Historia ubezpieczeń
Historia ubezpieczeń
Grażyna Dykowska
Grażyna Dykowska
Akademia Medyczna Wydział Nauk o
Akademia Medyczna Wydział Nauk o
Zdrowiu Warszawa
Zdrowiu Warszawa
Historia ubezpieczeń
Historia ubezpieczeń
Grażyna Dykowska
Grażyna Dykowska
Akademia Medyczna Wydział Nauk o
Akademia Medyczna Wydział Nauk o
Zdrowiu Warszawa
Zdrowiu Warszawa
Geneza ubezpieczeń
Geneza ubezpieczeń
społecznych
społecznych
►
Geneza
ubezpieczeń
społecznych
Geneza
ubezpieczeń
społecznych
sięga
czasów
starożytności
i
sięga
czasów
starożytności
i
średniowiecza. Można powiedzieć, że
średniowiecza. Można powiedzieć, że
ubezpieczenia społeczne są efektem
ubezpieczenia społeczne są efektem
społecznej solidarności. Jako instytucja
społecznej solidarności. Jako instytucja
prawna,
ubezpieczenia
społeczne
prawna,
ubezpieczenia
społeczne
wiążą się z rozwojem kapitalistycznych
wiążą się z rozwojem kapitalistycznych
środków produkcji.
środków produkcji.
Cd
Cd
Geneza ubezpieczeń
Geneza ubezpieczeń
społecznych
społecznych
►
W okresie przedkapitalistycznym
W okresie przedkapitalistycznym
podstawową jednostką produkcyjną
podstawową jednostką produkcyjną
była rodzina, więc produkcja i
była rodzina, więc produkcja i
konsumpcja były nie rozdzielone.
konsumpcja były nie rozdzielone.
Istniały wówczas gminy, cechy i gildie
Istniały wówczas gminy, cechy i gildie
kupieckie.
kupieckie.
Historia ubezpieczeń
Historia ubezpieczeń
►
Feudalizm wytworzył swoiste instytucje
Feudalizm wytworzył swoiste instytucje
charytatywne i filantropijne, prowadzone
charytatywne i filantropijne, prowadzone
głównie przez parafie. Należy także
głównie przez parafie. Należy także
wspomnieć o żebractwie, które w
wspomnieć o żebractwie, które w
ówczesnej
ówczesnej
chrześcijańskiej idei miłości
chrześcijańskiej idei miłości
bliźniego, znajdowało społeczne uznanie.
bliźniego, znajdowało społeczne uznanie.
Idea ta załamała się w XV wieku w związku z
Idea ta załamała się w XV wieku w związku z
ogromnym wzrostem włóczęgostwa.
ogromnym wzrostem włóczęgostwa.
W 1388 roku wydano w Anglii akt
W 1388 roku wydano w Anglii akt
represjonujący żebraków i włóczęgów.
represjonujący żebraków i włóczęgów.
Cd historii ubezpieczeń
Cd historii ubezpieczeń
►
Okres renesansu przyczynił się do bardziej
Okres renesansu przyczynił się do bardziej
humanitarnego traktowania biednych. W
humanitarnego traktowania biednych. W
1601 roku w Anglii zostało wydane tzw.
1601 roku w Anglii zostało wydane tzw.
prawo ubogich, które nałożyło na gminy
prawo ubogich, które nałożyło na gminy
obowiązek opieki nad ubogimi, wprowadziło
obowiązek opieki nad ubogimi, wprowadziło
celowy podatek na wykonywanie tej opieki i
celowy podatek na wykonywanie tej opieki i
podzieliło ubogich na trzy grupy: dzieci,
podzieliło ubogich na trzy grupy: dzieci,
niezdolnych do pracy oraz zdolnych do
niezdolnych do pracy oraz zdolnych do
pracy, ale jej nie posiadających.
pracy, ale jej nie posiadających.
