PODSTAWY PRAWA ADMINISTRACYJNEGO

POCHODZENIE SŁOWA

„ADMINISTRACJA”

Termin

administracja

pochodzi od łacińskiego czasownika

ministrare (służyć), a ten prawdopodobnie od rzeczownika

manus, czyli ręka. Wzmocnienie czasownika ministrare

przedrostkiem ad dodatkowo podkreśliło celowy i wykonawczy

charakter tego działania (w prawie rzymskim administrare

znaczyło zarządzać czymś, a w wiekach XII i XIII, kiedy

kształtował się język prawny Europy, termin administratio

oznaczał głównie zarządzanie cudzym majątkiem).

Administracja  zawsze  zatem  oznacza  pewną  służbę
czy  działalność  wykonawczą,  wykonywaną  na  rzecz
kogoś  czy  czegoś  ważniejszego.  W  przypadku

administracji publicznej

chodzi o

służbę na rzecz

władzy politycznej

, czyli w ostateczności – w

demokratycznych państwach prawnych – o

służbę na

rzecz

dobra

wspólnego/powszechnego/interesu

publicznego i służbę prawu

ADMINISTRACJA

ogół podmiotów

administracji

działalność państwa,

której przedmiotem

są sprawy administracyjne

cała działalność

wykonywana przez

podmioty administracji

ADMINISTRACJA



H. Izdebski i M. Kulesza: „zespół

działań, czynności i

przedsięwzięć organizatorskich i

wykonawczych prowadzonych na

rzecz realizacji interesu

publicznego przez różne podmioty,

organy i instytucje na podstawie

uchwały i w określonych prawem

formach”.

Małgorzata Stahl (ur. 1946) / Janusz Łętowski (1939-1999):



działanie w imieniu i na rachunek państwa lub innego,

odrębnego od państwa podmiotu władzy publicznej, któremu
państwo przekazało część swojej władzy (imperium)



możność działania w formach władczych i stosowania przymusu

państwowego



działanie w interesie publicznym



polityczny charakter



działanie na podstawie ustaw i w granicach przez nie

określonych



aktywność, zwrócenie ku przyszłości, możność podejmowania

działań z własnej inicjatywy



działanie w sposób ciągły i stabilny



oparcie się (z reguły) na zawodowym personelu



charakter monopolistyczny (administracja, działając w ramach

powierzonej jej kompetencji, występuje jako wyłączny gospodarz w
określonej kategorii spraw) i bezosobowy (w ramach jej struktur
działają różne podmioty, lecz decyzję wydaje nie ktoś pełniący np.
funkcję wojewody, ale organ administracji noszący tę nazwę)



z zasady brak dążenia do osiągania zysku, co nie oznacza braku

odpłatności za świadczone usługi

Jan Zimmermann:



działanie w imieniu państwa i na jego rachunek (jeżeli chodzi o

administrację samorządową; działa ona przede wszystkim na „rachunek
własny”, ale będąc częścią administracji państwa, również na jego
rachunek)



(wynikająca

prawa)

możliwość

dysponowania

władztwem

administracyjnym (działania jednostronnego) i korzystania z przymusu
państwowego



realizowanie funkcji: porządkowo-reglamentacyjnej, świadczącej,

kierującej i właścicielskiej



działanie w interesie publicznym



działanie na podstawie ustaw i w granicach przez nie określonych

(konsekwencją związania prawem jest zasada, że dozwolone jest tylko to,
co jest bezpośrednio dopuszczone przez ustawy)



wykonawczy charakter (wykonywanie i konkretyzowanie obowiązującego

prawa)



aktywność oraz możność podejmowania zadań i działań z własnej

inicjatywy



organizowanie życia społecznego na terenie, który podlega jej

kompetencji



działanie w sposób ciągły i stabilny



działanie przez zawodowy personel – kadrę urzędniczą



charakter monopolistyczny (administracja publiczna jest jedna nawet

wtedy, kiedy w jej ramach działają różne organy, a także wtedy, kiedy
poszczególne jej zadania są realizowane przez podmioty trzecie)



E. Ochendowski cechy charakterystyczne dla



pojęcia administracja publiczna:



1. Administracja publiczna jest zjawiskiem

społecznym.

Przedmiotem administracji jest współżycie

społeczne.

Administracja publiczna musi zatem zajmować się

sprawami wspólnoty i jej członkami.



2. Administrację cechuje aktywność, inicjatywa,

działalność ukierunkowana na przyszłość.



3. Administracja podejmuje konkretne środki do

uregulowania spraw jednostkowych i

urzeczywistnienia określonych przedsięwzięć.

