WYCHOWAWCZA I 
EDUKACYJNA ROLA 
MEDIÓW

ASPEKT SPOŁECZNY

CZYNNIKI WARUNKUJĄCE 

ICH SKTECZNOŚĆ I ZASIĘG

Kontekst społeczny obejmuje czynniki :

•

Makrospołeczny – np. system 
ekonomiczny, polityczny, ważne 
wydarzenia

•

Mikrospołeczny – np. postrzeganie 
struktury społecznej i swojego w niej 
miejsca

CZYNNIKI WARUNKUJĄCE 

ICH SKTECZNOŚĆ I ZASIĘG

Najbardziej skuteczny kanał według badań 

laboratoryjnych  to :

•

Komunikowanie bezpośrednie

•

Internet, telewizja, film, radio, prasa

CZYNNIKI WARUNKUJĄCE 

ICH SKTECZNOŚĆ I ZASIĘG

   Przekaz rozpatruje się zazwyczaj w 

dwóch aspektach :

•

Treść

•

Forma 

  
 Efekt usypiania (sleep effect) – występuje 

gdy odbiorca dopiero po upływie pewnego 
czasu akceptuje informacje i to w 
większym stopniu niż w czasie jego 
odbioru.

CZYNNIKI WARUNKUJĄCE 

ICH SKTECZNOŚĆ I ZASIĘG

WZORCE OSOBOWE W 
MEDIACH

Wzór osobowy – to opis lub wyobrażenie 

jakiejś osoby, której czyny uważa się godne 

naśladowania. Może być to konkretna 

postać historyczna, współcześnie żyjący 

wybitny człowiek lub bohater powieści, 

filmu czy widowiska telewizyjnego. 

Szczególnie ważną dla wychowania cechą 

wzoru osobistego jest to, że przemawia on 

swoją konkretnością do wyobraźni dzieci i 

młodzieży wywołując chęć działalności 

naśladowczej.

WZORCE OSOBOWE W 
MEDIACH

Człowiek kształtuje swoją postawę za pomocą:

•

Naśladownictwa – działanie, którego 

wzorcem jest cudze postępowanie lub pogląd

•

Modelowania  - proces, podczas którego 

ludzie uczą się kierować swoim zachowaniem, 

za pomocą tych samych zasad, którymi 

kierował się obserwowany przez nich model

•

Identyfikacji – utożsamianie się jednej osoby z 

poglądami, postaciami innych osób lub grup 

społecznych

DEKALOG WZOROWEGO 
CZŁOWIEKA

1.

Dbaj o to, by dziecko do lat 3 nie zasiadało 
przed ekranem telewizora

2.

Dzieci w wieku 3 - 5 lat nie powinny 
oglądać bajek dłużej niż 30 min dziennie, a 
uczniowie szkół podstawowych nie więcej 
niż godzinę

3.

Naucz dziecko planować, co chce obejrzeć 

4.

Oglądając z dzieckiem filmy, omawiaj 
postępowania bohaterów, zaznacz co jest 
dobre, a co złe

DEKALOG WZOROWEGO 
CZŁOWIEKA

5.

Załóż blokady w komputerze na treści 
erotyczne, przeciw dzieciom

6.

Bądź ostrożny na zawieranie znajomości 
w internecie  i tą przestrogę przekaż też 
dzieciom

7.

Chodź z dziećmi do kina, teatru na 
wartościowe filmy, przedstawienia i 
rozmawiaj na temat ich treści

DEKALOG WZOROWEGO 
CZŁOWIEKA

8.

Spaceruj z dzieckiem, aktywnie spędzaj 
czas, rozwijaj jego zainteresowania, 
zachęcaj do uczestnictwa w pozytywnej 
grupie młodzieżowej (harcerstwo, oaza, 
zespół sportowy itp.)

9.

Zainteresuj się co czytają Twoje dzieci, 
podsuń im wartościowe czasopisma

10.

Protestuj przeciwko rozpowszechnianiu 

przemocy i erotyki w mediach

PIĘĆ WYMIARÓW 
OSOBOWOŚCI

•

Dominacja i uległość

•

Życzliwość

•

Sumienność

•

Równowaga emocjonalna

•

Otwartość

GRANICE WOLNOŚCI MEDIÓW I 
PRAWA DO INFORMACJI

W systemie demokratycznym 

komunikowanie ujmuje się jako proces 
demokratycznej interakcji społecznej, 
który polega na dzieleniu się i wymianie 
doświadczeń w warunkach wolnego i 
równego dostępu dialogu i uczestnictwa

GRANICE WOLNOŚCI MEDIÓW I 
PRAWA DO INFORMACJI

Działania praktyczne  w Raporcie Komisji 

McBride’a :

•

Mnożenie źródeł informacji potrzebnych w 
życiu codziennym

•

Zniesienie arbitralnej kontroli informacji 
(cenzury)

