background image

Zasady zapobiegania 

zakażeniom HBV, HCV i HIV 

Jolanta Białkowska-Warzecha

Oddział Chorób Wątroby 

Katedra i Klinika Chorób 

Zakaźnych UM w Łodzi

background image
background image

Ryzyko transmisji wirusów po 

zakłuciu zakażoną igłą

    

       

HBV / WZW B       10 – 30%

      HCV / WZW C                4%
      HIV / AIDS                  0,3%

background image

Zakłucia, jako najczęstsza przyczyna narażenia 

zawodowego na zakażenia przenoszone drogą 

krwi

Zakłucia igła do iniekcji- 

77 (79,3%)

Zakłucia mandrynem od 

venflonu- 11 (11,3%)

Zakłucia igłą motylek- 1 

(1,1%)

Zakłucia igłą 

chirurgiczną- 6 (6,2%)

Zakłucia igłą do punkcji – 

2 (2,1)

background image

Czynniki wpływające na ryzyko 

zakażenia pracowników ochrony 

zdrowia

Głębokość zranienia

Widoczne zabrudzenie przedmiotu krwią

Wprowadzenie bezpośrednio zabrudzonej  igły 
do żyły lub tętnicy

Typ igły

Wiremia zakażonego

Czas trwania ekspozycji 

Status immunologiczny osoby eksponowanej

background image

Jak zredukować ryzyko 

zakażenia?

Przestrzegać procedur

Podwójne rękawiczki

Ochrona oczu, gogle

Używać odpowiednich pojemników do 
wyrzucania zużytych igieł

Transport próbek krwi w odpowiednio 
zabezpieczonych opakowaniach

background image

Postępowanie po ekspozycji na HBV, 

HCV i HIV

Usunąć krew lub inny płyn ustrojowy ze skóry 

(błon śluzowych)

 -  umyć skórę lub ranę mydłem i wodą
 -  spłukać błony śluzowe wodą
Ocenić ryzyko zakażenia 
-    rodzaj ekspozycji (ukłucie igłą, zabrudzenie 

błon śluzowych, ugryzienie)

-    Rodzaj potencjalnie zakaźnego materiału 

(krew lub inne płyny ustrojowe lub tkanki)

background image

Powiadamianie o ekspozycji

Fakt wystąpienia ekspozycji na zakażenie należy zgłosić 
przełożonemu lub lekarzowi dyżurnemu

Wystąpienie zdarzenia należy odnotować w Rejestrze 
ekspozycji zawodowych na zakażenie HIV, HBV, HCV

Osoba eksponowana wypełnia Indywidualną kartę 
ekspozycji zawodowej na zakażenie HIV, HBV, HCV

 Osobę eksponowaną kieruje się do lekarza chorób 
zakaźnych, który wdraża postępowanie profilaktyczne i 
prowadzi jej obserwację przez  12 miesięcy

background image

WAŻNE 

do czasu wykluczenia zakażenia HIV 

osoba, która uległa ekspozycji powinna 

zachować wstrzemięźliwość seksualną 

lub przestrzegać zasad bezpiecznego 

seksu, nie zachodzić w ciążę, nie karmić 

piersią oraz wstrzymać się od oddawania 

krwi plazmy, nasienia i tkanek !

background image

Postępowanie po ekspozycji na HBV, HCV i 

HIV

 

Wykonać badania u pracownika narażonego na 
zakażenie. 

(Pobierając krew od osoby będącej potencjalnym 

źródłem 

       zakażenia należy pamiętać o uzyskaniu zgody na   przeprowadzenie 

badań na oznaczenie przeciwciał anty-HIV,  anty-HCV i HBsAg).