Cechy administracji



przymusowość,



monopolistyczny charakter,



trwałość,



planowość,



ciągłość,



stabilność,



fachowość,



wyodrębnienie i uporządkowanie (organizacyjne i

kompetencyjne),



legalizm (działanie w oparciu o przepisy

proceduralne i materialne, dla realizacji interesu

publicznego).

Administracja publiczna jako zjawisko historyczne

Administracja publiczna jako organizatorska czy wykonawcza
funkcja państwa wydaje się odwieczna. Jednak jak podkreśla
H. Izdebski:
Nie każda dawna organizatorska działalność państwa
zasługuje na nazwę administracji. Musi to być bowiem
działalność

wyodrębniona,

zatem

uporządkowana

organizacyjnie  i  kompetencyjnie,  a  także  formalnie.
Administracją  w  pełni  będzie  dopiero  organizatorska
działalność państwa:
  realizowana,  przynajmniej  po  części,  przy  pomocy
systemu  biurokratycznego  (stąd  czasami  administrację
publiczną nazywa się biurokracją)
  obejmująca  obszerny  zakres  spraw  o  znaczeniu
społecznym
 regulowana przez generalne normy prawne

Hubert Izdebski:

Termin  administracja  publiczna  przestał  już  być  jedynym
terminem  opisującym  służbę  społeczeństwu  przez  świadczenie
usług  publicznych.  Termin  ten  pojawił  się  i  jest  właściwy  dla
opisania  relacji  administracji  publicznej  z  systemem  politycznym  i
prawem.  Jednak  wówczas,  kiedy odnosimy  administrację  publiczną
do  gospodarki  rynkowej  i  społeczeństwa  obywatelskiego,  bardziej
trafne są inne pojęcia.



W pierwszym przypadku jest to pojęcie zarządzania

publicznego  z  jego  sztandarową  koncepcją  nowego  publicznego
zarządzania  (New  Public  Management  –  NPM)  kładącą  nacisk  na
obywatela  jako  konsumenta  usług  publicznych,  outsourcing,
instrumenty prawa prywatnego, wyniki, jakość itd.



W drugim przypadku, czyli administracji publicznej postrzeganej

z punktu widzenia społeczeństwa obywatelskiego, coraz częściej
stosowanym

pojęciem

jej

opisanie

jest

trudne

przetłumaczenia  na  język  polski,  a  także  do  zdefiniowania  pojęcie
governance  czy  –  raczej  –  public  governance.  W  każdym  razie
public  governance  to  nie  struktury  administracyjne  czy  rządowe
(government),  ale  proces  zarządzania  złożonym  społeczeństwem  z
udziałem  podmiotów  sektora  publicznego  i  prywatnego,  często  w
postaci sieci, w której miejsce centralne wcale nie musi należeć do
organu

administracji

publicznej

(zarządzanie

przez

współrządzenie).

System organizacyjny administracji publicznej

Administracja publiczna w Rzeczypospolitej Polskiej składa
się z trzech podstawowych segmentów:



administracja państwowa rządowa



administracja państwowa nierządowa



administracja samorządowa

Jacek Lang:
W

naukach

administracyjnoprawnych

mówi

się

administracji w dwóch znaczeniach. Według pierwszego
znaczenia administracja jest pewną organizacją […] Zgodnie
z

drugim

znaczeniem,

administracja

jest

pewną

działalnością.  Gdy  działalność  tę  prowadzi  państwo  jako
określona  organizacja,  mamy  wtedy  do  czynienia  z
administracją  państwową  w  znaczeniu  ścisłym.  Jeżeli
natomiast  działalność  taką  prowadzą  także  inne  organy  i
instytucje, wtedy możemy mówić o administracji państwowej
w  znaczeniu  szerszym,  o  administracji  publicznej  –
obejmującej administrację państwową w znaczeniu ścisłym i
administrację  wykonywaną  przez  owe  inne  organy  i
instytucje.

Administracja

publiczna

Administracja

państwowa

rządowa

(segment 1)

Administracja

państwowa

nierządowa

(segment 2)

Administracja

samorządowa

(segment 3)

Segment pierwszy wg Jacka Jagielskiego

(ur. 1951):
Administracja rządowa jest to układ organizacyjno
funkcjonalny o jednolitym, relatywnie
scentralizowanym charakterze, który realizuje
zadania publiczne za które odpowiedzialność ponosi
rząd, i który pośrednio lub bezpośrednio podlega
Radzie Ministrów (art. 146 ust. 3 Konstytucji: Rada
Ministrów kieruje administracją rządową). W jego
skład wchodzą podmioty odpowiadające
następującym przesłankom:
- wykonywanie funkcji administracji publicznej
- podejmowanie działań w formach prawnych
właściwych organom administracyjnym, w tym w
formach władczych
-

oparcie

funkcjonowania

finansowym

majątkowym zasobie państwowym
-

pozostawanie

układzie

organizacyjno-

funkcjonalnym

poddanym

kierownictwu

Rady

Ministrów

Wskazanym przesłankom odpowiadają trzy grupy

podmiotów:

 organy i urzędy administracyjne (trzon
administracji rządowej)
 agencje rządowe inne niż centralne organy
administracji rządowej:

  agencje  –  spółki  kapitałowe  (na  przykład
Agencja  Rozwoju  Gospodarczego  czy  Krajowa
Agencja Poszanowania Energii)
  agencje  –  państwowe  osoby  prawne  (na
przykład

