Zaburzenia
termoregulacji
Zaburzenia
termoregulacji
Termoregulacja
• Mechanizmy termoregulacji utrzymują stałą
temperaturę niezależnie od temperatury
otoczenia.
• Ośrodek termoregulacji zlokalizowany w
podwzgórzu.
• Prawidłowa temp ciała mierzona w jamie
ustnej wynosi 37°C z dobowymi wahaniami
0.3 – 0.6°C. Najniższa nad ranem 3.00,
najwyższa wieczorem ok. 17.00. U pracujących
w nocy odwrotnie
• U kobiet dodatkowe wahania związane z
cyklem miesięcznym, w drugiej połowie cyklu,
po owulacji, temperatura wyższa o ok. 0.3 –
0.5°C (działanie progesteronu).
Gorączka
• Gorączka jest nieswoistym objawem
reakcji ustroju na działanie czynników
patogennych wytwarzających pirogeny.
• Gdy temperatura ciała wzrośnie
powyżej 38°C, przy zachowanej
sprawności ośrodków i mechanizmów
termoregulacji.
• Gorączka jest wyrazem adaptacji
ustroju m.in. do likwidacji infekcji.
Gorączka
Przyczyny:
• Zakażenia: bakteryjne, wirusowe,
pasożytnicze, grzybicze
• Nowotwory
• Zaburzenia układu odporności:
kolagenozy, Ch. Hashimoto, Myastenia gravis,
Ch. Addisona, przełomy hemolityczne,
gorączka reumatyczna, AIDS
• Zaburzenia hormonalne lub
metaboliczne: thyreotoxicosis, przełom
nadnerczowy, guz chromochłonny
• Inne: gorączka okresowa dziedziczna,
spowodowana resorpcją tkanek martwiczych
(zawał serca, zawał płuca, krwiak, martwica
nowotworu), symulacja gorączki
Gorączka
Pozytywny efekt podwyższonej
temperatury.
• Gorączka niepokoi i skłania chorego do leczenia
• Hamujący wpływ na życie i rozwój bakterii i
wirusów chorobotwórczych
– spadek temp wymaganej dla rozwoju bakterii,
spadek poziomu żelaza, cynku, miedzi we krwi
potrzebnych dla rozwoju bakterii.
• Stymulacja układu odporności
– szybsza migracja i fagocytoza, pobudzenie
syntezy przeciwciał i białek ostrej fazy,
aktywacja limf T, pobudzenie granulocytopoezy
w szpiku, stymulacja produkcji interferonu,
zwiększona synteza kolagenu)
Gorączka
Niekorzystny efekt gorączki
• Zaburzenia neurologiczne: majaczenie
(>41°C), utrata świadomości (>42°C),
• Odwodnienie hipertoniczne (pocenie,
hiperwentylacja)
• Ujemny bilans azotowy (rozpad białek)
• Białkomocz gorączkowy
• Hipokapnia (spadek CO2 - hiperwentylacja)
• Uszkodzenia białek (nieodwracalne,
denaturacja)
• Wzrost temperatury o 1°C podwyższa
– o 20 % metabolizm podstawowy,
– o 15 % zużycie tlenu
– o 8 – 12/min częstość skurczów serca
– o 500 ml dobowe parowanie
Gorączka
• Pirogeny egzogenne – substancje takie jak
elementy ściany komórkowej bakterii
(lipopolisacharydy), fragmenty wirusów,
grzybów, pierwotniaków
• Pirogeny endogenne – cytokiny (Il-1, Il-6, TNFα,
IFN) produkowane przez monocyty, makrofagi,
kom śródbłonka naczyniowego, fibroblasty itp.
po stymulacji przez endotoksyny, kompleksy
immunologiczne, steroidy
• Cytokiny poprzez PGE1, PGE2 – wpływają na
ośrodek termoregulacji – uruchamia
mechanizmy powodujące wzrost temp.
(zahamowanie oddawania ciepła- skurcz n.
skórnych, nasilenie produkcji ciepła.)