Historia ubezpieczeń
Historia ubezpieczeń
►
Pierwsze kasy powstały w
Pierwsze kasy powstały w
górnictwie, gdzie zagrożenie
górnictwie, gdzie zagrożenie
zawodowe było największe.
zawodowe było największe.
Jednak kasy te nie były
Jednak kasy te nie były
przydatne w przypadku
przydatne w przypadku
trwałej utraty zdolności do
trwałej utraty zdolności do
pracy. Niewielką rolę
pracy. Niewielką rolę
odegrały też tzw.
odegrały też tzw.
ubezpieczenia ludowe. Był to
ubezpieczenia ludowe. Był to
projekt tanich ubezpieczeń
projekt tanich ubezpieczeń
osobowych w towarzystwach
osobowych w towarzystwach
ubezpieczeniowych. Jednak
ubezpieczeniowych. Jednak
warunkiem nabycia prawa
warunkiem nabycia prawa
do świadczeń było regularne
do świadczeń było regularne
opłacanie składki
opłacanie składki
Rewolucja przemysłowa
Rewolucja przemysłowa
►
Rewolucja przemysłowa i rozpad rodzinnych
Rewolucja przemysłowa i rozpad rodzinnych
warsztatów spowodowały, że rodzina przestała
warsztatów spowodowały, że rodzina przestała
spełniać funkcje zabezpieczające byt swoim
spełniać funkcje zabezpieczające byt swoim
członkom. Indywidualna praca u obcego
członkom. Indywidualna praca u obcego
pracodawcy stała się podstawą utrzymania.
pracodawcy stała się podstawą utrzymania.
Sytuacja robotników i ich rodzin w okresach
Sytuacja robotników i ich rodzin w okresach
utraty pracy z powodu choroby, kalectwa,
utraty pracy z powodu choroby, kalectwa,
starości itd. Stała się społecznym problemem.
starości itd. Stała się społecznym problemem.
Robotnicy próbowali sami rozwiązać ten
Robotnicy próbowali sami rozwiązać ten
problem poprzez wzajemną samopomoc.
problem poprzez wzajemną samopomoc.
Pojawiły się kasy oszczędności, kasy wzajemnej
Pojawiły się kasy oszczędności, kasy wzajemnej
pomocy, kasy oporu.
pomocy, kasy oporu.
Nowa idea społeczna
Nowa idea społeczna
►
Nowa idea społeczna tzw. idea gwarancji
Nowa idea społeczna tzw. idea gwarancji
zawodowej opierała się na założeniu, że
zawodowej opierała się na założeniu, że
praca ma być podstawą nie tylko bieżącej
praca ma być podstawą nie tylko bieżącej
egzystencji robotnika, ale ma zabezpieczać
egzystencji robotnika, ale ma zabezpieczać
go przed ryzykiem niedostatku w przyszłości
go przed ryzykiem niedostatku w przyszłości
(Jean
Charles
Sismonde
„Nouveaux
(Jean
Charles
Sismonde
„Nouveaux
principes d’economie politique”, 1819r.).
principes d’economie politique”, 1819r.).
Państwo musi więc czynnie ingerować w
Państwo musi więc czynnie ingerować w
zabezpieczenie
bytu
pracowników.
zabezpieczenie
bytu
pracowników.
Zapoczątkowane to zostało w Niemczech
Zapoczątkowane to zostało w Niemczech
bismarkowską „Sozialpolitik”.
bismarkowską „Sozialpolitik”.
XIX wiek
XIX wiek
Wydane zostały wówczas ustawy:
Wydane zostały wówczas ustawy:
►
1883r. – o ubezpieczeniu od chorób,
1883r. – o ubezpieczeniu od chorób,
►
1884r - o ubezpieczeniu o nieszczęśliwych
1884r - o ubezpieczeniu o nieszczęśliwych
wypadków,
wypadków,
►
1889r. – o ubezpieczeniu od niezdolności do
1889r. – o ubezpieczeniu od niezdolności do
pracy.
Ustawy
wprowadzały
przymus
pracy.