Agencja

Restrukturyzacji

Modernizacji Rolnictwa czy Agencja Mienia
Wojskowego)

 państwowe jednostki organizacyjne: na przykład
Zakład Ubezpieczeń Społecznych czy zakład karny

Do administracji państwowej nierządowej należą:



Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej



organy Najwyższej Izby Kontroli



Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji



Rzecznik Praw Obywatelskich



Krajowa Rada Sądownictwa



organy Narodowego Banku Polskiego, w tym Krajowa

Rada Polityki Pieniężnej



centralne organy administracji podległe Sejmowi (Główny

Inspektor Pracy, Główny Inspektor Ochrony Danych
Osobowych, Rada do Spraw Uchodźców)



urzędy

w/w

organów

(Kancelaria

Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej itd.)



administracja (kancelarie) Sejmu i Senatu

(…)

ustanawiamy

Konstytucję

Rzeczypospolitej

Polskiej

jako

prawa

podstawowe  dla  państwa  oparte  na
poszanowaniu  wolności  i  sprawiedliwości,
współdziałaniu  władz,  dialogu  społecznym
oraz

zasadzie

pomocniczości

umacniającej uprawnienie obywateli i ich
wspólnot.

Aleksandra Wiktorowska:
Zasada pomocniczości (subsydiarności) służy
unikaniu centralizacji, a jej prawną konsekwencją
jest:



podział władzy publicznej, znajdujący wyraz

między innymi w konstytucyjnej zasadzie podziału
władzy

oraz

dualizmie

administracji

terytorialnej



decentralizacja władzy publicznej



podział zadań i kompetencji na szczeble

organizacyjne władzy publicznej w ogólności oraz
na

szczeble

organizacyjne

samorządu

terytorialnego w szczególności



domniemanie kompetencji na rzecz gminy

POJĘCIE PRAWA

ADMINISTRACYJNEGO



Prawo administracyjne jest zespołem norm, które
regulują administracyjną działalność państwa –
regulują funkcje administrowania. Według J.
Starościaka prawo administracyjne stanowi
„gałąź prawa”, która reguluje działalność
organów państwowych, podejmowaną w celu
wykonania ustalonych prawem zadań
organizatorskich wypełnianych w swoistych
formach działania. Jest to definicja, która
uwzględnia trzy elementy: podmiotowy,
przedmiotowy i form działania właściwych dla
organów administracyjnych.

NORMY PRAWA

ADMINISTRACYJNEGO



Normy prawa administracyjnego mogą być dzielone na określone
grupy w zależności od przyjętego kryterium podziału. Zasadniczo
normy prawa administracyjnego możemy podzielić na trzy grupy:



normy bezpośrednio dotyczące organizacji aparatu
administracyjnego, czyli jakie podmioty wchodzą w skład organu
administracyjnego i jakie są relacje między nimi; normy te tworzą
ustrojowe prawo administracyjne.



normy bezpośrednio dotyczące toku działania organów
administracyjnych – normy te tworzą procedurę administracyjną
(postępowanie administracyjne).



normy dotyczące konkretnych działów administracji publicznej –
normy te tworzą tzw. szczegółową część prawa administracyjnego
albo inaczej mówiąc materialne prawo administracyjne.



inny podział norm prawa administracyjnego oparty jest na kryterium
charakteru stosunku łączącego organ stosujący normę z adresem
działania.



Całość norm prawa administracyjnego można podzielić
na dwie grupy norm prawnych:



normy regulujące stosunki między organami
administracyjnymi i innymi podmiotami administracji z
jednej strony a obywatelem i osobami prawnymi z
drugiej strony: normy te dotyczą tzw. sfery
zewnętrznej kontaktów między administracją
publiczną a obywatelem.



normy regulujące stosunki, jakie zachodzą miedzy
organami a instytucjami państwowymi wzajemnie; np.:
między ministrem a podległymi mu organami. Można
zatem uznać, że normy te regulują stosunki wewnątrz
systemu administracji publicznej.