  Ocenić stan uodpornienia na wzw B (stężenie a-HBs)

Zebrać wywiad dotyczący aktualnych chorób, 
przyjmowanych leków, ciąży 

Jeżeli istnieje ryzyko zakażenia rozpocząć 
odpowiednią profilaktykę !

background image

 

Stężenie wirusa HBV w różnych

płynach ustrojowych

Stężenie wirusa HBV w różnych

płynach ustrojowych

wysokie

wysokie

umiarkowane

umiarkowane

niskie/
niewykrywalny

niskie/
niewykrywalny

krew

nasienie

mocz

surowica

wydzielina
pochwowa

kał

płyny wysiękowe/
przesiękowe

ślina

pot

łzy

mleko kobiece

background image

Parenteralna

kontakty seksualne

z matki na dziecko 
(głównie  - okołoporodowa)

 

Drogi przenoszenia

wirusa Hepatitis B 

Drogi przenoszenia

wirusa Hepatitis B 

background image

Grupy ryzyka zakażenia HBV

Grupy ryzyka zakażenia HBV

osoby poddawane hemodializie

pracownicy ochrony zdrowia  

prostytutki

homoseksualiści

promiskuici

pensjonariusze zakładów dla przewlekle 
chorych/upośledzonych

dzieci matek HBsAg(+) - zwłaszcza HBeAg(+)

background image

Ryzyko zakażenia HBV zależy od

Stopnia ekspozycji na krew

Obecności antygenu HBe (HBeAg)

Ryzyko serokonwersji 
     37-62%     HBeAg dodatni 
     23-37%     HBeAg ujemny
Ryzyko jawnego wzw B
    22-31%      HBeAg dodatni
    1-6%          HBeAg ujemny

background image

HBV może przetrwać co najmniej 

tydzień

Na przedmiotach, meblach i  w 

pomieszczeniach 

Zabrudzonych krwią lub płynami 

ustrojowymi chorych i może 

stanowić źródło zakażenia 

personelu oraz pacjentów!

background image

Ryzyko zakażenia HBV wśród 

pracowników

ochrony zdrowia jest 10 x większe 

niż w przeciętnej populacji 

Najefektywniejsza metoda 

profilakyki to szczepienia 

przeciwko HBV!

background image

Rezultaty szczepienia  przeciwko  

WZW typu B

Miarą uzyskanej odporności jest stężenie anty-HBs 

(mj/ml)

SEROKONWERSJA

 = pojawienie się anty-HBs

SEROPROTEKCJA

 = stężenie anty HBs  10 mj/ml

BRAK ODPOWIEDZI HUMORALNEJ

 = anty HBs  0

   ochrona przed zakażeniem HBV

seroprotekcja +

   ochrona przed zachorowaniem na WZW typu B

          serokonwersja  seroprotekcja

background image

ENGERIX B - schematy szczepień

Szczepienie pierwotne

Dawka uzupełniająca

0, 1 miesiąc

6 miesiąc

0, 1, 2 miesiąc

12 miesiąc

0, 1, 2 miesiąc

6 miesiąc

0, 7, 21 dzień

12 miesiąc

background image

Głębokość iniekcji a odpowiedź 

na szczepienie

Zgodnie z zaleceniami ACIP (the 
Advisory Committee on Immunization 
Practices) długość igły powinna 
zapewnić dotarcie szczepionki do masy 
mięśniowej i zapobiec jej 
przedostawaniu się do warstwy 
podskórnej. 

Przeprowadzone badanie w Mayo 
Medical Center wykazało, że przy 
zastosowaniu standardowej igły o 
długości 16 mm nie osiągnięto 
zalecanej (5 mm) głębokości iniekcji u 
17% mężczyzn oraz u ponad 48% kobiet

 

.

background image

Poziom przeciwciał poszczpiennych 

a ochrona przed infekcją

Tradycyjnym wskaźnikiem seroprotekcji przed 
zakażeniem WZW typu B jest miano 
przeciwciał wynoszące co najmniej 
10 mIU/ml. 