•

Likwidacja przeszkód w procesie 
komunikowania wynikających z 
koncentracji mass mediów i ich 
komercjalizacji

•

Zapewnienie autonomii środkom 
masowego przekazu

•

Traktowanie odbiorców jako czynnych 
uczestników procesu komunikacji

•

Demokratyzację zarządzania mass 
mediami 

•

Upowszechnienie środków komunikacji

GRANICE WOLNOŚCI MEDIÓW I 
PRAWA DO INFORMACJI

Ograniczenia wolności mediów:

•

Są zależne od tego, przez kogo są opłacane 
(odbiorców, warunków ekonomicznych, 
norm prawnych)

•

W demokracji zabronione jest głoszenie 
ksenofobii, nacjonalizmu, ludobójstwa, 
aktów przemocy, pornografii dziecięcej itp.

•

Nie wszystkie zdarzenia, nawet te istotne, 
powinny być ukazywane w mediach

•

Problem bycia informowanym i 
informowania o sobie w kontekście 
fałszywych, banalnych i szkodliwych 
społecznie informacji upowszechnianych 
szczególnie w internecie

GRANICE WOLNOŚCI MEDIÓW I 
PRAWA DO INFORMACJI

Międzynarodowe zasady etyki 

profesjonalnej w dziennikarstwie:

•

Prawo ludzi do informacji prawdziwej

•

Obowiązek dziennikarza do poznania i 
przekazania obiektywnej rzeczywistości

•

Odpowiedzialność społeczna za 
przekazywaną informację

•

Zasada nieujawniania przez dziennikarzy 
źródeł informacji i nieulegania 
przekupstwu i plagiatom

•

Dostęp ludzi do mediów i prawo do 
sprostowania

•

Poszanowanie prywatności, godności i 
dobrego imienia

•

Poszanowanie interesu społecznego, 
narodowego, zasad demokracji i 
moralności

•

Poszanowanie uniwersalnych wartości i 
różnorodności kultur

•

Powstrzymywanie się przed 
usprawiedliwianiem przemocy, wojen, 
nienawiści, dyskryminacji, kolonializmu, 
nędzy itp.

•

Poparcie dla światowego ładu 
komunikacyjnego

GRANICE WOLNOŚCI MEDIÓW I 
PRAWA DO INFORMACJI

Kontrola mediów przez różnorakie siły:

•

Nacisk grup zorganizowanych 
(politycznych, wyznaniowych, 
kulturalnych)

•

zamieszczanie wielkiej ilości drogich 
reklam, które stanowią poważną cześć 
dochodów medialnych

DZIECKO WOBEC MEDIÓW

    W jednej z pierwszych pozycji w 

literaturze polskiej na temat roli telewizji, 
zwraca się uwagę na konieczność 
selektywnego wyboru i aktywnego odbioru 
programów. Jadwiga Komorowska uważa, 
że siła i kierunki realnego oddziaływania 
telewizji zależą od wielu czynników, wśród 
których pierwszorzędną rolę odgrywają 
środowiskowe wzorce kulturowe.

DZIECKO WOBEC MEDIÓW

    Ważna jest selekcja programów. 

Umiejętność dokonywania przez rodziców 

trafnego wyboru treści upowszechnianych 

przez środki masowego przekazu, z 

telewizją na czele, należy do szczególnych 

umiejętności w wychowaniu. Wybór 

programów dla dzieci nie może być 

przypadkowy. Zawsze należy brać pod 

uwagę charakter i treść programu, 

możliwości percepcyjne dziecka oraz jego 

rozwój psychiczny i wiek.

DZIECKO WOBEC MEDIÓW

    Wiele treści dziecko nie jest w stanie 

zrozumieć i właściwie odbierać. Istnieje obawa 

o oddziaływanie programów, w których 

występują sceny okrucieństwa i przemocy. 

Sceny grozy i przemocy, działają stopniowo, na 

zasadzie powolnego drążenia psychiki dziecka. 

Jeżeli podobne treści powtarzają się, to 

wówczas wpływ ich jest silniejszy i może 

powodować zmiany w osobowości. Małe dzieci 

w żadnym wypadku nie powinny oglądać 

filmów zastrzeżonych przez telewizję 

wyłącznie dla dorosłych.

DZIECKO WOBEC MEDIÓW

Kryteria krytycznego stosunku do telewizji:

•

Zdolność oceniania własnych zachowań 
związanych z oglądaniem telewizji i 
sterowania nimi

•

Zdolność kwestionowania prawdziwego 
obrazu rzeczywistości oglądanego na 
ekranie

•

Swoisty rodzaj czujności wobec 
odbieranych treści – rozpoznawanie 
perswazyjności przekazu (argumentacji i 
ostatecznego przesłania)

•

Umiejętność kontrargumentowania oraz 
dostrzegania skutków oglądania telewizji 
we własnym życiu