Rozgraniczenie między prawem

administracyjnym a innymi gałęziami

prawa

(prawem konstytucyjnym i cywilnym)



W przypadku prawa konstytucyjnego związki z prawem
administracyjnym są bardzo ścisłe. Prawo konstytucyjne
i prawo administracyjne należą do dziedziny prawa
publicznego. Pod względem teoretycznym prawo
konstytucyjne i administracyjne tworzą jedność,
ponieważ posługują się tymi samymi konstrukcjami,
metodami i regułami. Konstytucja jest głównym
normatywnym źródłem ustroju i działań administracji, a
także prawną podstawą nieustannego wyważania
interesów ogólnych i indywidualnych, co jest jurydyczną
treścią zadań wykonywanych przez administrację.



Najtrudniej jest odgraniczyć administrację od prawa cywilnego.
Wyrażone są nawet poglądy, że takie odgraniczenie nie jest
teoretycznie możliwe. Problem ten w doktrynie niemieckiej jest
ujmowany jako rozgraniczenie prawa publicznego od prawa
prywatnego. W doktrynie niemieckiej podkreśla się, że ani nauka,
ani praktyka nie wyjaśniły różnic pomiędzy prawem publicznym a
prawem prywatnym. Pojawiło się od 20 do 30 różnych teorii, które
można ująć w trzy grupy:



według teorii interesu, wywodzącej się z prawa rzymskiego, prawo
publiczne służy interesowi publicznemu, natomiast prawo
prywatne urzeczywistnia interesy prywatne.



teoria podporządkowania jako kryterium rozgraniczenia przyjmuje
charakter stosunku prawnego. Gdy występuje stosunek prawnej
nadrzędności państwa i podrzędności obywatela, to wtedy mamy
do czynienia z prawem publicznym, a gdy zaś pozycja stron
stosunku prawnego jest równa to wtedy chodzi o prawo prywatne.



teoria podmiotu – inaczej teoria praw specjalnych do prawa
publicznego należą normy prawne, które uprawniają lub
zobowiązują podmioty dysponujące władztwem państwowym; zaś
normy prawne, które mogą uprawniać lub zobowiązywać każdego
należą do prawa prywatnego.

Elementy składowe stosunku

administracyjnego:



Podmioty stosunku – podmiotami stosunku są zawsze z jednej strony organ
(podmiot) administracji upoważniony do żądania określonego zachowania się albo
świadczenia i podmiot (osoba fizyczna, prawna, jednostka organizacyjna), do
którego skierowany jest nakaz, zakaz lub który żąda określonego zachowania się
organu administracji. Mówiąc inaczej podmiotami stosunku administracyjno –
prawnego są dwie kategorie: podmiotów administracji oraz podmiotu
administrowanego.



Przedmiot stosunku – leży zawsze w sferze prawem określonych zachowań
administracji publicznej. Jest on objęty kompetencją jednego z podmiotów
administracji. Można również powiedzieć że przedmiotem stosunku są rzeczy lub
zachowania ludzi.



Treść stosunku administracyjno – prawnego – są wyznaczone prawem
administracyjnym obowiązki i uprawnienia – które, będące treścią stosunku
administracyjno prawnego, mogą polegać na działaniu, znoszeniu lub zaniechaniu.
O tym jakie obowiązki mogą być nałożone i jakie uprawnienia mogą być przyznane,
przesądzają przepisy prawa materialnego. Nie może być tu dowolności. Treścią
można również nazwać obowiązki lub możliwości określonego działania, znoszenia
określonych stanów lub zaniechania wynikające bezpośrednio z powinności lub
uprawnień uczestników stosunku administracyjno – prawnego.



Układ prawnej zależności między podmiotami
stosunku administracyjno – prawnego – w odróżnieniu
od stosunków cywilnoprawnych, w których występuje
równość wszystkich stron stosunku, w stosunkach
administracyjno – prawnych ta równość jest zatarta.
Ponieważ jeden z podmiotów reprezentuje władztwo
państwowe. Ta nierównoważność podmiotów stosunków
administracyjno prawnych wynika stąd, że prawo przyznaje
jednemu z uczestników tego stosunku (organowi
administracyjnemu) prawo orzekania, przesądzania o
sprawie w sposób wiążący innych uczestników stosunku. W
ten sposób organ administracyjny w pewnej mierze
decyduje (orzeka) w swojej sprawie [wbrew – nikt nie jest
właściwym sędzią we własnej sprawie].



Nawiązanie stosunku

administracyjnego



Stosunek administracyjno-prawny może być
nawiązany z mocy samej ustawy, w drodze aktu
administracyjnego bądź umowy administracyjnej oraz
wyniku działań faktycznych. Z mocy samej ustawy
powstają prawa i obowiązki w sferze podatkowej,
obowiązku szkolnego, uczestników ruchu drogowego,
itp. Często stosunek administracyjno-prawny
powstaje w wyniku konkretyzacji uprawnień i
obowiązków w drodze aktu administracyjnego; np.
wydanie decyzji na mocy której można odroczyć
obowiązek szkolny, czy też wyrażenie zgody na
wcześniejsze przyjęcie dziecka do szkoły.

