Opracowanie raportu z diagnozy
psychologicznej
Katarzyna Stemplewska-Żakowicz
Szkoła Wyższa Psychologii
Społecznej
Opracowanie raportu z diagnozy
psychologicznej
Katarzyna Stemplewska-Żakowicz
Szkoła Wyższa Psychologii
Społecznej
Komunikowanie wyników diagnozy
Może mieć formę:
Udzielenia informacji zwrotnych w
rozmowie
Sporządzenia pisemnego raportu
Komunikowanie jest interwencją!
Sporządzenie pisemnego raportu
Jest momentem ostatecznego namysłu nad
znaczeniem wyników badania
Raport „idzie w świat” i wówczas psycholog
może mieć już niewielki wpływ na to, jak
zostanie on odczytany i jakie spowoduje
skutki
Ważne jest niemal każde słowo umieszczone
w raporcie – treść i forma raportu mogą mieć
wpływ na los badanego człowieka przez
wiele następnych lat (Groth-Marnat, 2006).
Sporządzenie raportu to trudne
zadanie
Amerykański psycholog przeciętnie poświęca na
pisanie raportów ok. 14% całkowitego czasu
swojej pracy (Putnam i Anderson, 1994)
Mniej doświadczeni psycholodzy potrzebują na
napisanie jednego raportu ok. 6 - 8 godzin, w
miarę nabywania doświadczenia czas ten
zmniejsza się do średnio 3 godzin (Harvey, 2006)
47% spośród prawie trzystu badanych
psychologów szkolnych bierze wolny dzień w
pracy, aby napisać raport, a 25% korzysta w tym
zadaniu z pomocy sekretarskiej (Harvey, 2006).
Struktura raportu
Najkrócej strukturę raportu
można określić jako złożoną z
trzech zasadniczych części (Wolber
i Carne, 1993):
1.
informacje znane przed badaniem
2.
wyniki badania
3.
wnioski i zalecenia
Standardowa struktura raportu
1.
Informacja o badaniu: cel diagnozy, główny
problem diagnostyczny, okoliczności badania,
zastosowane narzędzia
2.
Informacje ogólne o osobie badanej: dane
socjodemograficzne, aktualna sytuacja życiowa,
fakty biograficzne, dane z obserwacji zachowania,
dane z recypatii
3.
Wyniki badań: prezentacja (lub tylko omówienie)
i interpretacja danych z wywiadu, testów i z
innych technik diagnostycznych
4.
Wnioski i zalecenia: podsumowanie i dyskusja
wyników, prognoza, rekomendacje praktyczne, w
tym dotyczące pomocy psychologicznej, z
uwzględnieniem potrzeb bezpośrednich i celów
długoterminowych
Zróżnicowanie struktury raportu
Każda ze standardowych części raportu może
być bardziej lub mniej rozwinięta i dokładna,
w zależności od dodatkowych okoliczności .
Niekiedy pojawiają się dodatkowe punkty w
standardowej strukturze raportu, np.
w diagnozie klinicznej rutynowo uwzględnia się
ocenę zdrowia psychicznego.
w diagnozie sądowej zaleca się (Akerman, 2006) ,
aby osobnym punktem raportu były ustalenia na
temat ewentualnych nadużyć (przemocy fizycznej,
psychicznej, seksualnej), których osoba badana
może być ofiarą lub sprawcą.
3 rodzaje raportów
(Nail, 1996)
Raport zorientowany na test
podstawowe informacje o teście (testach), uzyskane
wyniki oraz ich interpretacje
bez uogólnień, bez integracji danych z różnych źródeł
Raport zorientowany na dziedzinę
opis pewnego obszaru funkcjonowania jednostki, jej
sprawności i umiejętności (funkcji psychicznych)
brak problemu diagnostycznego
Raport zorientowany na hipotezę
odnosi się do problemu diagnostycznego, odpowiada
na pytanie wyjściowe (referral question)
omawia zebrane wyniki w aspekcie wspierania lub
falsyfikowania stawianych hipotez wyjaśniających
Jak długi powinien być raport?
Akerman (2006) rozróżnia trzy rodzaje raportów:
krótki (1-3 stron): ujmuje jedynie najważniejsze
zagadnienia w syntetyczny sposób, zawiera
wnioski i rekomendacje psychologa;
standardowy (2-10 stron): długość zależy od
zakresu wykonanych badań i liczby problemów
diagnostycznych. Zawiera podstawowe
informacje, wyniki testów i badań nietestowych
oraz ich podsumowanie, zawierające wskazanie
wyników najbardziej istotnych z punktu widzenia
problemu. Raport kończą wnioski i rekomendacje.
Jak długi powinien być raport?
c.d.
obszerny (nawet do 50 stron): zawiera te same
podstawowe elementy, co raport standardowy,
a prócz tego wszystkie inne informacje, które
diagnosta uznał za istotne dla problemu, bez
daleko idącej redakcji tekstu czy cenzury. Dane
z badań przytaczane są ekstensywnie, z
cytowaniem wypowiedzi osoby badanej lub
wyników testowych, które zdaniem diagnosty
stanowią szczególnie silne wsparcie dla
wniosków końcowych.
Psycholog może każdorazowo dobrać rodzaj
raportu do typu diagnozy i oczekiwań odbiorcy
Wpływ kontekstu badania na
długość raportu
(Donders, 2001, str.