Ustawy
wprowadzały
przymus
ubezpieczenia, przez co składka na ubezpieczenie
ubezpieczenia, przez co składka na ubezpieczenie
stała się stałym składnikiem płacy roboczej.
stała się stałym składnikiem płacy roboczej.
►
Na przełomie XIX i XX w. realizacja ubezpieczeń
Na przełomie XIX i XX w. realizacja ubezpieczeń
społecznych przekształciła się w powszechny
społecznych przekształciła się w powszechny
prąd europejski.
prąd europejski.
Rozwój ubezpieczeń w
Rozwój ubezpieczeń w
Polsce po 1916 roku
Polsce po 1916 roku
G.Gykowska
G.Gykowska
Akademia Medyczna
Akademia Medyczna
Warszawa
Warszawa
►
Polskie
ustawodawstwo
Polskie
ustawodawstwo
ubezpieczeniowe zaczęło się rozwijać w
ubezpieczeniowe zaczęło się rozwijać w
pierwszych
latach
po
odzyskaniu
pierwszych
latach
po
odzyskaniu
niepodległości.
niepodległości.
►
Najważniejszym zadaniem po I wojnie
Najważniejszym zadaniem po I wojnie
światowej było ujednolicenie podstaw
światowej było ujednolicenie podstaw
prawnych ubezpieczenia społecznego w
prawnych ubezpieczenia społecznego w
całym kraju. Był to długotrwały proces,
całym kraju. Był to długotrwały proces,
przechodził różne fazy.
przechodził różne fazy.
historia
historia
►
Ubezpieczenie na wypadek choroby zostało
Ubezpieczenie na wypadek choroby zostało
uregulowane jako pierwsze. Pracę nad
uregulowane jako pierwsze. Pracę nad
projektem ustawy rozpoczęła, powołana
projektem ustawy rozpoczęła, powołana
jeszcze w czasie wojny 16 grudnia 1916 roku,
jeszcze w czasie wojny 16 grudnia 1916 roku,
Tymczasowa Rada Stanu.
Tymczasowa Rada Stanu.
►
Główne zasady projektu to:
Główne zasady projektu to:
terytorialność organów powołanych do
terytorialność organów powołanych do
wykonywania ubezpieczeń,
wykonywania ubezpieczeń,
obowiązkowość ubezpieczenia, samorządność
obowiązkowość ubezpieczenia, samorządność
wykonywana przez reprezentację
wykonywana przez reprezentację
pracowników i pracodawców.
pracowników i pracodawców.
historia
historia
Opracowane projekty umożliwiły
Opracowane projekty umożliwiły
wydanie już 11 stycznia 1919 roku
wydanie już 11 stycznia 1919 roku
dekretu o obowiązkowym
dekretu o obowiązkowym
ubezpieczeniu na wypadek choroby,
ubezpieczeniu na wypadek choroby,
zastąpionego następnie ustawą z 19
zastąpionego następnie ustawą z 19
maja 1920 roku. Ustawa objęła obszar
maja 1920 roku. Ustawa objęła obszar
całego kraju, poza Górnym Śląskiem
całego kraju, poza Górnym Śląskiem
(obowiązywała tam Księga Ordynacji
(obowiązywała tam Księga Ordynacji
Ubezpieczeniowej Rzeszy z 19 lipca
Ubezpieczeniowej Rzeszy z 19 lipca
1911 roku).
1911 roku).
U
U
staw
staw
a
a
z 19 maja 1920 roku
z 19 maja 1920 roku
►
W każdym mieście liczącym ponad 50 tys.
W każdym mieście liczącym ponad 50 tys.
ludności mogła być tworzona za
ludności mogła być tworzona za
zezwoleniem Urzędu Ubezpieczeń, oddzielna
zezwoleniem Urzędu Ubezpieczeń, oddzielna
kasa chorych
kasa chorych
-
-
po jednej na każdy powiat.
po jednej na każdy powiat.
