background image

 

 

ZABURZENIA 

SOMATOFORMICZNE I 

DYSOCJACYJNE

background image

 

 

 

Zaburzenia somatoformiczne 

przejawiają się:

Skargami na dolegliwości fizyczne, głuchotę, 

ślepotę, niedowład
Nieznaną przyczyną neurologiczną czy fizyczną
Dowody na temat tego, że u podłoża dolegliwości 

somatycznych występują problemy natury 

psychicznej
Obojętność na symptomy fizyczne - pacjenci nie 

odczuwają w związku z posiadanymi symptomami 

leku
Brak świadomej kontroli nad objawem, czyli nie 

symulują i świadomie nie oszukują

background image

 

 

Zaburzenia dysocjacyjne:

Polegają na rozpadzie poczucia tożsamości, 
tracą orientację „Kim jestem?”
Dysocjacja osobowości polega na 
rozdzieleniu, w której jakaś część Ja i 
Świata staje się autonomiczna, nie jest 
uświadamiana i nie podlega kontroli 
głównej osobowości
Czasami tracą orientację w miejscu i czasie

background image

 

 

Zaburzenia dysocjacyjne 
polegają na:

Współistnieniu lub przemienności 

kilku procesów psychicznych bez 
ich wzajemnej świadomości i bez 
wzajemnego na siebie 
oddziaływania.

Jakieś części własnego Ja funkcjonują 

poza świadomością ego

background image

 

 

Klasyfikacja ICD-10

Klasyfikacja ICD-10

Zaburzenia somatoformiczne (czyli pod postacią 

Zaburzenia somatoformiczne (czyli pod postacią 

somatyczną) i dysocjacyjne należą do grupy zaburzeń 

somatyczną) i dysocjacyjne należą do grupy zaburzeń 

nerwicowych F-40 – F-48

nerwicowych F-40 – F-48

Obok zaburzeń lękowych, obsesyjno-kompulsyjnych, PTSD 

Obok zaburzeń lękowych, obsesyjno-kompulsyjnych, PTSD 

umieszczono zaburzenia dysocjacyjne: amnezja, fuga, 

umieszczono zaburzenia dysocjacyjne: amnezja, fuga, 

osłupienie dysocjacyjne, trans i opętanie, dysocjacyjne 

osłupienie dysocjacyjne, trans i opętanie, dysocjacyjne 

zaburzenia ruchu, drgawki dysocjacyjne, dysocjacyjne 

zaburzenia ruchu, drgawki dysocjacyjne, dysocjacyjne 

znieczulenia i utrata uczucia zmysłowego i inne (np. 

znieczulenia i utrata uczucia zmysłowego i inne (np. 

Zespół Gensera, osobowość mnoga, konwersje wieku 

Zespół Gensera, osobowość mnoga, konwersje wieku 

dziecięcego i adolescencji)

dziecięcego i adolescencji)

Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną: 

Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną: 

zaburzenia somatyzacyjne, hipochondryczne, dysfunkcje 

zaburzenia somatyzacyjne, hipochondryczne, dysfunkcje 

autonomiczne pod postacią  somatyczną, bóle 

autonomiczne pod postacią  somatyczną, bóle 

psychogenne

psychogenne

background image

 

 

DSM –IV 

Zaburzenia somatoformiczne to:

Konwersja
Zaburzenia somatyczne
Zaburzenia bólowe
Hipochondria
Dysmorficzne zaburzenia ciała

background image

 

 

 

Konwersja (zwana histeryczną):

A.

A.

Jeden lub więcej objawów (deficytów) obejmujących 

Jeden lub więcej objawów (deficytów) obejmujących 

czynności ruchowe, czuciowe, sugerujący schorzenia 

czynności ruchowe, czuciowe, sugerujący schorzenia 

neurologiczne lub/i zaburzenia fizyczne

neurologiczne lub/i zaburzenia fizyczne

B.

B.

Występuje związek pomiędzy stresorami a 

Występuje związek pomiędzy stresorami a 

pojawiającymi się objawami 

pojawiającymi się objawami 

C.

C.

Objawy nie są wywołane celowe lub udawane 

Objawy nie są wywołane celowe lub udawane 

D.

D.

Źródeł zaburzeń nie można wyjaśnić chorobą, 

Źródeł zaburzeń nie można wyjaśnić chorobą, 

zachowaniem usankcjonowanym kulturowo czy 

zachowaniem usankcjonowanym kulturowo czy 

użyciem substancji

użyciem substancji

E.

E.

Znaczne upośledzenie funkcjonowania

Znaczne upośledzenie funkcjonowania

F.