Rodzaje stosunków

administracyjnoprawnych



Stosunki jednorazowe, np.: okazania dokumentu –
czyli wygasają przez wykonanie obowiązku.



Stosunki trwałe - mają w praktyce większe
znaczenie prawne. Mogą one być związane z :



prawami osobowymi, jak np. z obowiązkiem
szkolnym, obowiązkiem zasadniczej służby
wojskowej, bądź służby zastępczej, itp.



prawami majątkowymi, jak np.: ze stałymi
świadczeniami pomocy społecznej, z obowiązkiem
podatkowym itp.;



korzystaniem z zakładów użyteczności publicznej.

Źródła prawa

administracyjnego

W systemie źródeł prawa można wyróżnić pewne grupy

źródeł:



źródła prawa stanowione przez centralne organy państwa,



źródła prawa stanowione przez organy terenowe.

Z innego punktu widzenia źródła prawa można podzielić na:



źródła prawa powszechnie obowiązującego (art. 87
Konstytucji);



źródła prawa wewnętrznego (art. 93 Konstytucji)



W myśl art. 87 Konstytucji, przyjęto zamknięty system
źródeł prawa o powszechnie obowiązującym charakterze.
Źródłami takiego prawa są: Konstytucja, ustawy,
ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia i
akty prawa miejscowego.

KONSTYTUCJA



Konstytucja jest najwyższym prawem RP, a jej przepisy
stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi
inaczej (art. 8). Konstytucja określa, że ustrój
Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze
władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i sadowniczej
(art. 10 ust. 1). Przepis art. 10 Konstytucji nawiązuje do
przyjętej również przed rządem ustawy konstytucyjnej z 17
października 1992 o wzajemnych stosunkach między władzą
ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o
samorządzie terytorialnym (tzw. małej konstytucji) zasady
trójpodziału władzy państwowej, z tym że akcentuje
konieczność zachowania między nimi równowagi, przez co
należy rozumieć wyznaczenie stosownych zakresów
kompetencji organom poszczególnych władz.

KONSTYTUCJA



Szczególne znaczenie ma art. 2 konstytucji
stanowiący że Rzeczpospolita jest
demokratycznym państwem prawnym,
urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości
społecznej oraz art. 7, według którego organy
władzy publicznej działają na podstawie
i w granicach prawa. Konstytucja określa
kompetencje Prezydenta RP, Rady Ministrów,
Prezesa Rady Ministrów oraz ustala pozycję
ministrów i innych członków rządu oraz
wojewodów i samorządu terytorialnego w
systemie organizacji państwa.



Konstytucja nie określa jednostek zasadniczego
podziału terytorialnego państwa. W art. 15
stanowi jednak, że:



ustrój terytorialny RP zapewnia
decentralizacje władzy publicznej.



zasadniczy podział terytorialny państwa
uwzględniający więzi społeczne,
gospodarcze lub kulturowe i zapewniający
jednostkom terytorialnym zdolność
wykonywania zadań publicznych określa
ustawa.



Konstytucja przesądza natomiast o istnieniu
samorządu terytorialnego. Według art. 16
Konstytucji „ogół mieszkańców jednostek
zasadniczego podziału terytorialnego stanowi
z mocy prawa wspólnotę samorządową”.



Art. 17 Konstytucji przewiduje, że: ”w drodze
ustawy można tworzyć samorządy zawodowe,
reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania
publicznego i sprawujące pieczę nad należytym
wykonaniem tych zawodów w granicach interesu
publicznego i dla jego ochrony” (ust 1). W drodze
ustawy można tworzyć inne rodzaje samorządu.



Na podstawie Konstytucji nauka prawa
konstytucyjnego wyodrębniła i zdefiniowała zasady
ustroju Rzeczypospolitej:



Zasadę suwerenności Narodu



Zasadę niepodległości i suwerenności Państwa



Zasadę demokratycznego państwa prawnego



Zasadę hierarchicznego systemu źródeł prawa



Zasadę społeczeństwa obywatelskiego



Zasadę podziału władz



Zasadę społecznej gospodarki rynkowej



Zasadę przyrodzonej godności człowieka

Umowy międzynarodowe



Konstytucja z 1997 r. jest pierwszą polską
konstytucją, która reguluje zagadnienia
skuteczności norm prawa międzynarodowego w
polskim prawie wewnętrznym, a więc również
prawie administracyjnym. O tej kwestii przesądza
art. 2 Konstytucji stanowiący, że Polska jest
demokratycznym państwem prawnym oraz art. 9
według którego „Rzeczpospolita Polska
przestrzega wiążącego ją prawa
międzynarodowego”. Szerzej zaś kwestia ta
została uregulowana w art. 87 – 91 Konstytucji, w
rozdziale „Źródła prawa”.