►
Ustrój kas chorych opierał się na zasadzie
Ustrój kas chorych opierał się na zasadzie
samorządności.
samorządności.
►
W organach kas chorych zasiadała
W organach kas chorych zasiadała
większość przedstawicieli ubezpieczonych
większość przedstawicieli ubezpieczonych
(2/3).
(2/3).
U
U
staw
staw
a
a
z 19 maja 1920 roku
z 19 maja 1920 roku
►
Kasy chorych miały osobowość
Kasy chorych miały osobowość
prawną, mogły nabywać prawa i
prawną, mogły nabywać prawa i
zaciągać zobowiązania, pozywać przed
zaciągać zobowiązania, pozywać przed
sąd i być pozywane, a za zobowiązania
sąd i być pozywane, a za zobowiązania
odpowiadały własnym majątkiem.
odpowiadały własnym majątkiem.
Władze kas chorych stanowiły: rada
Władze kas chorych stanowiły: rada
kasy, zarząd kasy, komisja rewizyjna,
kasy, zarząd kasy, komisja rewizyjna,
komisja rozjemcza
komisja rozjemcza
U
U
staw
staw
a
a
z 19 maja 1920 roku
z 19 maja 1920 roku
►
przynależności do określonej kasy decydowało
przynależności do określonej kasy decydowało
stałe miejsce zatrudnienia, znajdujące się w
stałe miejsce zatrudnienia, znajdujące się w
okręgu kasy.
okręgu kasy.
►
Obowiązkowi ubezpieczenia podlegały
Obowiązkowi ubezpieczenia podlegały
wszystkie osoby zatrudnione na podstawie
wszystkie osoby zatrudnione na podstawie
stosunku roboczego lub służbowego, w tym
stosunku roboczego lub służbowego, w tym
także chałupnicy i osoby zatrudnione sezonowo.
także chałupnicy i osoby zatrudnione sezonowo.
Osoby zarobkujące samodzielnie nie były objęte
Osoby zarobkujące samodzielnie nie były objęte
ubezpieczeniem. Obowiązkowi ubezpieczenia
ubezpieczeniem. Obowiązkowi ubezpieczenia
podlegali natomiast obcokrajowcy zatrudnieni
podlegali natomiast obcokrajowcy zatrudnieni
na terytorium Rzeczypospolitej
na terytorium Rzeczypospolitej
U
U
staw
staw
a
a
z 19 maja 1920 roku
z 19 maja 1920 roku
►
Ustawa
przewidywała
też
możliwość
Ustawa
przewidywała
też
możliwość
dobrowolnego ubezpieczenia się osób nie
dobrowolnego ubezpieczenia się osób nie
podlegających obowiązkowi ubezpieczenia,
podlegających obowiązkowi ubezpieczenia,
jeżeli nie przekroczyły 45 roku życia,
jeżeli nie przekroczyły 45 roku życia,
całkowity ich dochód nie przekraczał 7,5 tys.
całkowity ich dochód nie przekraczał 7,5 tys.
zł rocznie i przedłożyły świadectwo zdrowia
zł rocznie i przedłożyły świadectwo zdrowia
wydane przez wyznaczonego w tym celu
wydane przez wyznaczonego w tym celu
lekarza kasy.
lekarza kasy.
U
U
staw
staw
a
a
z 19 maja 1920 roku
z 19 maja 1920 roku
►
Wysokość składki ustalono na 6,5%
Wysokość składki ustalono na 6,5%
płacy ustawowej. Członkowie
płacy ustawowej. Członkowie
obowiązkowi płacili 2/5 składki, a ich
obowiązkowi płacili 2/5 składki, a ich
pracodawcy 3/5 składki. Za
pracodawcy 3/5 składki. Za
pracowników pobierających
pracowników pobierających
wynagrodzenie w naturze płacił składki
wynagrodzenie w naturze płacił składki
w całości pracodawca. Członkowie
w całości pracodawca. Członkowie
dobrowolni opłacali składki w całości ze
dobrowolni opłacali składki w całości ze
środków własnych.