Hipertermia
• Hipertermia - wzrost temperatury powyżej
normy w wyniku wzrostu wytwarzania lub
upośledzenia utraty bez przestawienia
ośrodka termoregulacji na wyższy poziom.
• Przyczyny: ekspozycja na wysoką temp.,
wysiłek fizyczny, choroby CSN, guzy
nowotworowe, rozpad komórek, nadczynność
tarczycy, dystonia wegetatywna, leki blokery
recept cholinergicznych (hamują
wytwarzenia potu), neuroleptyki
•
Hipertermia – zespoły
kliniczne
• Omdlenie cieplne wysoka temp otoczenia,
poszerzenie naczyń, hipowolemia względna
• Wyczerpanie cieplne wysiłek fizyczny w
wysokiej temp., poszerzenie naczyń, nasilone
pocenie, parowanie wody, hipowolemia
• Udar cieplny upośledzone oddawania ciepła z
organizmu, wysoka wilgotność powietrza,
odzież ze sztucznych włókien, upośledz. wydz.
potu.
• Porażenie słoneczne wynik prom. cieplnego
na odkryta głowe, wzrasta przepuszczalność
naczyń mózgowych i nadciśnienie
śródczaszkowe
Hipertermia – zespoły
kliniczne
• Hipertermia mózgowa choroby CSN, udar
niedokrwienny podwzgórza, procesy zapalne i
nowotworowe powoduja zab. reg. temp ciała
• Hipertermia złośliwa zaburzenie funkcji m.
szkieletowych po anestetykach wziewnych i
sukcynylocholinie powoduje szybki wzrost met.
i temp. u osób z genet. uwarunkowanym zab.
transportu Ca
2+
• Zaburzenia ogólnoustrojowe uszkodzenia
móżdżowych kom. Purkinjego, pow. ataksje
móżdżowa, uszk. dróg piramidowych. Uszkodz.
Kardiomiocycy, haptocycy, m. szkieletow, kom.
Nabłonaka, kanalików nerksowyh, śródbłonka
naczyniwego. Niewyhdolnośc narzadowa.
Hiperkaliemia,
Hipotermia
• Hipotermia to stan obniżonej temperatury ciała
poniżej 35
0
C, spowodowany przewagą utraty
nad wytwarzaniem ciepła.
• Rozwija się przy zachowanej prawidłowej funkcji
mechanizmów termoregulacji, podczas
ekspozycji na działanie niskich temperatur (bez
świadomej ochrony np.. sen, upojenie
alkoholowe).
• W zimnej wodzie wychłodzenie występuje
szybko (woda przewodzi ciepło 20x lepiej niż
powietrze)
• Hipotermia hamuje aktywność metaboliczną
tkanek i narzadów.
Hipotermia
• Zapotrzebowanie tlenowe tkanek przy spadku temp.
ciała do 30°C zmniejsza się o połowę.
• Zaburzenia wodno-elektrolitowe rozwijają się przy
temp ok. 25°C, kiedy pojawia się hipowolemia z
hipernatriemią. Sa wynikiem przemieszczania się wody
i jonów do komórki.
• Zaburzenia układu nerwowego – obniżenie tempa do
28°C przez 10 min powoduje nieodwracalne zmiany
krążenia mózgowego.
• Hipotermia powoduje zmniejszenie zapotrzebowania
tlenowego m. sercowego. W temp 20-30°C występuje
bradykardia, wydłużenie rozkuczu i wzrost kurczliwości.
• Zaburzenia układu oddechowego związane z
upośledzeniem wentylacji i perfuzji płuc. Przy spadku
temp do 16 - 20°C zaburzenia ośrodka oddechowego
chemoreceptorów pnia mózgu prowadzi do bezdechu.