Ilość przeciwciał zmniejsza się z czasem, lecz 
osoby z niewykrywalnym mianem przeciwciał 
lub mianem wynoszącym poniżej 10 mIU/ml 
mogą nadal wytwarzać wtórną odpowiedź 
immunologiczną po kontakcie z wirusem. 

background image

Postępowanie po ekspozycji na 

HBV

Osoba nieszczepiona 

 

- HBIG (HEPATECT) + cykl szczepień p/HBV

Szczepiona 

   

zadowalająca odpowiedz serologiczna – (a-

HBs > 10 mIU/ml) profilaktyka niepotrzebna

  niedostateczna odpowiedź serologiczna – (a-

HBs <10 mIU/ml)

    HBIG + cykl szczepień

background image

Zakażenie HCV: podstawowe fakty

Występowanie w skali świata  — 3% (170 mln osób)

1

Ryzyko chronicyzacji (zmienne)  — 75%–85%

2

Wskaźnik wczesnego włóknienia — Niski

2

Ryzyko marskości  — Do 10% w przeciągu 20 lat
i 20% w przeciągu 30 lat

2

Śmiertelność z powodu marskości   — 1%–5%/rocznie

3

Występowanie HCC u 

 —

1%–4%/rocznie

2

pacjentów z marskością

1. WHO. Hepatitis C. Fact sheet no. 164.  2. CDC. MMWR. 1998;47

(RR-19):1-39.  3. CDC. Hepatitis C slide kit. September 25, 2000.

background image

Znane czynniki ryzyka

Przetoczenia krwi przed rokiem 

1992

1

Ekspozycja pozajelitowa:

– Dożylne stosowanie 

narkotyków

1

 

– Zakażenia szpitalne

1

– Nieprzestrzeganie ogólnych 

zasad ostrożności

Niski status społeczno-

ekonomiczny

1

Ryzyko niskie lub mniej 

pewne

Zakażenia odmatczyne

1

Tatuaże, piercing

1

Długoterminowa dializoterapia

1

Narażenia zawodowe

1

(np. pracownicy służby 

zdrowia)

Donosowe stosowanie 

narkotyków

1

Kontakty seksualne z wieloma 

partnerami

2

Zakażenie HCV: czynniki ryzyka*

1. CDC. MMWR. 1998;47(RR-19):1-39.  2. Alter MJ. Hepatology. 1997;26(3 suppl 1):62S-65S.

*W wielu przypadkach nie można zidentyfikować 
czynników ryzyka

background image

Ryzyko zawodowe zakażenia  HCV

Ryzyko zakażenia po przypadkowym zakłuciu igłą chorego 

HCV plus

   

1.8% (0-7%)

     

Brak dowodów na możliwość przeniesinia zakażenia po 
kontakcie materiału zakaźnego z błonami śluzowymi

Występowanie

  

1-2%

 

wśród pracowników ochrony zdrowia

Skażenie pomieszczeń, mebli krwią pacjenta HCV+ nie jest 
istotnym czynnikiem ryzyka zagrożenia.

background image

Płyny ustrojowe mogące być 

przyczyną przeniesienia zakażenia 

Krew 

Potencjalnie zakaźne: nasienie, 
wydzielina pochwy, płyn mózg-
rdzeniowy, płyn otrzewnowy, 
opłucnowy, osierdziowy, 

Niezakaźne: ślina, łzy, pot, mocz, 
kał

background image

Postępowanie po ekspozycji 

na HCV

IG, leki anty wirusowe – nie zalecane

Oznaczyć 

  anti-HCV 

 Jeżeli „żródło” zakażenia jest anty-HCV dodatnie

 Anty-HCV i ALT na początku i po  4-6 

miesiącach 

 Dla wcześniejszej diagnozy  HCV RNA by 

PCR po  4-6 tyg

 Potwierdzić każdy wynik anty-HCV testem RIBA

Skierować zakazonego pracownika do specjalisty chorób 
zakaźnych

Adapted from Hepatitis Slide Kit http://www.cdc.gov/ncidod/diseases/hepatitis/slideset. 
Accessed 01/18/03.