środków własnych.
U
U
staw
staw
a
a
z 19 maja 1920 roku
z 19 maja 1920 roku
Zakres podmiotowy świadczeń obejmował:
Zakres podmiotowy świadczeń obejmował:
►
pomoc leczniczą,
pomoc leczniczą,
►
zasiłek pieniężny,
zasiłek pieniężny,
►
zasiłek i pomoc pieniężną dla położnic,
zasiłek i pomoc pieniężną dla położnic,
►
świadczenia dla rodziny ubezpieczonego,
świadczenia dla rodziny ubezpieczonego,
zasiłek pogrzebowy.
zasiłek pogrzebowy.
W przypadku zachorowania przysługiwały:
W przypadku zachorowania przysługiwały:
bezpłatna pomoc lekarska, tj. leczenie,
bezpłatna pomoc lekarska, tj. leczenie,
lekarstwa, środki opatrunkowe, okulary, inne
lekarstwa, środki opatrunkowe, okulary, inne
środki pomocnicze przeciw kalectwu.
środki pomocnicze przeciw kalectwu.
U
U
staw
staw
a
a
z 19 maja 1920 roku
z 19 maja 1920 roku
►
Pomocy lekarskiej udzielali lekarze, którzy
Pomocy lekarskiej udzielali lekarze, którzy
podpisali umowy z kasą. Członkowie kasy
podpisali umowy z kasą. Członkowie kasy
mieli prawo wolnego wyboru lekarza.
mieli prawo wolnego wyboru lekarza.
►
Ustawa z 19 V 1920 roku miała duże
Ustawa z 19 V 1920 roku miała duże
znaczenie dla kształtowania się systemu
znaczenie dla kształtowania się systemu
ubezpieczeń w Polsce. Jednak w kolejnych
ubezpieczeń w Polsce. Jednak w kolejnych
latach
ograniczano
wprowadzone
latach
ograniczano
wprowadzone
rozwiązania.
rozwiązania.
Ustawa
Ustawa
z
z
dnia
dnia
28 marca 1933
28 marca 1933
roku
roku
Ustawa z 28 marca 1933
Ustawa z 28 marca 1933
roku
roku
►
28 marca 1933 roku uchwalona została
28 marca 1933 roku uchwalona została
ustawa o ubezpieczeniu społecznym (tzw.
ustawa o ubezpieczeniu społecznym (tzw.
ustawa scaleniowa). Unormowała ona dwa
ustawa scaleniowa). Unormowała ona dwa
rodzaje ubezpieczeń, w tym ubezpieczenie
rodzaje ubezpieczeń, w tym ubezpieczenie
na wypadek choroby i macierzyństwa.
na wypadek choroby i macierzyństwa.
►
Zlikwidowane zostały kasy chorych, a
Zlikwidowane zostały kasy chorych, a
wykonywanie ubezpieczenia powierzono
wykonywanie ubezpieczenia powierzono
ubezpieczalniom społecznym i Zakładowi
ubezpieczalniom społecznym i Zakładowi
Ubezpieczenia
na
Wypadek
Choroby.
Ubezpieczenia
na
Wypadek
Choroby.
Ubezpieczony
Ubezpieczony
Ustawa z 1933 roku cz 2
Ustawa z 1933 roku cz 2
►
Obowiązkiem ubezpieczenia objęto w
Obowiązkiem ubezpieczenia objęto w
zasadzie wszystkie osoby bez różnicy
zasadzie wszystkie osoby bez różnicy
płci i wieku pozostające w stosunku
płci i wieku pozostające w stosunku
pracy najemnej lub w stosunku
pracy najemnej lub w stosunku
służbowym. Ponadto ubezpieczeniem
służbowym. Ponadto ubezpieczeniem
zostali objęci uczniowie, terminatorzy,
zostali objęci uczniowie, terminatorzy,
wolontariusze,
praktykanci,
osoby
wolontariusze,
praktykanci,
osoby
zatrudnione
przez
krewnych
i
zatrudnione
przez
krewnych
i
powinowatych, a także chałupników.
powinowatych, a także chałupników.
