background image

 

 

PEDAGOGIKA 

PEDAGOGIKA 

SPOŁECZNA

SPOŁECZNA

background image

 

 

Przedmiot zainteresowania 

Przedmiot zainteresowania 

pedagogiki społecznej

pedagogiki społecznej

 

 

Przedmiotem jest środowisko wychowawcze 

Przedmiotem jest środowisko wychowawcze 

człowieka. Interesuje się nie tylko najbliższym 

człowieka. Interesuje się nie tylko najbliższym 

środowiskiem, ale także tym co dociera do niego 

środowiskiem, ale także tym co dociera do niego 

w sposób pośredni np., przez media. Skupia się 

w sposób pośredni np., przez media. Skupia się 

na tym jak środowisko wpływa na wychowanie, 

na tym jak środowisko wpływa na wychowanie, 

analizuje warunki umożliwiające zaspokajanie 

analizuje warunki umożliwiające zaspokajanie 

potrzeb rozwojowych człowieka w różnych 

potrzeb rozwojowych człowieka w różnych 

okresach jego życia i różnych sytuacjach, jest 

okresach jego życia i różnych sytuacjach, jest 

jednocześnie teorią i praktyką środowiska. 

jednocześnie teorią i praktyką środowiska. 

Teoretyzuje to co dzieje się w praktyce i dostarcza 

Teoretyzuje to co dzieje się w praktyce i dostarcza 

teorii którą wykorzystuje się w praktyce . 

teorii którą wykorzystuje się w praktyce . 

background image

 

 

Obszary zainteresowań:

Obszary zainteresowań:

Środowisko życia człowieka:

Środowisko życia człowieka:

*środowisko naturalne – rodzina, grupa 

*środowisko naturalne – rodzina, grupa 

rówieśnicza

rówieśnicza

*środowisko wychowania 

*środowisko wychowania 

instytucjonalnego – kulturowo – 

instytucjonalnego – kulturowo – 

oświatowe, opiekuńczo – wychowawcze

oświatowe, opiekuńczo – wychowawcze

*instytucje wychowania pośredniego – 

*instytucje wychowania pośredniego – 

telewizja, media, zakład pracy

telewizja, media, zakład pracy

background image

 

 

Rodzaj działalności:

Rodzaj działalności:

*działalność socjalno – wychowawcza w tym 

*działalność socjalno – wychowawcza w tym 

opiekuńczo – wychowawcza

opiekuńczo – wychowawcza

* działalność kulturalna w tym społeczno – kulturalna

* działalność kulturalna w tym społeczno – kulturalna

* Problemy sieroctwa: problem rodziny niepełnej, 

* Problemy sieroctwa: problem rodziny niepełnej, 

rodziny czasowo niepełnej, problem kompensacji 

rodziny czasowo niepełnej, problem kompensacji 

sieroctwa poprzez rodzinne formy kompensacji np. 

sieroctwa poprzez rodzinne formy kompensacji np. 

rodziny zastępcze, kompensacja całkowita

rodziny zastępcze, kompensacja całkowita

* Formy pomocy rodzinie i dziecku

* Formy pomocy rodzinie i dziecku

* Pozarządowe formy pomocy: Stowarzyszenia 

* Pozarządowe formy pomocy: Stowarzyszenia 

Społeczne, Fundacje Społeczne, Ruchy Społeczne

Społeczne, Fundacje Społeczne, Ruchy Społeczne

* Problemy czasu wolnego, badanie go w aspekcie 

* Problemy czasu wolnego, badanie go w aspekcie 

wartości wychowawczych i patologii zachowań 

wartości wychowawczych i patologii zachowań 

dewiacji

dewiacji

background image

 

 

Rodzaj działalności:

Rodzaj działalności:

