Dialog społeczny

środek i cel...działanie i wynik

Dialog społeczny obejmuje wszystkie formy 

negocjacji, konsultacji lub po prostu wymiany 

informacji

 pomiędzy reprezentantami:

rządów, pracodawców i pracowników,

w sprawach dotyczących polityki 

gospodarczej i społecznej, ważnych dla 

wszystkich trzech partnerów

Definicja MOP, 1999

Poziom europejski

Komisja podejmuje starania mające 
na celu rozwój dialogu między 
partnerami społecznymi na poziomie 
europejskim, co mogłoby,

 jeśli takie 

byłoby pragnienie obu stron,

prowadzić do nawiązania 

stosunków
umownych 

Art. 118 b Jednolitego Aktu Europejskiego

 

Poziom europejski

• 1. 

Komisja ma zadanie popierania konsultacji między partnerami 

społecznymi na poziomie Unii

 i podejmuje wszelkie właściwe 

środki w celu ułatwienia ich dialogu, zapewniając stronom 

zrównoważone wsparcie. 

• 2. W tym celu Komisja, przed przedstawieniem wniosków w 

dziedzinie polityki społecznej, konsultuje się z partnerami 

społecznymi w sprawie możliwego kierunku działania Unii. 

• 3. Jeśli Komisja po przeprowadzeniu tej konsultacji uzna, że 

działanie Unii jest pożądane, konsultuje się z partnerami 

społecznymi w sprawie treści rozważanego wniosku. Partnerzy 

społeczni przesyłają do Komisji opinię lub, w odpowiednim 

przypadku, zalecenie. 

• 4. Przy okazji tej konsultacji partnerzy społeczni mogą informować 

Komisję o swojej woli rozpoczęcia procesu przewidzianego w 

artykule 155. Czas trwania tego procesu nie może przekraczać 

dziewięciu miesięcy, chyba że partnerzy społeczni i Komisja 

wspólnie zadecydują o jego przedłużeniu. 

Art. 154 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej 

Poziom europejski

1. Dialog między partnerami społecznymi na poziomie 

wspólnotowym może prowadzić

, jeśli oni sobie tego życzą, 

do 

nawiązania stosunków umownych, w tym umów zbiorowych

. 

2. 

Wykonywanie umów zbiorowych zawartych na poziomie Unii 

odbywa się bądź zgodnie z procedurami i praktykami 

właściwymi dla partnerów społecznych i Państw 

Członkowskich, bądź, w dziedzinach podlegających artykułowi 

153, na wspólne żądanie stron-sygnatariuszy, w drodze 

decyzji Rady na wniosek Komisji. 
Rada stanowi większością kwalifikowaną, z wyjątkiem 

przypadku gdy dana umowa zawiera jedno lub więcej 

postanowień dotyczących jednej z dziedzin, w których 

zgodnie z artykułem 153 ustęp 2 wymagana jest 

jednomyślność. W tym przypadku Rada stanowi jednomyślnie. 

Art. 155 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej

 

Poziom europejski

Najistotniejszym przykładem 
europejskiego dialogu społecznego 
jest możliwość prawna zawierania 
porozumień społecznych na szczeblu 
Unii Europejskiej między 
wymienionymi wyżej partnerami. 

Poziom europejski

Istnieją porozumienia, które mogą być 
przyjęte przez Radę UE jako dyrektywy 
oraz porozumienia nie wiążące prawnie 
(legaly non binding agrements), które 
mogą być wprowadzane  w życie w krajach 
członkowskich UE przez krajowych 
partnerów społecznych, członków 
europejskich organizacji, które zawarły te 
porozumienia. 

Poziom europejski

Porozumienia UNICE, CEEP i CES, które Rada Unii Europejskiej przyjęła 
jako dyrektywy:

• Dyrektywa Nr 96/34/CE Rady z 3 czerwca 1996 dotycząca porozumienia 

ramowego, zawartego przez UNICE, CEEP i CES w sprawie urlopu 
rodzicielskiego (zmienione w 2009); 

• Dyrektywa Nr 97/81/CE Rady z 15 grudnia 1997 dotycząca 

porozumienia ramowego, zawartego przez UNICE, CEEP i CES w 
sprawie pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy; 

• Dyrektywa Nr 99/70/CE Rady z 28 czerwca 1999 r. dotycząca 

porozumienia ramowego, zawartego przez UNICE, CEEP i CES w 
sprawie umów o pracę na czas określony. 

Poziom europejski

Porozumienia podpisane przez UNICE, CEEP,  CES i UEAPME, 
które nie stały się dyrektywami:

• Europejskie Porozumienie Ramowe w sprawie telepracy 

(16.7.2002 r );

• Autonomiczne porozumienie ramowe dotyczące stresu 

związanego z pracą (8.10.2004 r.); 

• Autonomiczne porozumienie ramowe dotyczące nękania i 

przemocy w pracy (26.4.2007 r.)

Oprócz reprezentantów pracowników i 
pracodawców w dialogu w sprawach o 
charakterze społecznym i gospodarczym 
może brać udział rząd (dialog trójstronny), a 
także jeszcze inne podmioty, a wśród nich 
władze lokalne administracyjne i 
samorządowe, (dialog wielostronny). 
Przykładem instytucji dialogu wielostronnego 
jest „wojewódzka komisja dialogu 
społecznego” (WKDS).

Zasady tworzenia i działania 

związków zawodowych i organizacji 

pracodawców

• Prawo zrzeszania się

• Zasada samorządności

• Zasada niezależności

Europejscy partnerzy dialogu 

społecznego

BUSINESSEUROPE (dawne 

UNICE)

Konfederacja Europejskiego Biznesu 
The Confederation of European Business
Confédération Européenne du Business

CEEP

Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych

Centre Européen des Entreprises à Participation 

Publique

 

Europejscy partnerzy dialogu 

społecznego

CES - ETUC

Europejska Konfederacja Związków Zawodowych

Confédération Européenne des Syndicats
European Trade Union Confederation

UEAPME

Unia Europejska Rzemiosła oraz Małych i Średnich 
Przedsiębiorstw
Union Européenne de l’Artisanat et des Petites et Moyennes 

Entreprises

Europejscy partnerzy dialogu 

społecznego

CEC

Europejska Konfederacja Związków Zawodowych Kadr 
Kierowniczych

Confédération Européenne des Cadres
European Confederation of Executives and Managerial Staf

   

and Managerial  Staf

 

EUROCADRES

Council of European Professional