Klasyfikacja kosztów

Marcin Otorowski
Paulina Berdysz

grupa 243

2

Koszt

 (wg ustawy o rachunkowości)



Zmniejszenie w okresie sprawozdawczym 

korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie 

określonej wartości, w formie zmniejszenia 

wartości aktywów, albo zwiększenia wartości 

zobowiązań i rezerw, które doprowadzą do 

zmniejszenia kapitału własnego lub zwiększenia 

jego niedoboru w inny sposób niż wycofanie 

środków przez udziałowców lub właścicieli

3

Koszt 

(uproszczona definicja)



Pieniężny wyraz nakładów, ponoszonych w związku z 

działalnością gospodarczą



Nie mylić z:



wydatkiem, czyli zmiejszeniem stanu środków 

pieniężnych w kasie lub na rachunku bankowym 

jednostki gospodarczej  



nakładem, czyli zużyciem siły roboczej oraz zasobów 

majątkowych przedsiębiorstwa, wyrażonych w 

jednostkach naturalnych



stratami nadzwyczajnymi, powstającymi na skutek 

zdarzeń trudnych do przewidzenia, poza działalnością 

operacyjną jednostki i niezwiązane z ogólnym ryzykiem 

jej prowadzenia

4

Klasyfikacja kosztów



Klasyfikacja dla celów 
sprawozdawczych



Klasyfikacja dla celów decyzyjnych



Klasyfikacja dla celów kontrolnych

5

Klasyfikacja kosztów

dla celów sprawozdawczych



Koszty produktów i okresu



Koszty produktów
rozliczane są na produkty i biorą udział w wycenie 
zapasów produktów pracy (mogą być 
zaprezentowane zarówno w bilansie jak i rachunku 
zysków i strat).



Koszty okresu
nie są brane pod uwagę przy wycenie zapasów i 
traktowane są jako koszty dane okresu 
sprawozdawczego (zaprezentowane będą tylko w 
rachunku zysków i strat). 

6

Klasyfikacja kosztów

dla celów sprawozdawczych



Koszty pośrednie i bezpośrednie



Koszty bezpośrednie
ich pomiar i odniesienie na produkty lub 
działalności w oparciu o dowody źródłowe jest 
możliwy, istotny i opłacalny. 



Koszty pośrednie
nie wykazują ścisłego związku z efektami pracy lub 
przyporządkowanie tych kosztów na podstawie 
dowodów źródłowych do produktów jest 
nieopłacalne lub nieistotne (rozliczanie na 
produkty za pomocą tzw. kluczy rozliczeniowych).

7

Klasyfikacja kosztów

dla celów decyzyjnych



Koszty wg reakcji na zmianę rozmiarów 

działalności



Podział kosztów na zmienne i stałe jest 

najważniejszą klasyfikacją kosztów z punktu 

widzenia rachunkowości zarządczej.



Koszty zmienne

to koszty, których wysokość zmienia się wraz ze 

zmianą rozmiarów produkcji



Koszty zmienne proporcjonalne



Koszty zmienne degresywne



Koszty zmienne progresywne

8

Klasyfikacja kosztów

dla celów decyzyjnych



Koszty stałe
to koszty, które nie reagują na zmiany rozmiarów 
produkcji. 



Koszty stałe względne



Koszty stałe bezwzględne



Należy jednak pamiętać, iż w długim okresie 
koszty stałe nie występują w jednostce, gdyż 
wysokość wszystkich kosztów w długim 
horyzoncie czasowym można zmienić.

9

Klasyfikacja kosztów

dla celów decyzyjnych



Koszty wg zależność od podejmowanej 
decyzji (wpływ na decyzje)



Koszty istotne (zależne) – koszty związane z 
określoną decyzją, których poniesienie 
uzależnione jest od podjętej decyzji.



Koszty nieistotne (niezależne) – należy je 
ponieść bez względu na podjętą decyzję, np. 
koszty wynikające z wcześniej podjętych 
decyzji (koszty zapadłe) lub przyszłe koszty, 
których wysokość będzie taka sama dla 
rozpatrywanych alternatyw. 

10

Klasyfikacja kosztów

dla celów decyzyjnych



Inne koszty



Koszty utraconych korzyści

wyrażają potencjalne efekty utracone na skutek 
niepodjęcia określonych działań w wyniku wyboru 
innego wariantu decyzyjnego. 

 

11

Klasyfikacja kosztów

dla celów kontrolnych



Koszty kontrolowane

na ich wysokość nie ma wpływu ośrodek 
odpowiedzialności



Koszty niekontrolowane

na ich wysokość nie ma wpływu ośrodek 
odpowiedzialności



W ujęciu firmy jako całości wszystkie 
koszty są kontrolowane

12

Klasyfikacja kosztów

w układzie rodzajowym



Koszty w układzie rodzajowym

klasyfikując koszty według rodzajów, należy zapewnić 

minimum ich podziału ze szczegółowością 

przewidzianą w załączniku do ustawy o 

rachunkowości:



amortyzacja,



zużycie materiałów i energii,



usługi obce,



podatki i opłaty,



wynagrodzenia,



ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia,



pozostałe koszty rodzajowe.

13

Klasyfikacja kosztów

w układzie funkcjonalnym



Koszty w układzie funkcjonalnym
amortyzacja,



Koszty działalności podstawowej



Koszty działalności pomocnicznej



Koszty zarządu



Koszty sprzedaży

14

Dziękujemy za uwagę, 

zapraszamy na mały quiz

Klasyfikacja kosztów

15

QUIZ

Pytanie 1



Co to są koszty zmienne, a co koszty 
stałe?

16

QUIZ

Pytanie 2



Wymień przynajmniej 5 rodzajów 
kosztów w układzie rodzajowym

17

QUIZ

Pytanie 3



Co to są koszty zmienne 
progresywne?

18

QUIZ

Pytanie 4



Podaj przykład kosztu bezpośredniego

19

QUIZ

Pytanie 5



W jakiej jednostce wyrażany jest 
koszt?

a)

Pieniężnej

b)

Zużytej

c)

Naturalnej

d)

Względnej