background image

Okoliczności zwiększające ryzyko    transmisji wirusa 

HIV przy zakłuciu

zakłucie głębokie

                   16,1%

widoczna krew na narzędziu

      5,2%

igła prosto z żyły

             5,1%

AIDS terminalny

             6,4%

         Profilaktyczne podanie zidowudiny 

(AZT, retrovir) zmniejsza ryzyko 
zakażenia o 80%                          

® EM 2003

background image

Ekspozycja na HIV

Rozpocząć profilaktykę jak najszybciej po ekspozycji 

(optymalnie w ciągu kilku godzin). Profilaktyka polega na 

przyjmowaniu leków antyretrowirusowych przez 28 dni lub do 

momentu rozstrzygnięcia celowości jej stosowania 

Wykonać próbę ciążową, jeżeli kobieta nie jest pewna, czy jest
 w ciąży

Skonsultować się ze specjalistą

Zalecić profilaktyczne przyjmowanie leków przeciw 

retrowirusowych przez 4 tygodnie

Wykonywać badania na obecność anty-HIV co najmniej przez 6 

miesięcy (12) – wyjściowo po 1,5, 3 i 6 miesiącach

Wykonać badanie na obecność anty-HIV w razie wystąpienia 

objawów ostrej choroby retrowirusowej

background image

PROFILAKTYKA POEKSPOZYCYJNA

W OCHRONIE ZDROWIA

HIV        Leki podawane przez 28 dni.

    Profilaktyka podstawowa                                    

® EM 2003

 

                         Combivir 2x1 tabl

    Profilaktyka rozszerzona
                          Combivir 2x1 tabl
                          Kaletra 2 x 2 tabl

    Uwaga: jeśli w/w leki są niedostępne podajemy    retrovir 

2x250 mg

background image

PODSTAWOWE 

ZASADY

      KAŻDA  KREW  JEST 

   POTENCJALNIE  ZAKAŹNA!

background image

PRACUJ ZAWSZE W 

PRACUJ ZAWSZE W 

RĘKAWICZKACH

RĘKAWICZKACH

 

 

!

!

Rękawiczki są najlepszym i 

Rękawiczki są najlepszym i 

najpowszechniejszym zabezpieczeniem 

najpowszechniejszym zabezpieczeniem 

przed zakażeniem, zmieniane po obsłudze 

przed zakażeniem, zmieniane po obsłudze 

każdego pacjenta. Dzięki osłonięciu ręki 

każdego pacjenta. Dzięki osłonięciu ręki 

rękawiczką lateksową, przy zakłuciu igłą ze 

rękawiczką lateksową, przy zakłuciu igłą ze 

światłem ryzyko

światłem ryzyko

 zakażenia zmniejsza się

zakażenia zmniejsza się

 

 

o około 50%.

o około 50%.

background image

KONTAKT  Z  

KONTAKT  Z  

MATERIAŁEM  

MATERIAŁEM  

ZAKAŹNYM NIESIE  

ZAKAŹNYM NIESIE  

RYZYKO ZAKAŻENIA  Z  

RYZYKO ZAKAŻENIA  Z  

WIRUSAMI HBV, HCV, 

WIRUSAMI HBV, HCV, 

HIV!

HIV! 

background image

ZASADY PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ 

KRWIOPOCHODNYCH

   

Skuteczność zasad profilaktyki zakażeń krwiopochodnych

  opiera się na

  wyrobieniu nawyków zachowania się personelu,

  a nie na zachowywaniu środków ostrożności przy 

   niektórych pacjentach.

                              
 

  

KAŻDY CHORY MOŻE BYĆ ZAKAŹNY !

 NIGDY NIE BĘDZIEMY WIEDZIEĆ,

     KTÓRY PACJENT JEST  ZAKAŻONY I CZYM.

 


Document Outline