*Media, telewizja, multimedia w aspekcie szans 

*Media, telewizja, multimedia w aspekcie szans 

rozwoju człowieka i zagrożeń

rozwoju człowieka i zagrożeń

* Problem przemian zachodzących w środowisku 

* Problem przemian zachodzących w środowisku 

życia człowieka na skutek transformacji społ., 

życia człowieka na skutek transformacji społ., 

polit., ekonomicznej, kulturowej. Skutki tej 

polit., ekonomicznej, kulturowej. Skutki tej 

transformacji: bezrobocie, bezdomność, ubóstwo, 

transformacji: bezrobocie, bezdomność, ubóstwo, 

wzrost agresji, przestępczość. Bada te problemy z 

wzrost agresji, przestępczość. Bada te problemy z 

punktu widzenia dziecka, funkcjonowania rodziny, 

punktu widzenia dziecka, funkcjonowania rodziny, 

jej dysfunkcjonalności

jej dysfunkcjonalności

* Problem wartości

* Problem wartości

* Mała ojczyzna – środowisko lokalne, 

* Mała ojczyzna – środowisko lokalne, 

* Duża ojczyzna – problem integracji Europy, 

* Duża ojczyzna – problem integracji Europy, 

kształtowania określonych postaw, tolerancji wobec 

kształtowania określonych postaw, tolerancji wobec 

inności, kształtowanie tożsamości.

inności, kształtowanie tożsamości.

background image

 

 

ZADANIA PEDAGOGIKI 

ZADANIA PEDAGOGIKI 

SPOŁECZNEJ

SPOŁECZNEJ

* Zajmowanie się instytucjami, które osobom i 

* Zajmowanie się instytucjami, które osobom i 

zbiorowością w różnym wieku udzielają wymaganej 

zbiorowością w różnym wieku udzielają wymaganej 

opieki i pomocy.

opieki i pomocy.

* Działanie, tworzenie, przebudowywanie 

* Działanie, tworzenie, przebudowywanie 

środowiska jednostki- jak postępować , jak zmierzać 

środowiska jednostki- jak postępować , jak zmierzać 

do wytyczonego celu.

do wytyczonego celu.

* Organizowanie środowiska wychowawczego. 

* Organizowanie środowiska wychowawczego. 

Analiza warunków umożliwiających zaspokajanie 

Analiza warunków umożliwiających zaspokajanie 

potrzeb rozwojowych człowieka (grup ludzkich) w 

potrzeb rozwojowych człowieka (grup ludzkich) w 

różnych fazach jego życia i różnorodnych sytuacjach 

różnych fazach jego życia i różnorodnych sytuacjach 

życiowych ( w pracy, nauce, zabawie, czasie 

życiowych ( w pracy, nauce, zabawie, czasie 

wolnym, w miejscu zamieszkania, rodzinie, grupie 

wolnym, w miejscu zamieszkania, rodzinie, grupie 

rówieśniczej, i towarzyskiej działalności kulturalnej i 

rówieśniczej, i towarzyskiej działalności kulturalnej i 

w innych formach aktywności ludzkiej).

w innych formach aktywności ludzkiej).

background image

 

 

ZADANIA PEDAGOGIKI 

ZADANIA PEDAGOGIKI 

SPOŁECZNEJ

SPOŁECZNEJ

* Koncentruje się na środowisku życia 

* Koncentruje się na środowisku życia 

jednostek lub grup oraz na instytucjach 

jednostek lub grup oraz na instytucjach 

celowo powołanych w społeczeństwie 

celowo powołanych w społeczeństwie 

do realizacji zadań wychowawczych. 

do realizacji zadań wychowawczych. 

* Przekształcanie środowiska ze 

* Przekształcanie środowiska ze 

względu na cele.

względu na cele.

*zmiana niekorzystnych warunków 

*zmiana niekorzystnych warunków 

rozwojowych

rozwojowych

*ulepszanie wpływów pozytywnych

*ulepszanie wpływów pozytywnych

background image

 

 

FUNKCJE I TEREN DZIAŁANIA 

FUNKCJE I TEREN DZIAŁANIA 

PEDAGOGA SPOŁECZNEGO 

PEDAGOGA SPOŁECZNEGO 

ped społeczny, pracownik socjalny --> pracownik 

ped społeczny, pracownik socjalny --> pracownik 

socjalny jest zawsze pedagogiem społecznym, ale 

socjalny jest zawsze pedagogiem społecznym, ale 

pedagog społeczny nie zawsze jest pracownikiem 

pedagog społeczny nie zawsze jest pracownikiem 

socjalnym.

socjalnym.

