background image

Wygaśnięcie hipoteki

Prawo hipoteczne

Wykład 12.12.2013 r.

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Prawo  przestaje  istnieć:  wierzyciel  nie 
może żądać od właściciela zaspokojenia z 
nieruchomości obciążonej.
Zasadniczo: 

nie 

jest 

potrzebne 

wykreślenie  hipoteki  z  księgi  wieczystej. 
Hipoteka  wygasa  z  chwilą  zaistnienia 
przesłanek  materialnoprawnych,  a  nie  z 
chwilą  wykreślenia  z  księgi  wieczystej. 
Powstaje 

uprawnienie 

do 

żądania 

wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej. 

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Hipoteka wygasa w przypadkach:
1)wygaśnięcia 

zabezpieczonej 

wierzytelności – art. 94 i 94 (1) ukwh
2)  bezpodstawnego  wykreślenia  z  księgi 

wieczystej art. 95 ukwh (hipoteka wygasa 

po upływie 10 lat)
3)złożenia 

przez 

właściciela 

sumy 

hipotecznej  do  depozytu  sądowego  –  art. 

99 ukwh
4)orzeczenia  sądu  o  zniesieniu  hipoteki  – 

art. 99 (1) ukwh 

background image

Wygaśnięcie hipoteki

5)  gdy  przestaje  istnieć  przedmiot 

hipoteki,  np.  wygaśnięcie  użytkowania 

wieczystego
6)  konfuzji,  np.  nabycie  własności 

nieruchomości  obciążonej  hipoteką  przez 

wierzyciela hipotecznego
7) 

zrzeczenia 

się 

hipoteki 

przez 

wierzyciela – art. 246 k.c. Z uwagi na art. 

101  (4)  ukwh  konieczna  jest  zgoda 

właściciela  nieruchomości.  Forma  art.  31 

ukwh (art. 95 pr.bank.)
8) umowy o zniesienie hipoteki

background image

Wygaśnięcie hipoteki

9) 

realizacji 

hipoteki 

postępowaniu 

egzekucyjnym 
10)  nadejścia  terminu  lub  ziszczenia  się 

warunku  rozwiązującego  –art.  245  §  2  zd.  2 

k.c.
11) przejęcia długu, gdy dłużnikiem osobistym 

nie jest dłużnik hipoteczny, chyba że właściciel 

nieruchomości wyrazi zgodę na dalsze trwanie 

zabezpieczenia – art. 525 k.c.
12)  przypadki  następczej  nieważności  umowy 

o ustanowienie hipoteki 
13) 

przypadki 

nieważności 

umowy 

ustanowienie  hipoteki  –  art.  58  k.c.  –  umowa 

nieważna od chwili zawarcia   

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Wygaśnięcie 

hipoteki 

uprawnia 

do 

złożenia wniosku o wykreślenie hipoteki – 

art. 626 (1) i nast. kpc
Art.  100  ukwh  –  obowiązek  wierzyciela 

wystawienia  dokumentu  stanowiącego 

podstawę 

wykreślenia 

hipoteki 

– 

oświadczenie 

wygaśnięciu 

wierzytelności (spłacie kredytu).

Czy  obecnie  wierzyciel  hipoteczny  może 

samodzielnie 

złożyć 

wniosek 

wykreślenie hipoteki? 

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Art.  100  ukw:  W  razie  wygaśnięcia  hipoteki 

wierzyciel  obowiązany  jest  dokonać  wszelkich 

czynności 

umożliwiających 

wykreślenie 

hipoteki z księgi wieczystej.
-brak wymogu, by wierzyciel wyraził zgodę na 

wykreślenie hipoteki
-brak  obowiązku,  by  wierzyciel  wystąpił  z 

wnioskiem o 
wykreślenie hipoteki
Czy  obecnie  wierzyciel  hipoteczny  może 

samodzielnie  złożyć  wniosek  o  wykreślenie 

hipoteki? 

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Jeśli 

wierzyciel 

odmówi 

wydania 

dokumentu  –  powództwo  o  usunięcie 
niezgodności  między  treścią  księgi 
wieczystej  a  rzeczywistym  stanem 
prawnym.
Gdy wierzyciel jest bierny - powództwo 
z  art.  10  ukwh  jest  jedyną  drogą 
usunięcia  niezgodności  w  przypadku, 
gdy  wierzytelność  wygasła  a  hipoteka 
nie  została  wykreślona  (wyrok  SN  z 
16.11.1998 r., I CKN 885/97)

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Wykreślenie hipoteki jest wpisem w kw 
– art. 626 (8) § 7 kpc .
Zasada:  wykreślenie  hipoteki  -  wpis 
deklaratywny
Wyjątek: wpis konstytutywny:
-zrzeczenie 

się 

hipoteki 

przez 

wierzyciela
- umowa o zniesieniu hipoteki 

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Wniosek o wpis może złożyć właściciel, 
użytkownik  wieczysty,  osoba,  na  rzecz 
której wpis ma nastąpić albo wierzyciel, 
jeżeli  przysługuje  mu  prawo,  które 
może być wpisane do kw.
Wniosku  o  wykreślenie  hipoteki  nie 
może  złożyć  były  właściciel  a  nie 
dłużnik 

osobisty 

niebędący 

właścicielem nieruchomości.
Forma 

dokumentu 

stanowiącego 

podstawę  wykreślenia  –  art.  31  ust.  1 
ukw lub art. 95 pr.bank.