• Przyczynami śmierci w hipotermii są zaburzenia rytmu
serca ( migotanie, asystolia) lub hipoksja w wyniku
zmniejszenia dysocjacji oksyhemoglobiny
HIPOTERMIA < 35
o
C
• Faza pobudzenia 34
o
-
32
o
C
• Faza zmniejszonej reaktywności ośrodków
32
o
-27
o
C
• Faza letargu < 27
o
-
26
o
C
CZYNNOŚĆ UKŁADU KRĄŻENIA W HIPOTERMII
• 34
o
-32
o
C - częstości akcji serca
• < 34
o
C - częstości akcji serca: 32
o
C – 83% normy,
28
o
C – 58% normy
• EKG
- < 32
o
C: wydłużenie odcinka PQ
poszerzenie QRS
podwyższenie odcinka ST
- 28
o
C: migotanie przedsionków
- < 28
o
C: blok przedsionkowo-komorowy
migotanie komór
< 26
o
C: objętości osocza
Ht
lepkości krwi
CZYNNOŚĆ MÓZGU W HIPOTERMII
• 32
o
C – pierwsze zmiany w EEG
• 31
o
C –zahamowanie czynności kory mózgu
zanik świadomości
• < 25
o
C – zanik odruchów mózgowych i
rdzeniowych
• 20
o
-18
o
C – cisza elektryczna w EEG
Oparzenia - rodzaje
Oparzenia
• -Cieplne 95%
• -Chemiczne
• -Elektryczne
• -Popromienne (rzadko)
Oparzenia cieplne są to oparzenia
wodą, parą wodną , ogniem,
tłuszczem, metalem, gazem itd.
Ocena głębokości oparzeń
Ocena głębokości oparzeń
• I Powierzchowne- rumień, obrzęk, ból
(gojenie w 3-7 dni bez blizny)
• II Częściowa grubości skóry- pęcherze ból
(gojenie do 3 tygodni minimalne blizny)
• III Głębokie- martwica skóry obszar
pociemniały lub prłowobiały (gojenie ponad
3 tygodnie blizny)
• IV Uszkodzenie głębiej położonych tkanek-
martwica (ścięgna i kości) woń spalonego
mięsa konieczny przeszczep skóry
Ocena rozległości, wielkości
oparzenia
W zależności od głębokości i rozległości
rozróżnia się:
• Oparzenia niewielkie- I, II o powierzchni
nieprzekraczającej 15% powierzchni ciała (u
dzieci i osób starszych 10%) lub oparzenia
III do 5% powierzchni ciała
• Oparzenia średnia I, II o powierzchni od 15%
do 30% powierzchni ciała lub oparzenia III
od 5% do 15% powierzchni ciała
• Oparzenia ciężkie I, II o powierzchni powyżej
30% powierzchni ciała lub oparzenia III
powyżej 15% powierzchni ciała
Choroba oparzeniowa
Przebieg choroby oparzeniowej i
śmiertelność
zależą od
• – rozległości oparzenia
• – wieku chorego (poniżej 2 rż i
powyżej 60 rż śmiertelność jest
większa)
• – uprzedniego stanu zdrowia
Choroba oparzeniowa
Zmiany ogólne zależą od rozwiniętego wstrząsu
• Wstrząs oparzeniowy jest spowodowany
– gwałtownie zwiększoną przepuszczalnością
naczyń włosowatych
– i przemieszczeniem się osocza krwi z łożyska
naczyniowego do tkanek oparzonych.
– to powoduje obrzęk
• Utrata osocza
– - niedotlenienie tkanek
– - upośledzenie krążenia krwi w wątrobie i nerkach
– – zmniejszeniem czynników obronnych organizmu
– – zwiększeniem podatności na zakażenia.
Choroba oparzeniowa
Po wstrząsie następuje
• drugi okres choroby oparzeniowej:
– gorączka,
– chudnięcie,
– niedokrwistość,
– brak apetytu,
– zaburzenia w czynności narządów
wewnętrznych,
– zakażenia i ropnie ran oparzeniowych,
– w późnym okresie zmiany te mogą
prowadzić do śmierci.
Leczenie oparzeń
• Cele leczenia w fazie ostrej:
– łagodzenie bólu,
– stworzenie warunków do szybkiego gojenie się ran,
– zachowanie funkcji,
– zminimalizowanie/zapobieganie powstawaniu
przyrosłych blizn,
– uzyskanie dobrego efektu kosmetycznego.