158)
parametry praktyki
średni
a
liczba
stron
zakre
s
kieru
nek
różni
cy
miejsce
zatrudnienia
ośrodki medyczne
5,37
1-16
króts
ze
ośrodki
rehabilitacyjne
6,49
1-14
króts
ze
prywatna praktyka
9,13
2-35
dłużs
ze
pacjenci
ze względu
na wiek
dorośli
8,31
2-35
dłużs
ze
geriatryczni
5,49
1-15
króts
ze
pediatryczni
7,67
2-16
dłużs
ze
główne
kategorie
diagnostyczn
e
neurologiczne
6,36
1-30
króts
ze
psychiatryczne
7,22
2-20
króts
ze
sądowe
11,77
4-35
dłużs
ze
Jasność, zrozumiałość raportu
Raport psychologiczny dostarcza
istotnych informacji swym odbiorcom
powinien więc być dla nich zrozumiały.
Aby tak było, trzeba jego treść i formę
dostosować do odbiorcy (Harvey,
2006).
Adresaci raportu
Raporty z badań psychologicznych bywają
przeznaczone dla trzech głównych
kategorii odbiorców (Akerman, 2006):
Psycholodzy
Profesjonaliści z innych dziedzin:
lekarze, pedagodzy, nauczyciele,
adwokaci, sędziowie, kuratorzy sądowi,
specjaliści od zarządzania kadrami i inni
Nie-profesjonaliści: osoby badane,
rodzice, ewentualnie inne osoby
upoważnione
Adresaci: psycholodzy
Można założyć, że odbiorcy są obeznani
z podstawową terminologią i pojęciami,
tak więc mogą one być zamieszczane
bez dodatkowych wyjaśnień:
pojęcia teoretyczne, np. mechanizmy obronne,
indywiduacja, bezrefleksyjność
nazwy jednostek nozologicznych, np.. choroba
afektywna dwubiegunowa, zespół Aspergera
pojęcia psychometryczne, np.. sten, odchylenie
standardowe
Można (a czasem trzeba) podać:
specyficzne nazwy zastosowanych testów i innych
technik diagnostycznych
wyniki surowe z badań
Adresaci: profesjonaliści z innych
dziedzin
1.
W raporcie przeznaczonym dla tego typu
odbiorców nie należy
stosować specjalistycznej terminologii
(pojęć teoretycznych i psychometrycznych,
a tylko wyjątkowo nazwy jednostek
zaburzeń)
zamieszczać wyników surowych z badań
cytować pozycji testowych
2.
Wnioski z badania oraz rekomendacje
praktyczne jak najbardziej powinny się
znaleźć w raporcie, jednak sformułowane
w sposób zrozumiały dla odbiorców.
Adresaci: nie-profesjonaliści
1.
Dla tego typu odbiorców raport trzeba
pisać szczególnie starannie
:
dbać, by informacje zostały właściwie zrozumiane
aktywnie zapobiegać ewentualnym
nieporozumieniom
aktywnie zapobiegać niewłaściwemu użyciu
raportu lub jego części
2.
Nie należy podawać
:
specjalistycznych terminów diagnostycznych,
zwłaszcza nazw jednostek zaburzeń
danych surowych z badań
cytować pozycji testowych
Adresaci: nie-profesjonaliści c.d.
3.
Zamiast technicznych nazw technik
diagnostycznych lepiej jest podać określenia,
ujmujące ogólny cel badania daną techniką
np. „test funkcjonowania poznawczego” zamiast
„Skala Wechslera” czy „WAIS”
4.
Wszelkie wnioski i zalecenia należy podawać
wraz z przystępnym wyjaśnieniem
5.
W razie wątpliwości, czy raport będzie
właściwie zrozumiany, należy udzielić
informacji zwrotnych w bezpośrednim
kontakcie z odbiorcą i przedyskutować
ewentualne niejasności
Informacje zwrotne dla diagnosty
Diagnosta powinien aktywnie
uzyskiwać informacje zwrotne na
temat trafności i użyteczności swoich
diagnoz.
Na przykład można rutynowo prosić
osoby i instytucje, które otrzymały
raport z diagnozy, o wypełnienie
ankiety na temat jasności, trafności i
użyteczności zawartych w nim
informacji i zaleceń (Akerman, 2006)
GAP
(Guidelines for Assessment Process)
Europejskie Towarzystwo Diagnozy
Psychologicznej
RAPORT. Pisemna i/lub ustna prezentacja raportu
Formalne kryteria tworzenia raportu (np. podanie
wszystkich autorów, wyszczególnienie źródeł danych itp.)
Uwzględnienie odpowiednich informacji w raporcie (np.
sformułowanie odpowiedzi na pytania klienta/podmiotu
badania, wskazanie empirycznych podstaw i uzasadnień
dla wniosków itp.)
Zadbanie o zrozumiałą formę raportu
Przedyskutowanie raportu z klientem, podmiotem
badania i ewentualnie innymi zainteresowanymi
(Fernández-Ballesteros, De Bruyn, Godoy, Hornke i in., 2001)
Podejście współpracujące
(collaborative approach, Bersoff,
1995)
Wielu psychologów powraca do
humanistycznej idei przygotowywania
raportu we współpracy z klientem
Klient ma możliwość akceptowania,
odrzucania lub modyfikowania wniosków z
diagnozy i zaleceń na temat planowanych
oddziaływań psychologicznych.
Takie uwzględnienie głosu klienta zwiększa
skuteczność terapii i samo w sobie jest
terapeutyczne (St. George i Wulff, 1998).