Art. 87 ust 1 Konstytucji zalicza ratyfikowane umowy
międzynarodowe do źródeł prawa powszechnie
obowiązującego. Według art. 91 ust 1 ratyfikowana
umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku
Ustaw RP, stanowi część krajowego, a więc wewnętrznego
porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana chyba
że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy.



Ratyfikacja – jest to akt urzędowy polegający na
potwierdzeniu przez państwo wobec pozostałych stron
umowy, że bierze na siebie wynikające z niej obowiązki i
uprawnienia. Winczorek przedstawia w zasadzie dwa
rodzaje ratyfikowanej umowy międzynarodowej:
ratyfikacja zwykła i kwalifikowana.



Ratyfikacja zwykła – jest to ratyfikacja w związku
z którą nie jest wymagana zgoda wyrażona w
ustawie. Tryb tej ratyfikacji jest następujący: po
pierwsze Prezes RM zawiadamia Sejmową
Komisję Spraw Zagranicznych (SKSZ), która
informuje go czy przyjmuje owe zawiadomienie co
skutkuje możliwością przedłożenia danej umowy
do ratyfikacji przez Prezydenta RP. Po drugie jeżeli
SKSZ nie przyjmie zawiadomienia, sprawozdanie z
zastrzeżeniami jest przedstawiane Sejmowi.
Wówczas sejm decyduje w jakim trybie dana
ratyfikacja zostanie przeprowadzona.



Ratyfikacja kwalifikowana – jest to ratyfikacja w związku z którą jest wymagana
zgoda w ustawie, ratyfikacja ta ma zastosowanie w sprawach o których mowa w
art. 89 Konstytucji, w tym przypadku stosuje się tryb uchwalenia ustawy
zwykłej, gdzie jest możliwe weto prezydenta lub skierowanie danego projektu
przed podpisaniem do TK. Szczególnym rodzajem ratyfikacji kwalifikowanej jest
ratyfikacja dotycząca spraw zawartych w art. 90 ust 1. (przykładem takiej
umowy jest traktat akcesyjny Polski do UE), w stosunku do powyższego art.,
stosowane są dwa tryby zaakceptowania danej umowy. Pierwszym jest to ustawa
podjęta przez Sejm i Senat bezwzględną większością 2/3 głosów w obecności co
najmniej połowy ustawowej liczby posłów i senatorów. Drugim trybem jest w
myśl art. 90 ust3 i art. 125 Konstytucji); tryb ten polega na przeprowadzeniu
referendum, jego wynik jest wiążący jeżeli weźmie w nim udział więcej niż
połowa obywateli uprawnionych do głosowania. Tryb ten ma szczególną moc
ponieważ Prezydent nie może odmówić podpisania umowy jeżeli została
wyrażona w sposób prawidłowy zgoda Narodu. Jeżeli umowa ratyfikowana
została przyjęta za zgodą ustawy lub w drodze referendum uznaje się że ma
pierwszeństwo przed ustawą, natomiast jest wymagana sytuacja kiedy ustawy
nie da się z daną umową pogodzić (art. 91ust 2).



Akty prawa wspólnotowego nie wymagają ratyfikacji przez kraje
członkowskie. Prawo wspólnotowe nie może być uchylane przez
kraje wspólnoty. Prawo to tworzy swoisty system prawny, ponieważ
wypływa z autonomicznego źródła prawa jakim jest wspólnota
europejska. Prawo europejskie nie jest składnikiem prawa ale z
nim współgra i jest stosowane w stosunkach wewnętrznych.
Porządek prawny wewnętrzny i porządek praw europejskich w
pewnych sytuacjach może dojść pomiędzy nimi do kolizji. Zasada
prymatu prawa europejskiego, mówi że żaden przepis prawa
wewnętrznego, nie ma pierwszeństwa przed prawem
wspólnotowym. Trybunał Stanu stwierdził, że prawo wspólnotowe
ma pierwszeństwo nawet przed zasadami konstytucyjnymi.



Zasada prymatu prawa europejskiego – polega na tym, że żaden
sąd czy urząd nie stosuje prawa wewnętrznego, które koliduje w
konkretnym przypadku z unormowaniami prawa wspólnotowego.
Jest to prymat w zastosowaniu, a nie prymat w ważności prawa
europejskiego. Prawo europejskie nie uchyla ale eliminuje
zastosowanie prawa wewnętrznego w konkretnym przypadku.