FUNKCJE: mają świadomość niskiej, społecznej 

FUNKCJE: mają świadomość niskiej, społecznej 

pozycji swego zawodu, trudności w realizacji zadań 

pozycji swego zawodu, trudności w realizacji zadań 

zawodowych to: 

zawodowych to: 

 

 

- problem z klientami pomocy społecznej, 

- problem z klientami pomocy społecznej, 

 

 

- praca w trudnych środowiskach, zagrożenie 

- praca w trudnych środowiskach, zagrożenie 

fizyczne; 

fizyczne; 

 

 

- przeciążenie pracą, przenoszenie negatywnych 

- przeciążenie pracą, przenoszenie negatywnych 

napięć na życie prywatne, trudności największe to 

napięć na życie prywatne, trudności największe to 

alkoholizm i bezrobocie. 

alkoholizm i bezrobocie. 

background image

 

 

POMOC osobom i rodzinom, którym w 

POMOC osobom i rodzinom, którym w 

świetle prawa nie powinni korzystać z 

świetle prawa nie powinni korzystać z 

pomocy społecznej: - ma zarzuty 

pomocy społecznej: - ma zarzuty 

środowiska, że niesłusznie i 

środowiska, że niesłusznie i 

niesprawiedliwie przyznaje pomoc tym 

niesprawiedliwie przyznaje pomoc tym 

ludziom, - obowiązują go przepisy – nie jest 

ludziom, - obowiązują go przepisy – nie jest 

w stanie udowodnić ze petent przyniósł 

w stanie udowodnić ze petent przyniósł 

zaniżone dochody  naciągacze i oszuści

zaniżone dochody  naciągacze i oszuści

background image

 

 

- pomoc rodzinie, gdzie nie ma poważnej patologii

- pomoc rodzinie, gdzie nie ma poważnej patologii

FUNKCJE: ekonomiczna, - szybka reakcja--> 

FUNKCJE: ekonomiczna, - szybka reakcja--> 

funkcja interwencyjna, - opiekuńczo – 

funkcja interwencyjna, - opiekuńczo – 

wychowawcza i pielęgnacyjna, - profilaktyczna, - 

wychowawcza i pielęgnacyjna, - profilaktyczna, - 

diagnostyczna, - badawczo – naukowa, - 

diagnostyczna, - badawczo – naukowa, - 

teoretyczna, - terapeutyczna, - terapeutyczno – 

teoretyczna, - terapeutyczna, - terapeutyczno – 

kompensacyjna, - doradczo – instruktorska, - 

kompensacyjna, - doradczo – instruktorska, - 

wspierająca kreatywna, - socjalna, socjalizacyjna, 

wspierająca kreatywna, - socjalna, socjalizacyjna, 

- kształcąca, - kulturalno – oświatowa, - 

- kształcąca, - kulturalno – oświatowa, - 

integracyjno – koordynująca, - menedżerska 

integracyjno – koordynująca, - menedżerska 

organizacyjna

organizacyjna

background image

 

 

TEREN: - środowisko lokalne, - domu dziecka, - 

TEREN: - środowisko lokalne, - domu dziecka, - 

rodzina, świetlice szkolne, środowiskowe, 

rodzina, świetlice szkolne, środowiskowe, 

socjoterapeutyczne, zakładowe, - domy pomocy 

socjoterapeutyczne, zakładowe, - domy pomocy 

społecznej osób starszych, samotnej matki, 

społecznej osób starszych, samotnej matki, 

młodych matek, dla niepełnosprawnych fizycznie, 

młodych matek, dla niepełnosprawnych fizycznie, 

- schroniska bezdomnych, pogotowia opiekuńcze, 

- schroniska bezdomnych, pogotowia opiekuńcze, 

- poradnie odwykowe, - internaty bursy nie, -- 

- poradnie odwykowe, - internaty bursy nie, -- 

kurator sądowy. – Towarzystwo przyjaciół dzieci, - 

kurator sądowy. – Towarzystwo przyjaciół dzieci, - 

ośrodki kształcące: dom kultury, - powiatowe 

ośrodki kształcące: dom kultury, - powiatowe 

centrum pomocy społecznej, - zakłady pomocy: 

centrum pomocy społecznej, - zakłady pomocy: 

szpitale, ośrodki zdrowia

szpitale, ośrodki zdrowia

background image

 