Ustawa z 1933 r cz 3
Ustawa z 1933 r cz 3
►
Rok później, nowelą do ustawy, utworzono
Rok później, nowelą do ustawy, utworzono
Zakład
Ubezpieczeń
Społecznych
i
Zakład
Ubezpieczeń
Społecznych
i
przewidziano
możliwość
tworzenia
przewidziano
możliwość
tworzenia
regionalnych
oddziałów
ZUS-u.
Została
regionalnych
oddziałów
ZUS-u.
Została
natomiast
utrzymana
właściwość
natomiast
utrzymana
właściwość
ubezpieczalni społecznych. W celu zachowania
ubezpieczalni społecznych. W celu zachowania
odrębności finansowej w ramach ZUS-u
odrębności finansowej w ramach ZUS-u
utworzono pięć funduszy ubezpieczeniowych
utworzono pięć funduszy ubezpieczeniowych
( w zależności od rodzaju ubezpieczenia),
( w zależności od rodzaju ubezpieczenia),
m.in.: Ogólny Fundusz Ubezpieczenia na
m.in.: Ogólny Fundusz Ubezpieczenia na
Wpadek Choroby i Macierzyństwa.
Wpadek Choroby i Macierzyństwa.
Ubezpieczony
Ubezpieczony
►
Wyłączono jednak z ubezpieczenia chorobowego
Wyłączono jednak z ubezpieczenia chorobowego
niektóre grupy pracowników, np.: funkcjonariuszy
niektóre grupy pracowników, np.: funkcjonariuszy
administracji
państwowej
,
wojskowych,
administracji
państwowej
,
wojskowych,
pracowników przedsiębiorstw państwowych –
pracowników przedsiębiorstw państwowych –
objętych ubezpieczeniem na podstawie innych
objętych ubezpieczeniem na podstawie innych
przepisów – a ponadto pracowników, których
przepisów – a ponadto pracowników, których
zarobek
miesięczny
przekraczał
określona
zarobek
miesięczny
przekraczał
określona
przepisami
kwotę.
Spod
obowiązku
przepisami
kwotę.
Spod
obowiązku
ubezpieczenia
zostali
wyłączeni
także
ubezpieczenia
zostali
wyłączeni
także
pracownicy
zatrudnieni
w
gospodarstwach
pracownicy
zatrudnieni
w
gospodarstwach
rolnych, leśnych, ogrodowych i rybnych.
rolnych, leśnych, ogrodowych i rybnych.
►
Ponadto istniało ubezpieczenie dobrowolne.
Ponadto istniało ubezpieczenie dobrowolne.
Organizacja
Organizacja
►
Ubezpieczeni w razie choroby mieli prawo
Ubezpieczeni w razie choroby mieli prawo
do świadczeń dla siebie oraz dla członków
do świadczeń dla siebie oraz dla członków
rodziny. Mogli otrzymać pomoc leczniczą lub
rodziny. Mogli otrzymać pomoc leczniczą lub
zasiłki
pieniężne.
Pomoc
lecznicza
zasiłki
pieniężne.
Pomoc
lecznicza
obejmowała opiekę lekarską, lekarstwa i
obejmowała opiekę lekarską, lekarstwa i
środki opatrunkowe, środki lecznicze i
środki opatrunkowe, środki lecznicze i
pomocnicze
oraz
środki
przeciwko
pomocnicze
oraz
środki
przeciwko
zniekształceniu i kalectwu. Nie były to
zniekształceniu i kalectwu. Nie były to
jednak świadczenia bezpłatne. Ustalony
jednak świadczenia bezpłatne. Ustalony
został cennik opłat. Jednocześnie ustalono
został cennik opłat. Jednocześnie ustalono
także zasady zwolnienia od tych opłat.
także zasady zwolnienia od tych opłat.