• Drobniejsze oparzenia leczy się
ambulatoryjnie.
• Pacjentów z dużymi i średnimi oparzeniami
hospitalizuje się
• Wycięcie zniszczonych tkanek i nałożenie
przeszczepów znacznie skraca okres
rehabilitacji.
Powikłania oparzeń
• Powikłanie oparzeń:
– neuropatie nerwowo-mięsniowe (20%),
– kostnienie heterotropowe,
– problemy kosmetyczne,
– amputacje,
– boczne lub tylne skrzywienia
kręgosłupa.
Udar cieplny
• Objawy udaru cieplnego:
– śpiączka,
– drgawki,
– skóra sucha i gorąca
– temperatura ciała do 40 stopni i więcej,
– czynność serca szybka (140-170
uderzeń na min),
– oddechy do 60 na min.
– może doprowadzić do uszkodzenia
nerek, mózgu i innych narządów.
Odmrożenia
• Odmrożenia są to uszkodzenia tkanek
spowodowane działaniem niskiej
temperatury.
• Na stopień uszkodzenia tkanek wpływ
mają:
– wilgoć na powierzchni skóry lub mokra odzież,
– ruch powietrza,
– czas działania zimna na ciało,
– różne właściwości osobnicze (wiek, słaby stan
zdrowia).
Stopnie odmrożenia
W zależności od nasilenia objawów
wyróżnia się
trzy stopnie odmrożeń:
• I – powierzchowne, dotyczą części
wystających (palce, uszy, policzki).
• II – dotyczą stóp i rąk zwłaszcza części
dystalnych.
• III- głębokie
I stopień odmrożenia
• I – powierzchowne, dotyczą części
wystających (palce, uszy, policzki).
– Ból o charakterze kłującym i szczypiącym.
– Szybko następuje znieczulenie,
– skóra staje się twarda i zdrętwiała.
– Jeśli za szybko przystąpi się do ogrzewania
zjawia się zaczerwienienie i uczucie
piękącego bólu.
– Zmiany ustępują bez śladu czasami
zniszczenie naskórka.
II stopień odmrożenia
• II – dotyczą stóp i rąk zwłaszcza części
dystalnych.
– Palce są blade lub woskowobiałe, sztywne,
twarde jak z drewna.
– Po odtajeniu skóra staje się czerwona,
obrzękła,
– na powierzchni grzbietowej palców powstają
duże bąble wypełnione surowiczym płynem.
– Po 4-10 dniach płyn w pęcherzach ulega
wchłonięciu i pozostaje gruby, czarny strup
dający wrażenie martwicy.
– Po 3-4 tygodniach strup oddziela się
odsłaniając młody naskórek bardzo wrażliwy
na zmiany temperatury.
III stopień odmrożenia
• III - głębokie
– skóra przyjmuje zabarwienie
sinawopurpurowe lub plamisto-sinawe.
– Pęcherze mogą zjawić się dopiero po
upływie wielu dnie wypełnione są krwistym
płynem,
– początkowo chory nie odczuwa bólu.
Później ból ma charakter pulsujący, rwący
piekący i trwa wiele miesięcy.
– Miejsce odmrożenia pokrywa się twardym
czarnym strupem który ostatecznie
oddziela się. Trwałe utrata tkanek
Leczenie odmrożeń
• Powierzchowne odmrożenia -
– ogrzanie skóry,
– ciepła kąpiel kończyn lub całego ciała.
• Przy głębszych i bardziej rozległych odmrożeniach
leczenie w szpitalu
–
ogrzanie odmrożonej części ciała poprzez umieszczenie
jej w wodzie o temperaturze 22-37 stopni,
–
leki przeciwbólowe ciepłe i kaloryczne pokarmy i płyny.
–
Po odtajaniu można podać surowice, szczepionkę
przeciwtężcową i antybiotyki.
• Nie wolno rozcierać odmrożonych części i
podawać alkoholu.
• Stosuje się ultrafiolet, podczerwień, diatermie
krótkofalową, masaż segmentarny, kinezyterapia.