Nadciśnienie 

Nadciśnienie 

tętnicze

tętnicze

 

 



Choroba rozpowszechniona zarówno 

Choroba rozpowszechniona zarówno 

w krajach rozwiniętych jak i 

w krajach rozwiniętych jak i 

rozwijających się.

rozwijających się.



W Polsce nadciśnienie tętnicze 

W Polsce nadciśnienie tętnicze 

występuje u ok.. 20 % dorosłej 

występuje u ok.. 20 % dorosłej 

populacji

populacji



Nadciśnienie jest najczęstsze u 

Nadciśnienie jest najczęstsze u 

mieszkańców północnej Japonii, a 

mieszkańców północnej Japonii, a 

najrzadsze u Eskimosów

najrzadsze u Eskimosów

 

 

Ciśnienie 

Ciśnienie 

tętnicze

tętnicze

Skurczowe

Skurczowe

Rozkurczowe

Rozkurczowe

Optymalne

Optymalne

<

<

120mmHg

120mmHg

<

<

80

80

Prawidłowe

Prawidłowe

<

<

130

130

<

<

85

85

Wysokie 

Wysokie 

prawidłowe

prawidłowe

130-139

130-139

85-89

85-89

Nadciśnienie

Nadciśnienie

≥

≥

140

140

≥

≥

90

90

 

 

Definicja nadciśnienia

Definicja nadciśnienia



Średnia arytmetyczna wyników kilku 

Średnia arytmetyczna wyników kilku 

pomiarów przeprowadzonych podczas 

pomiarów przeprowadzonych podczas 

co najmniej dwóch odrębnych wizyt 

co najmniej dwóch odrębnych wizyt 

wynosi ≥ 140/90 mmHg

wynosi ≥ 140/90 mmHg



W przypadku gdy ciśnienie skurczowe 

W przypadku gdy ciśnienie skurczowe 

wynosi ≥ 140 mmHg, a ciśnienie 

wynosi ≥ 140 mmHg, a ciśnienie 

rozkurczowe 

rozkurczowe 

<

<

 90 mmHg rozpoznajemy 

 90 mmHg rozpoznajemy 

nadciśnienie skurczowe

nadciśnienie skurczowe

 

 

Klasyfikacja nadciśnienia

Klasyfikacja nadciśnienia



Nadciśnienie pierwotne 

Nadciśnienie pierwotne 

(

(

>

>

90%przypadków): spowodowane 

90%przypadków): spowodowane 

różnorodnymi czynnikami 

różnorodnymi czynnikami 

genetycznymi i środowiskowymi – nie 

genetycznymi i środowiskowymi – nie 

udaje się wykryć jednoznacznej 

udaje się wykryć jednoznacznej 

przyczyny

przyczyny



Nadciśnienie wtórne: o znanej 

Nadciśnienie wtórne: o znanej 

przyczynie

przyczynie

 

 

Nadciśnienie pierwotne

Nadciśnienie pierwotne



Wieloczynnikowe zaburzenie regulacji 

Wieloczynnikowe zaburzenie regulacji 

ciśnienia tętniczego

ciśnienia tętniczego



Istotną rolę w rozwoju nadciśnienia 

Istotną rolę w rozwoju nadciśnienia 

odgrywają:

odgrywają:

- układ RAA

- układ RAA

- układ współczulny

- układ współczulny

- peptydy natriuretyczne (ANP,BNP)

- peptydy natriuretyczne (ANP,BNP)

- substancje wytwarzane przez śródbłonek 

- substancje wytwarzane przez śródbłonek 

naczyniowy (endoteliny, NO, wolne rodniki 

naczyniowy (endoteliny, NO, wolne rodniki 

tlenowe)

tlenowe)

 

 

Nadciśnienie pierwotne

Nadciśnienie pierwotne



Czynniki genetyczne: RR zależy od wielu 

Czynniki genetyczne: RR zależy od wielu 

genów – za predyspozycję do nadciśnienia 

genów – za predyspozycję do nadciśnienia 

mogą odpowiadać geny kodujące różne 

mogą odpowiadać geny kodujące różne 

składowe układu RAA (angiotensynogen, 

składowe układu RAA (angiotensynogen, 

ACE, receptor dla angiotensyny)

ACE, receptor dla angiotensyny)



Czynniki środowiskowe: 

Czynniki środowiskowe: 

- spożycie soli (osoby sodowrażliwe)

- spożycie soli (osoby sodowrażliwe)

- aktywność fizyczna

- aktywność fizyczna

- otyłość

- otyłość

- stres psychiczny

- stres psychiczny

 

 

Nadciśnienie wtórne - 

Nadciśnienie wtórne - 

przyczyny

przyczyny



Choroby nerek (choroby miąższowe, 

Choroby nerek (choroby miąższowe, 

nadciśnienie naczyniowonerkowe, 

nadciśnienie naczyniowonerkowe, 

nowotwory wydzielające reninę, zespoły 

nowotwory wydzielające reninę, zespoły 

pierwotnej retencji sodu – zespół Liddle’a)

pierwotnej retencji sodu – zespół Liddle’a)