Przyjęto, że wspólnota ma wyłączne kompetencje prawodawcze w
dziedzinie polityki handlowej i celnej. Państwa członkowskie nie
mogą podejmować w tej dziedzinie żadnej aktywności.

RODZAJE AKTÓW

PRAWA MIEJSCOWEGO



Na podstawie przepisów uprawniających terenowe organy
administracji publicznej do stanowienia aktów prawa
miejscowego można wyróżnić:



akty zawierające statuty – wśród statusów szczególną
pozycję należy przypisać statutom samorządów
terytorialnych, a więc gmina powiat i województwo



akty zawierające przepisy wykonawcze, tj. akty
wydawane na podstawie upoważnień szczegółowych



przepisy porządkowe, wydawane na podstawie
upoważnień generalnych.

AD.1



Statut województwa określa ustrój województwa jako jednostki
samorządu terytorialnego (art. 7 ust 1 ustawy o samorządzie
województwa). Uchwalenie statutu województwa należy do
wyłącznej właściwości sejmiku województwa art. 18 ww. ustawy,
ale wymaga on uzgodnienie z Prezesem Rady Ministrów. Ustawa
nie określa, jaki organ jest właściwy do rozstrzygnięcia
ewentualnego sporu między sejmikiem województwa a Prezesem
RM co do treści statutu województwa. Statut i jego zmiany
podlegają ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz
Monitorze Polski. W statucie powinny się znaleźć przepisy
dotyczące organizacji wewnętrznej oraz trybu pracy organów
samorządu województwa, przepisy określające stosunki
województwa z innymi podmiotami, w tym z jednostkami
lokalnego samorządu terytorialnego z obszaru województwa.
Statut powinien regulować sprawy zasadnicze dla ustroju
województwa.

AD. 1.



Statut powiatu – stanowi o ustroju powiatu. Uchwalenie statutu
powiatu należy do wyłącznej właściwości rady powiatu. Starosta
jest zobowiązany uchwalony statut przekazać wojewodzie w ciągu
7 dni od dnia jego uchwalenia. Statut określa ustrój powiatu; jest
najważniejszym aktem prawa miejscowego stanowionym przez
radę powiatu. Do spraw, które obligatoryjnie musi regulować statut
powiatu należy organizacja wewnętrzna oraz tryb pracy rady i
komisji powoływanych przez radę, a także zasad tworzenia klubów
radnych, jak i organizacji wewnętrznych oraz tryb pracy zarządu
powiatu. W celu wspólnego wykonania zadań publicznych powiaty
mogą tworzyć związki z innymi powiatami. Utworzenie związku
wymaga przyjęcia jego statutu przez rady zainteresowanych
powiatów bezwzględną większością głosów ustawowego składu
rady powiatu. Związek powiatów nabywa osobowość prawną po
zarejestrowaniu, z dniem ogłoszenia statutu. Rejestr związków
powiatów prowadzi minister do spraw administracji publicznej.

AD. 1



Statut gminy – statut ten określa organizację
wewnętrzną rady i jej organów, zasady tworzenia
jednostek pomocniczych (art. 5 ust. 3 ustawy o
samorządzie gminnym) W statucie gminy mogę się
również znaleźć sprawy dotyczące m.in.: wewnętrznego
ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych; organizacji
urzędów i instytucji gminnych; zasad zarządu mieniem
gminy; zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i
urządzeń użyteczności publicznej (art. 40 ust 2).
Uchwalenie statutu gminy należy do wyłącznej
właściwości rady gminy art. 18 ust 2 pkt 1 ustawy o
samorządzie gminnym).



Charakter prawny statutów – w drodze regulacji statutowej jednostki
samorządu terytorialnego mogą normować wszystkie zagadnienia
ustrojowe danej jednostki nie uregulowane w odnośnej ustawie. Statut nie
może, oczywiście, pozostawać w sprzeczności z przepisami ustawowymi nie
tylko dotyczącymi samorządu terytorialnego na danym szczeblu, ale
przepisami ustaw w ogóle. Uprawnienie do wydawania statutów jest oparte
na generalnym upoważnieniu ustawowym do samodzielnego uregulowania
materii statutowej. Uprawnienia do tworzenia statutów i zakres regulacji
podlegają następującym ograniczeniom generalnym: pod względem
rzeczowym uprawnienia te ogranicza każdorazowo zakres ustawowo
określonych zadań i kompetencji osoby prawnej; pod względem
podmiotowym uprawnienia te ograniczone są do członków danej wspólnoty;
zasada wyłączności ustawowej wymaga, aby ustawodawca podejmował
istotne, szczególnie dotyczące praw podstawowych uregulowania, jak np.:
ustanowienie obowiązku korzystania z publicznych urządzeń
wodociągowych czy kanalizacyjnych. Statut wydawany jest na podstawie
generalnego upoważnienia ustawowego przy wykorzystaniu kompetencji do
samodzielnej regulacji stosunków prawnych w ramach tego upoważnienia.

