjmuje także, że ludzie bezradni, chorzy, starzy i
upośledzeni powinni mieć zapewnioną pomoc
natychmiastową wtedy, kiedy jej potrzebują, oraz
taką, jaka umożliwi im odzyskiwanie lub osiąganie
samodzielności i odpowiedzialności za siebie w
granicach dla nich możliwych. Zarówno pomaganie
sobie, jak i pomaganie innym są cenionymi
wartościami jako aktywności społecznie pożądane.
D. Orem ( 1991 ) w pielęgniarstwie
występują trzy typy wiedzy:
Dwa z nich mają charakter wyłącznie
pielęgniarski
Trzeci typ pochodzi z innych dziedzin nauki.
Pierwszy typ wiedzy pielęgniarskiej :
1. Praktyczna
Cechuje ją wysoki poziom abstrakcji
(uogólnień).Ten typ wiedzy umożliwia
dokonywanie wglądu w naturę pielęgniarstwa,
formułowanie koncepcji.