F.

Nie ogranicza się do bólu czy dysfunkcji seksualnej i 

Nie ogranicza się do bólu czy dysfunkcji seksualnej i 

nie można wyjaśnić innymi zaburzeniami 

nie można wyjaśnić innymi zaburzeniami 

psychicznymi

psychicznymi

background image

 

 

Zaburzenia 

Zaburzenia 

somatyzacyjne:

somatyzacyjne:

A. Wielorakie skargi i długotrwałe schorzenia przed 30 

r.ż., są powodem ciągłego korzystania z porad 

lekarskich, upośledzają funkcjonowanie

B. Muszą być spełnione jedno z kryteriów, a objawy 

mogą występować w różnych okresach

1. Cztery objawy bólowe
2. Dwa objawy żołądkowo-jelitowe (mdłości, wymioty, 

krwawienia, biegunka)

3.  jeden objaw seksualny (oziębłość, zaburzenia erekcji 

i wytrysku, nieregularne miesiączki)

4. Jeden objaw pseudoneurologiczny (miejscowe 

porażenia, nieczułość na dotyk lub ból, omdlenia, 

padaczka

background image

 

 

Zaburzenia somatyzacyjne cd.

C. Warunek 1 lub 2: 1) po wnikliwym 

badaniu żaden z objawów nie ma podłoża 
somatycznego i nie może być wyjaśniony 
chorobą lub przyjmowaniem substancji

2) Jeśli występuje związek to ból i 

upośledzenie funkcjonowania są 
niewspółmierne do tych dolegliwości

D. Objawy nie są wywoływane celowo i nie 

są udawane

background image

 

 

Psychalgia czyli zaburzenia 

Psychalgia czyli zaburzenia 

bólowe:

bólowe:

A. Ból w jednym lub kilku miejscach, którego 

intensywność wymaga interwencji lekarskiej

B. Ból wywołuje klinicznie istotne pogorszenie 

samopoczucia albo upośledzenie 

funkcjonowania

C. Zauważa się znaczenie czynników 

psychicznych

D. Objaw czy deficyt nie jest wywołany celowo 

ani udawany

E. Ból nie da się wytłumaczyć innymi 

zaburzeniami psychicznymi

background image

 

 

Hipochondria:

Hipochondria:

A. Strach przed zachorowaniem lub przekonanie, 

że jest się chorym na jakąś poważną chorobę 
na podstawie błędnej interpretacji objawów

B. Objawy nie ustępują mimo pozytywnej 

diagnozy

C. Przekonanie o chorobie nie osiąga siły złudzeń 

i nie ogranicza się do troski o wygląd

D. Objawu nie można wyjaśnić lękiem 

uogólnionym, o-k, lękiem panicznym, 
depresją, lękiem separacyjnym itp. 

background image

 

 

Dysmorficzne zaburzenia 

Dysmorficzne zaburzenia 

ciała:

ciała:

A.

Zaabsorbowanie wyimaginowanym 
defektem wyglądu. Drobne braki 
fizyczne są zdecydowanie 
wyolbrzymiane i obejmowane troską.

B.

Niezadowolenie jest przyczyną 
istotnego pogorszenia samopoczucia 
i funkcjonowania

C.

Niezadowolenie nie można wyjaśnić 
innymi zaburzeniami np. anoreksją

background image

 

 

Diagnozowanie i 

Diagnozowanie i 

różnicowanie

różnicowanie

:

Symulacja
Zaburzenia psychosomatyczne
Zaburzenia pozorowane, zespół 
Munchhausena

background image

 

 

RÓŻNICOWANIE  

RÓŻNICOWANIE  

ZABURZEŃ 

ZABURZEŃ 

SOMATOFORMICZNYCH

SOMATOFORMICZNYCH

 

Symulant dowolnie kontroluje swoje 
objawy
Symulant czerpie oczywiste korzyści 
ze środowiska dzięki swoim objawom 
np. zwolnienie ze służby wojskowej
Symulanta należy odróżnić od 
czerpania wtórnych korzyści (zdolność 
do korzystania ze złej sytuacji) 

background image

 

 

RÓŻNICOWANIE

U podłoża zaburzeń psychosomatycznych 
występują, obok problemów 
psychicznych, istotne przyczyny fizyczne
Zespół Munchhausena to świadome 
wytwarzanie objawów choroby poprzez 
manipulacje fizjologiczne, w celu 
zwrócenia uwagi lekarzy; pacjent dąży do 
przeprowadzenia zabiegu
Nie rozpoznanie choroby somatycznej


Document Outline