Organizacja
Organizacja
►
Pomoc lekarska udzielana była przez
Pomoc lekarska udzielana była przez
lekarzy,
którzy
posiadali
prawo
lekarzy,
którzy
posiadali
prawo
praktyki
i
podpisali
umowę
z
praktyki
i
podpisali
umowę
z
ubezpieczalnia lub ZUS-em. Chory miał
ubezpieczalnia lub ZUS-em. Chory miał
prawo wyboru lekarza. W 1935 roku
prawo wyboru lekarza. W 1935 roku
wprowadzono
instytucje
lekarza
wprowadzono
instytucje
lekarza
domowego,
który
opiekował
się
domowego,
który
opiekował
się
ubezpieczonym i jego rodziną.
ubezpieczonym i jego rodziną.
Przed wojną
Przed wojną
►
Zasiłki pieniężne obejmowały:
Zasiłki pieniężne obejmowały:
*
*
zasiłek chorobowy,
zasiłek chorobowy,
*
*
domowy
domowy
*
*
szpitalny.
szpitalny.
►
Ustalona składka wynosiła za pracowników
Ustalona składka wynosiła za pracowników
umysłowych
4,6%
zarobków,
a
za
umysłowych
4,6%
zarobków,
a
za
pozostałych pracowników – 5%. Obowiązek
pozostałych pracowników – 5%. Obowiązek
opłacania składek obciążał po połowie
opłacania składek obciążał po połowie
pracownika i pracodawcę.
pracownika i pracodawcę.
Po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej
►
Rozwój ubezpieczeń w Polsce Ludowej związany
Rozwój ubezpieczeń w Polsce Ludowej związany
był ściśle z sytuacją gospodarczą, społeczną i
był ściśle z sytuacją gospodarczą, społeczną i
polityczną. Posługując się pewnym uproszczeniem
polityczną. Posługując się pewnym uproszczeniem
można dokonać podziału rozwoju ubezpieczeń na
można dokonać podziału rozwoju ubezpieczeń na
cztery okresy:
cztery okresy:
►
1. 1944-49 odbudowa ubezpieczeń społecznych
1. 1944-49 odbudowa ubezpieczeń społecznych
►
2. 1950-68 dominacja koncepcji zabezpieczenia
2. 1950-68 dominacja koncepcji zabezpieczenia
społecznego
społecznego
►
3. 1968-86 rozwój ubezpieczeń społecznych
3. 1968-86 rozwój ubezpieczeń społecznych
►
4. od 1986 powrót do autonomii ubezpieczenia
4. od 1986 powrót do autonomii ubezpieczenia
społecznego.
społecznego.
Po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej
►
W pierwszym okresie utrzymano
W pierwszym okresie utrzymano
świadczenia pomocy leczniczej w
świadczenia pomocy leczniczej w
systemie ubezpieczeń społecznych. Jej
systemie ubezpieczeń społecznych. Jej
udzielaniem nadal zajmowały się
udzielaniem nadal zajmowały się
ubezpieczalnie społeczne. Całkowicie
ubezpieczalnie społeczne. Całkowicie
zniesiono
dopłaty
pobierane
od
zniesiono
dopłaty
pobierane
od
ubezpieczonych.
ubezpieczonych.
Po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej
►
Zmiany
w
układzie
przedmiotowym
w
Zmiany
w
układzie
przedmiotowym
w
ubezpieczeniu
społecznym
dążył
do
ubezpieczeniu
społecznym
dążył
do
wyrównania różnic w uprawnieniach robotników
wyrównania różnic w uprawnieniach robotników
i
pracowników
umysłowych,
zwiększanie
i
pracowników
umysłowych,
zwiększanie
dostępności świadczeń chorobowych.
dostępności świadczeń chorobowych.