 

PRACOWNIKIEM SOCJALNYM może być osoba, 

PRACOWNIKIEM SOCJALNYM może być osoba, 

która ma odpowiednie kwalifikacje zawodowe, 

która ma odpowiednie kwalifikacje zawodowe, 

tzn. ukończoną szkołę pracowników 

tzn. ukończoną szkołę pracowników 

socjalnych lub studia wyższe o kierunku - 

socjalnych lub studia wyższe o kierunku - 

praca socjalna, polityka społeczna, 

praca socjalna, polityka społeczna, 

resocjalizacja, socjologia, pedagogika, 

resocjalizacja, socjologia, pedagogika, 

psychologia i inne pokrewne.

psychologia i inne pokrewne.

Pracownik socjalny powinien dysponować 

Pracownik socjalny powinien dysponować 

rozległą wiedzą społeczną i umiejętnością 

rozległą wiedzą społeczną i umiejętnością 

posługiwania się metodami pracy socjalnej.

posługiwania się metodami pracy socjalnej.

background image

 

 

Za ojczyznę pracy socjalnej uważa się 

Za ojczyznę pracy socjalnej uważa się 

USA. --> praca socjalna wyrastała ze 

USA. --> praca socjalna wyrastała ze 

spontanicznie tworzonych różnych form 

spontanicznie tworzonych różnych form 

samopomocy, które nie tylko miały służyć 

samopomocy, które nie tylko miały służyć 

osobom pozbawionym innych form 

osobom pozbawionym innych form 

zabezpieczenia. – Stany zjednoczone były 

zabezpieczenia. – Stany zjednoczone były 

nie tylko terenem dynamicznego rozwoju 

nie tylko terenem dynamicznego rozwoju 

praktycznej działalności socjalnej. Tu 

praktycznej działalności socjalnej. Tu 

tylko teren dynamicznego rozwoju 

tylko teren dynamicznego rozwoju 

praktycznej działalności socjalnej. 

praktycznej działalności socjalnej. 

background image

 

 

Tu też pojawiły się pierwsze prace teoretyczne 

Tu też pojawiły się pierwsze prace teoretyczne 

poświęcone metodom socjalnej. Tu też pojawiły 

poświęcone metodom socjalnej. Tu też pojawiły 

się pierwsze prace teoretyczne poświęcone 

się pierwsze prace teoretyczne poświęcone 

metodom pracy socjalnej np. M.Richmond 

metodom pracy socjalnej np. M.Richmond 

pisze o diagnozie społecznej i metodzie 

pisze o diagnozie społecznej i metodzie 

indywidualnego przypadku. Powstała też w 

indywidualnego przypadku. Powstała też w 

Ameryce pierwsza szkoła pracy socjalnej, 

Ameryce pierwsza szkoła pracy socjalnej, 

utworzona w Nowym Yorku w 1897’. W 1925’ 

utworzona w Nowym Yorku w 1897’. W 1925’ 

H.Radlińska utworzyła w W-wie w Wolnej 

H.Radlińska utworzyła w W-wie w Wolnej 

Wszechnicy Polskiej - Studium Pracy Społeczno 

Wszechnicy Polskiej - Studium Pracy Społeczno 

- Oświatowej. Wykształciła ona wielu 

- Oświatowej. Wykształciła ona wielu 

pedagogów społecznych, działaczy kulturalno - 

pedagogów społecznych, działaczy kulturalno - 

oświatowych i pracowników socjalnych. 

oświatowych i pracowników socjalnych. 

background image

 

 

Synonimem pracy socjalnej wg H. 

Synonimem pracy socjalnej wg H. 