Choroby gruczołów dokrewnych 

Choroby gruczołów dokrewnych 

(hiperaldosteronizm, zespół Cushinga, guz 

(hiperaldosteronizm, zespół Cushinga, guz 

chromochłonny, nadczynność i 

chromochłonny, nadczynność i 

niedoczynność tarczycy, nadczynność 

niedoczynność tarczycy, nadczynność 

przytarczyc, zespół rakowiaka, 

przytarczyc, zespół rakowiaka, 

akromegalia)

akromegalia)

 

 

Nadciśnienie wtórne - 

Nadciśnienie wtórne - 

przyczyny

przyczyny



Koarktacja aorty

Koarktacja aorty



Stan przedrzucawkowy lub rzucawka

Stan przedrzucawkowy lub rzucawka



Ostry stres (oparzenia, odstawienie alkoholu 

Ostry stres (oparzenia, odstawienie alkoholu 

u uzależnionych, hipoglikemia, po dużych 

u uzależnionych, hipoglikemia, po dużych 

zabiegach)

zabiegach)



Zespół obturacyjnego bezdechu sennego

Zespół obturacyjnego bezdechu sennego



Zwiększona wolemia

Zwiększona wolemia



Choroby neurologiczne (zwiększone ciśnienie 

Choroby neurologiczne (zwiększone ciśnienie 

wewnątrzczaszkowe, zespół Guillaina-Barre, 

wewnątrzczaszkowe, zespół Guillaina-Barre, 

porażenie czterokończynowe)

porażenie czterokończynowe)

 

 

Nadciśnienie wtórne - 

Nadciśnienie wtórne - 

przyczyny

przyczyny



Leki

Leki



Substancje toksyczne

Substancje toksyczne



Wady serca

Wady serca

 

 

Obraz kliniczny

Obraz kliniczny



W większości przypadków bezobjawowy 

W większości przypadków bezobjawowy 

przebieg

przebieg



Objawy: bóle głowy, zaburzenia snu, 

Objawy: bóle głowy, zaburzenia snu, 

męczliwość, kołatanie serca, krwawienia 

męczliwość, kołatanie serca, krwawienia 

z

z

 

 

nosa

nosa

  

  

Ciśnienie skurczowe wyższo o 20 mmHg lub 

Ciśnienie skurczowe wyższo o 20 mmHg lub 

rozkurczowe wyższe o 10 mmHg wiąże się z 

rozkurczowe wyższe o 10 mmHg wiąże się z 

około 2-krotnym większym ryzykiem zgonu z 

około 2-krotnym większym ryzykiem zgonu z 

przyczyn naczyniowych – zależność ta 

przyczyn naczyniowych – zależność ta 

utrzymuje się już od 115/75 mmHg

utrzymuje się już od 115/75 mmHg

 

 

Docelowe wartości ciśnienia

Docelowe wartości ciśnienia



< 140/90 u wszystkich chorych

< 140/90 u wszystkich chorych



< 130/80 u chorych na cukrzycę lub 

< 130/80 u chorych na cukrzycę lub 

niewydolność nerek

niewydolność nerek



< 125/75 u chorych z białkomoczem >1g/d

< 125/75 u chorych z białkomoczem >1g/d

 

 

Nadciśnienie złośliwe – najcięższa postać 

Nadciśnienie złośliwe – najcięższa postać 

nadciśnienia, charakteryzuje się wysokim 

nadciśnienia, charakteryzuje się wysokim 

ciśnieniem rozkurczowym > 130 mmHg, 

ciśnieniem rozkurczowym > 130 mmHg, 

szybkim postępem powikłań naczyniowych, 

szybkim postępem powikłań naczyniowych, 

a zwłaszcza rozwojem niewydolności serca i 

a zwłaszcza rozwojem niewydolności serca i 

nerek oraz nasilonych zmian w naczyniach 

nerek oraz nasilonych zmian w naczyniach 

siatkówki

siatkówki

 

 

Leczenie 

Leczenie 

niefarmakologiczne

niefarmakologiczne



Ograniczenie spożywania soli 

Ograniczenie spożywania soli 

kuchennej

kuchennej



Zmiana diety

Zmiana diety



Zmniejszenie masy ciała

Zmniejszenie masy ciała



Zaprzestanie palenia tytoniu

Zaprzestanie palenia tytoniu



Ograniczenie picia alkoholu

Ograniczenie picia alkoholu



Regularne uprawianie różnych form 

Regularne uprawianie różnych form 

aktywności fizycznej

aktywności fizycznej

 

 

Powikłania nadciśnienia

Powikłania nadciśnienia



Przerost lewej komory serca

Przerost lewej komory serca



Przyspieszony rozwój miażdżycy w 

Przyspieszony rozwój miażdżycy w 

tętnicach szyjnych (IMT), wieńcowych, 

tętnicach szyjnych (IMT), wieńcowych, 

nerkowych i tętnicach kończyn dolnych

nerkowych i tętnicach kończyn dolnych



Udar mózgu

Udar mózgu



Upośledzona czynność nerek i ich 

Upośledzona czynność nerek i ich 

niewydolność

niewydolność



Rozwarstwienie aorty

Rozwarstwienie aorty



Zmian w naczyniach siatkówki

Zmian w naczyniach siatkówki