AD. 2



W przypadku przepisów wykonawczych musi istnieć
upoważnienie ustawowe do wydawania przepisów prawa
o tym charakterze. Normy ustawowe określają przesłanki
tworzenia norm niższego rzędu, ich przedmiot, zakres i
sposób regulacji prawnej. Przykładem przepisów
wykonawczych mogą być przepisy dotyczące podatków i
opłat lokalnych, które są uchwalane odpowiednio przez
sejmik województwa (art. 18 pkt 11 ustawy), radę
powiatu (art. 12 pkt 7 ustawy) i radę gminy (art. 18 ust. 2
pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym). Upoważnienie
ustawowe do wydania wykonawczego aktu prawa
miejscowego powinno określić organ właściwy do
wydania aktu oraz zakres spraw przekazanych do
uregulowania.

AD. 3



Przepisy porządkowe mogą być wydawane na podstawie
generalnego upoważnienia zawartego w ustawach o
administracji rządowej w województwie art. 40, o
samorządzie powiatowym art. 41; o samorządzie gminnym
art. 40 ust 3 i 4. Przepisy te mogą być wydawane tylko w
zakresie nie uregulowanym w odrębnych ustawach lub
innych przepisach powszechnie obowiązujących.
Wojewoda wydaje przepisy porządkowe w formie
rozporządzeń porządkowych. Akta prawa miejscowego
powiatu, a więc również przepisy porządkowe stanowi
rada powiatu w formie uchwały. Natomiast art. 42 ust 2
ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, że w
przypadkach nie cierpiących zwłoki powiatowe przepisy
porządkowe może wydać zarząd powiatu.

Swoiste źródła prawa



W przypadku aktów wewnętrznych adresatem
zawartych w nim norm są podporządkowane
organowi wydającemu akt jednostki
organizacyjne oraz pracownicy tych jednostek
bądź też w przypadku zakładów publicznych –
użytkownicy tych zakładów (np. uczniowie,
studenci, pacjenci).



Źródłami prawa wewnętrznego mogą być uchwały
organów kolegialnych i zarządzenia organów
monokratycznych. Akty wewnętrzne nosić mogą
różne nazwy, jak np. regulamin, instrukcja, pismo
okólne itp.



Funkcje administracji publicznej według
Kuleszy i Izdebskiego:



porządkowo-reglamentacyjna – czyli
porządek, ład i bezpieczeństwo zbiorowe, a
także wszechogarniająca reglamentacja.



świadcząca – państwo świadczy wszelkiego
rodzaju usługi np. bezpłatne studia, ochrona
zdrowia, opieka społeczna, infrastruktura.



właścicielska – administracja publiczna
posiada ogromny majątek. Dotyczy to też
własności samorządów. Funkcja
właścicielska musi mieć charakter aktywny
(dokupowanie, sprzedaż, dzierżawa).



a)klasyczne funkcje - policyjno-porządkujące; utrzymanie
porządku publicznego, reglamentacja dóbr i usług; utrzymanie
porządku w państwie



b) funkcje związane z odpowiedzialnością państwa za
dostarczanie dóbr i usług publicznych - państwo bierze na
siebie rolę dysponenta naszym życiem.



c) funkcja regulatora procesów ekonomicznych
zachodzących w państwie - nie ma takiego państwa które
funkcjonowałoby na zasadach wolnorynkowych, problemem
jest zakres regulacji, państwa się rozbudowują w sposób ciągły
(przynajmniej w obszarze kultury zachodu) przyrost
urzędników i agend administracyjnych, rozszerzanie pola
administracji, jeśli chodzi o sposób funkcjonowania grup i
jednostek. Coraz trudniej jest oddzielić sferę prywatną i
publiczną jednostek.



Czynnikami kształtującymi administrację publiczną
są:
ustrój państwa



środowisko, w którym administracja funkcjonuje
(poziom kultury społecznej, jakość uwarunkowań
historycznych, postęp techniczny, czynnik
normatywny, czyli obowiązujące prawo)



system prawa stanowionego (art. 7 konstytucji – w
RP organy władzy publicznej działają na podstawie i
w granicach prawa) i inicjatywy administracyjnej
(obywatelskie prawo inicjatywy ustawodawczej



znacznie dalej idący wpływ na administrację mają
doktryny polityczne i prawne



procesy globalizacyjne i ujednolicenia w
członkowskich państwach UE.

Document Outline