Radlińskiej jest,, praca społeczna”: 

Radlińskiej jest,, praca społeczna”: 

polega na wydobywaniu i 

polega na wydobywaniu i 

pomnażaniu sił ludzkich na ich 

pomnażaniu sił ludzkich na ich 

usprawnianiu i organizacji wspólnego 

usprawnianiu i organizacji wspólnego 

działania dla dobra ludzi.

działania dla dobra ludzi.

background image

 

 

Praca socjalna nakierowana jest na 

Praca socjalna nakierowana jest na 

realizację trzech podstawowych zadań:

realizację trzech podstawowych zadań:

- socjalizacja i rozwój jednostki, - 

- socjalizacja i rozwój jednostki, - 

terapia, rehabilitacja, pomoc i ochrona, 

terapia, rehabilitacja, pomoc i ochrona, 

- zapewnienie dostępu do usług, 

- zapewnienie dostępu do usług, 

informacji i poradnictwa.

informacji i poradnictwa.

background image

 

 

W ustawie o pomocy społecznej z 28 

W ustawie o pomocy społecznej z 28 

listopada 1990’ praca socjalna 

listopada 1990’ praca socjalna 

zdefiniowania jest jako działalność 

zdefiniowania jest jako działalność 

zawodowa skierowana na pomoc 

zawodowa skierowana na pomoc 

osobom i rodzinom we wzmacnianiu 

osobom i rodzinom we wzmacnianiu 

lub odzyskaniu zdolności do 

lub odzyskaniu zdolności do 

funkcjonowania w społeczeństwie.

funkcjonowania w społeczeństwie.

background image

 

 

KOMPENSACJA SPOŁECZNA, czyli 

KOMPENSACJA SPOŁECZNA, czyli 

wyrównywanie braków środowiskowych, 

wyrównywanie braków środowiskowych, 

utrudniających bieg życia jednostki tej grupy 

utrudniających bieg życia jednostki tej grupy 

np. rodziny zastępcze, kuratorzy sądowi.

np. rodziny zastępcze, kuratorzy sądowi.

NTERWENCJA- jest działaniem osoby lub 

NTERWENCJA- jest działaniem osoby lub 

zespołu w rzeczywistości, od której 

zespołu w rzeczywistości, od której 

pierwotnie nie należeli.

pierwotnie nie należeli.

background image

 

 

SŁUŻBAMI SPECJALNYMI - są nazywane 

SŁUŻBAMI SPECJALNYMI - są nazywane 

zorganizowane, względnie trwałe i 

zorganizowane, względnie trwałe i 

występujące zespoły ludzi działające w 

występujące zespoły ludzi działające w 

ścisłym związku lub w ramach pewnych 

ścisłym związku lub w ramach pewnych 

instytucji i organizacji, których zadaniem 

instytucji i organizacji, których zadaniem 

jest wspomaganie jednostki rodziny oraz 

jest wspomaganie jednostki rodziny oraz 

innych grup i zbiorowości w sytuacjach, 

innych grup i zbiorowości w sytuacjach, 

gdy nie mogą one zaspokoić swoich 

gdy nie mogą one zaspokoić swoich 

potrzeb na wystarczającym poziomie. 

potrzeb na wystarczającym poziomie. 

background image

 

 

Termin praca socjalna jest wieloznaczny 

Termin praca socjalna jest wieloznaczny 

i nieostry. Praca socjalna może być też 

i nieostry. Praca socjalna może być też 

realizowana przez nieprofesjonalistów. 

realizowana przez nieprofesjonalistów. 

Praca opiekuńcza jest elementem pracy 

Praca opiekuńcza jest elementem pracy 

socjalnej i związana jest z opieką nad 

socjalnej i związana jest z opieką nad 

osobami niesamodzielnymi. Praca 

osobami niesamodzielnymi. Praca 

socjalna może przyjmować 

socjalna może przyjmować 

zróżnicowane formy - od pomocy 

zróżnicowane formy - od pomocy 

doraźnej do długofalowych działań 

doraźnej do długofalowych działań 

wspierających rozwój jednostek i grup. 

wspierających rozwój jednostek i grup. 

background image

 

 

SIŁY SPOŁECZNE (H. Radlińska) 