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Art. 94 ukwh
Wygaśnięcie 

wierzytelności 

zabezpieczonej  hipoteką  pociąga  za 

sobą  wygaśnięcie  hipoteki,  chyba  że  z 

danego  stosunku  prawnego  mogą 

powstać 

przyszłości 

kolejne 

wierzytelności 

podlegające 

zabezpieczeniu.
-Wygaśnięcie  wierzytelności  (spłata 

kredytu)
-brak  możliwości  powstania  kolejnych 

wierzytelności 

podlegających 

zabezpieczeniu

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Art. 94 (1) ukwh
Hipoteka 

zabezpieczająca 

kilka 

wierzytelności 

wygasa 

chwilą 

wygaśnięcia  ostatniej  wierzytelności, 
jeżeli  nie  może  już  powstać  żadna 
wierzytelność  ze  stosunków  prawnych 
stanowiących 

źródło 

pierwotnie 

zabezpieczonych wierzytelności. 

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Wygaśnięcie 

wierzytelności: 

m.in. 

spełnienie  świadczenia,  świadczenie  w 
miejsce 

wykonania, 

potrącenie, 

odnowienie, 

zwolnienie 

długu, 

złożenie  przedmiotu  świadczenia  do 
depozytu sądowego.  

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Hipoteka 

utrzymuje 

się 

aż 

do 

całkowitego wygaśnięcia wierzytelności 
(głównej i ubocznych).
Częściowa spłata, częściowe zwolnienie 
z  długu  nie  powoduje  wygaśnięcia 
hipoteki i zmniejszenia sumy hipoteki o 
spłaconą kwotę.
Ustawa  nie  uzależnia  wygaśnięcia 
hipoteki 

tytułu 

wygaśnięcia 

wierzytelności od wykreślenia hipoteki.
Wykreślenie  hipoteki  ma  w  tym 
wypadku deklaratoryjny charakter 

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Hipoteka  powstała  po  20.02.2011  r. 
wygaśnie  wraz  z  wykreśleniem  jeśli 
właściciel  nie  skorzysta  z  uprawnienia 
rozporządzania omh.
Hipoteka powstała przed 20.02.2011 r.  
wykreślenie  hipoteki  nie  skutkuje 
powstaniem omh. 
Obowiązuje  zasada  posuwania  się 
hipotek do przodu.

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Podstawa  wpisu  powinna  określać 
rodzaj  stosunku  prawnego,  z  którego 
wynika zabezpieczona wierzytelność.
Czy 

sąd 

wieczystoksięgowy 

jest 

uprawniony 

do 

oceny, 

czy 

określonego  stosunku  prawnego  mogą 
powstać wierzytelności w przyszłości?
Konieczne  jest  w  tym  przedmiocie 
oświadczenie wierzyciela? 

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Jeśli z dokumentów będących podstawą 
wpisu  nie  wynika,  że  hipoteka  ma 
zabezpieczać 

inne 

wierzytelności 

powstałe  w  przyszłości,  to  konieczne 
jest  oświadczenie  wierzyciela,  zgodnie 
z którym z danego stosunku prawnego 
nie 

powstaną 

przyszłości 

wierzytelności. 
Wykreślenie  hipoteki  ma  charakter 
deklaratoryjny. 

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Art.  95  ukw:  W  razie  wykreślenia 
hipoteki  z  kw  bez  ważnej  podstawy 
prawnej  hipoteka  wygasa  po  upływie 
lat 10
Powstaje  niezgodność  między  stanem 
ujawnionym  w  kw  a  rzeczywistym 
stanem prawnym.
Przywrócenie 

wykreślonej 

hipoteki 

może  nastąpić  na  drodze  sądowej  w 
trybie  art.  10  ukw.  Roszczenie  o 
usunięcie  niezgodności  może  być 
ujawnione 

kw 

poprzez 

wpis 

ostrzeżenia.

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Art.  99  ukw:  Gdy  wierzytelność 
zabezpieczona 

hipoteką 

jest 

wymagalna, a wierzyciel dopuszcza się 
zwłoki  (lub  zaspokojenie  go  napotyka 
trudności) 

hipoteka 

wygasa, 

jeśli 

właściciel  złoży  odpowiednią  kowtę  do 
depozytu  sądowego  i  zrzeknie  się  jej 
odebrania.
Wykreślenie  hipoteki  na  podstawie 
prawomocnego  postanowienia  sądu  o 
zezwoleniu  na  złożenie  do  depozytu 
oraz dowodu wpłaty    

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Art.  99  (1)  ukw:  Jeżeli  od  dnia  wpisu 
hipoteki upłynęło lat 10, a nie powstała 
wierzytelność  hipoteczna,  lecz  nadal 
może 

powstać, 

właściciel 

nieruchomości  może  żądać  zniesienia 
hipoteki 

za 

odpowiednim 

wynagrodzeniem.
Przepis  ten  stosuje  się  do  hipoteki 
zabezpieczającej kilka wierzytelności  

background image

Wygaśnięcie hipoteki

Zadanie:
Ł.  Przyborowski  (w:)  Hipoteka  po 
nowelizacji, s. 413-439 


Document Outline