►
ZUS-u oraz całą działalność leczniczą na ZLP, a
ZUS-u oraz całą działalność leczniczą na ZLP, a
w styczniu 1952 całkowicie zniesiono pozory
w styczniu 1952 całkowicie zniesiono pozory
odrębności
lecznictwa
ubezpieczeniowego.
odrębności
lecznictwa
ubezpieczeniowego.
Majątek ZLP przejęto na własność państwa i
Majątek ZLP przejęto na własność państwa i
rozpoczęto organizację państwowej służby
rozpoczęto organizację państwowej służby
zdrowia
zdrowia
Po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej
►
Dekretem z 1945 roku zwolniono pracowników
Dekretem z 1945 roku zwolniono pracowników
z opłacania składki ubezpieczeniowej. W 1949
z opłacania składki ubezpieczeniowej. W 1949
roku
zniesiono
autonomie
funduszów
roku
zniesiono
autonomie
funduszów
ubezpieczeniowych, scalono system finansowy
ubezpieczeniowych, scalono system finansowy
ubezpieczeń i wprowadzono jednolitą składkę
ubezpieczeń i wprowadzono jednolitą składkę
dla wszystkich ubezpieczeń, zróżnicowaną
dla wszystkich ubezpieczeń, zróżnicowaną
według sektorów gospodarczych.
według sektorów gospodarczych.
►
Ustawa z 20 lipca 1950 roku o Zakładzie
Ustawa z 20 lipca 1950 roku o Zakładzie
Lecznictwa Pracowniczego przekazywała
Lecznictwa Pracowniczego przekazywała
majątek
majątek
Po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej
►
Już w 1944 roku uchylono przepis ustawy z
Już w 1944 roku uchylono przepis ustawy z
1933 roku, wyłączający z ubezpieczenia
1933 roku, wyłączający z ubezpieczenia
osoby o wyższych zarobkach. W latach 1947-
osoby o wyższych zarobkach. W latach 1947-
48 ubezpieczeniem chorobowym objęto
48 ubezpieczeniem chorobowym objęto
robotników rolnych na terenie całego kraju.
robotników rolnych na terenie całego kraju.
Natomiast bezpłatna pomocą leczniczą objęto
Natomiast bezpłatna pomocą leczniczą objęto
rencistów. Z pomocy leczniczej korzystały
rencistów. Z pomocy leczniczej korzystały
także grupy funkcjonariuszy państwowych,
także grupy funkcjonariuszy państwowych,
niektóre jednak grupy, jak: PKP, milicja,
niektóre jednak grupy, jak: PKP, milicja,
wojsko, miały własną służbę zdrowia,
wojsko, miały własną służbę zdrowia,
wyłączoną z lecznictwa ubezpieczeniowego.
wyłączoną z lecznictwa ubezpieczeniowego.
Po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej
►
W latach siedemdziesiątych rozpoczęto
W latach siedemdziesiątych rozpoczęto
podwyższanie zasiłków chorobowych do
podwyższanie zasiłków chorobowych do
100%
wynagrodzenia.
Ostatecznie
100%
wynagrodzenia.
Ostatecznie
zrównało to uprawnienia robotników i
zrównało to uprawnienia robotników i
pracowników umysłowych. Ustawa z
pracowników umysłowych. Ustawa z
1974 roku zrealizowała wzrost zasiłków
1974 roku zrealizowała wzrost zasiłków
oraz
wprowadziła
nowe
rodzaje
oraz
wprowadziła
nowe
rodzaje
świadczeń zasiłkowych, m.in. rentę
świadczeń zasiłkowych, m.in. rentę
chorobową (od 1983 – świadczenie
chorobową (od 1983 – świadczenie
rehabilitacyjne).
rehabilitacyjne).
Po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej
►
W 1975 roku cały ciężar zasiłków
W 1975 roku cały ciężar zasiłków
chorobowych został przerzucony na
chorobowych został przerzucony na
uspołecznione zakłady pracy, które
uspołecznione zakłady pracy, które
odtąd wypłacały je z funduszu płac.
odtąd wypłacały je z funduszu płac.