SIŁY SPOŁECZNE (H. Radlińska) 

Siły społeczne są to aktualnie 

Siły społeczne są to aktualnie 

ujawniające się albo ukryte potencjalne 

ujawniające się albo ukryte potencjalne 

wartości jednostek i grup społecznych , 

wartości jednostek i grup społecznych , 

urządzeń i instytucji , dające pedagogowi 

urządzeń i instytucji , dające pedagogowi 

społecznemu oparcie w jego pracach , 

społecznemu oparcie w jego pracach , 

jeśli zostaną one zaktywizowane i staną 

jeśli zostaną one zaktywizowane i staną 

się czynnikami przewodnimi w 

się czynnikami przewodnimi w 

przebudowie i asymilowaniu wartości.

przebudowie i asymilowaniu wartości.

background image

 

 

Kategorie sił społecznych :

Kategorie sił społecznych :

jawne (mobilizujące do działania , do 

jawne (mobilizujące do działania , do 

przekształcania środowiska) 

przekształcania środowiska) 

ukryte (utajone , ujawniające się w 

ukryte (utajone , ujawniające się w 

sytuacjach krytycznych , w odpowiednich 

sytuacjach krytycznych , w odpowiednich 

warunkach , w określonych okolicznościach - 

warunkach , w określonych okolicznościach - 

gdy zabraknie sił jawnych); jednostek lub 

gdy zabraknie sił jawnych); jednostek lub 

grup społecznych , urządzeń , instytucji - 

grup społecznych , urządzeń , instytucji - 

każdy człowiek może być siłą społeczną , 

każdy człowiek może być siłą społeczną , 

ponieważ w każdym tkwi pewien potencjał 

ponieważ w każdym tkwi pewien potencjał 

możliwości ; siłą społeczną mogą być też 

możliwości ; siłą społeczną mogą być też 

urządzenia lub instytucje , które pomagają i 

urządzenia lub instytucje , które pomagają i 

ułatwiają pracę .

ułatwiają pracę .

background image

 

 

--Aleksander Kamieński wyróżnia siły 

--Aleksander Kamieński wyróżnia siły 

jednostkowe: przywódcy opinii publicznej w 

jednostkowe: przywódcy opinii publicznej w 

środowisku, realizatorzy pragnień 

środowisku, realizatorzy pragnień 

zbiorowych, promotorzy nowych form 

zbiorowych, promotorzy nowych form 

zaspokajania potrzeb ludzkich, -siły 

zaspokajania potrzeb ludzkich, -siły 

zbiorowe grupy społeczne, wzorcowe 

zbiorowe grupy społeczne, wzorcowe 

instytucje i ruchy społeczne

instytucje i ruchy społeczne

-- Ewa Marynowicz – Hetka pedagog z Łodzi 

-- Ewa Marynowicz – Hetka pedagog z Łodzi 

uważa, że inicjatywa uruchomienia sił 

uważa, że inicjatywa uruchomienia sił 

społecznych należy do instytucji 

społecznych należy do instytucji 

działających w środowisku lokalnym ,,siły 

działających w środowisku lokalnym ,,siły 

jednostkowe rosną wraz z rozwojem sił 

jednostkowe rosną wraz z rozwojem sił 

zbiorowych”

zbiorowych”

wolontariat: różne akcje, które dzieją się w 

wolontariat: różne akcje, które dzieją się w 

świecie, pojedyncze osoby tworzą grupy i 

świecie, pojedyncze osoby tworzą grupy i 

całe akcje.

całe akcje.

background image

 

 

-  rozwiązania systemowe i tworzenie 

-  rozwiązania systemowe i tworzenie 

warunków prawnych, działania 

warunków prawnych, działania 

systemowe, między siłami 

systemowe, między siłami 

społecznymi a wartościami istnieje 

społecznymi a wartościami istnieje 

zależność powodująca, że siły 

zależność powodująca, że siły 

społeczne dynamizują życie w 

społeczne dynamizują życie w 

środowisku, ukierunkowane na 

środowisku, ukierunkowane na 

przekazanie i rozwijanie wartości

przekazanie i rozwijanie wartości


Document Outline