dr hab. Jerzy Supernat
Instytut Nauk Administracyjnych
Uniwersytet Wrocławski
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Instytut Nauk Administracyjnych
Uniwersytet Wrocławski
Władza w organizacji
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Organizacja jako system czy systemy
wła-dzy: powiązane wzajemnie ciągi
osób wydających polecenia (order-givers)
osób wykonujących polecenia (order-
followers).
Organizację
można
postrzegać
jako
narzędzie, za pomocą którego osoby
dysponujące władzą mogą używać innych
osób w celu osiągnięcia określo-nych celów.
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Robert A. Dahl
:
„A ma władzę nad B w takim zakresie, w
jakim może spowodować, że B zrobi coś,
czego w prze-ciwnym wypadku by nie
zrobił” (A has power over B to the extent
that he can get B to do something B would
not otherwise do).
Definicja ta wskazuje na ważny, a często pomijany
wymiar władzy: władza ma charakter relacyjny.
Władza doty-czy relacji pomiędzy dwoma (lub
więcej osobami), w któ-rych zachowanie jednej
zależy od zachowania drugiej.
Robert. A. Dahl, ur.
1915
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Władza prawomocna
Max Weber
:
Władza prawomocna (racjonalno-legalna,
charyz-matyczna i tradycyjna) jest to
władza oparta na dobrowolnej akceptacji
prawa do stanowienia norm lub wydawania
poleceń.
Max Weber (1864-
1920)
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Richard H. Hall
,
Pamela S. Tolbert
:
Władza prawomocna jest typem władzy,
która jest oparta na akceptacji przez innych
uzasadnio-nego prawa danej osoby do
stanowienia norm i wydawania poleceń.
Tym samym polecenia są przestrzegane,
ponieważ uważa się, że powinny być
przestrzegane; od ich adresatów oczekuje
się „zawieszenia osądu” i dobrowolnego
podporzą-dkowania.
Władza
prawomocna
może
zostać
wzmocniona lub osłabiona przez inne typy
władzy w organizacji.
Pamela S. Tolbert
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Sanford M. Dornbusch
i
W. Richard Scott
wyróżnili:
•
władzę aprobowaną (endorsed power)
•
władzę autoryzowaną (authorized power)
Z władzą aprobowaną mamy do czynienia
wówczas, kiedy podwładni akceptują i stosują się
do poleceń przełożonych (bottom up view of
authority).
Władza autoryzowana istnieje wówczas, kiedy
polecenia osoby są wspierane i egzekwowane
przez osoby na wyż-szych szczeblach organizacji, a
w ostateczności przez całe społeczeństwo (top
down view of authority).
Sanford M.
Dornbusch
W. Richard Scott
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Pozostałe typy władzy w organizacji oparte są
na
zależności
(dependency):
jedna
strona
potrzebuje
czy
pożąda
zasobów,
którymi
dysponuje (czy które kontroluje) i których może
dostarczyć druga strona. W grę wchodzą takie
zasoby (power resources), jak:
•
ludzie
•
informacje
•
zasoby rzeczowe
•
zasoby finansowe
•
niematerialne zasoby społeczne
Posiadanie czy dysponowanie tymi „zasobami władzy” przez
członków organizacji pozwala im zyskać władzę wykraczającą
poza posiadaną przez nich formalną władzę prawomocną.
Władza w organizacji
Dostęp
do
„zasobów
władzy” dają:
formalna pozycja w
organi-zacji
miejsce
w
sieci
kontaktów
cechy osobiste
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Ogólna ilość, a także struktura władzy w
organi-zacji ulega stałym zmianom czy
przesunięciom:
•
delegowanie
(dekoncentracja
wewnętrzna)
•
empowerment
•
employeeship
powodują zwiększenie władzy jednocześnie
kiero-wników i pracowników i – w
konsekwencji – ogól-ny wzrost ilości władzy
w organizacji.
Władza w organizacji
Następstwa władzy w organizacji:
podporządkowanie i zaangażowanie
- alienacyjne
- kalkulacyjne
- moralne
perswadowanie
odejście z organizacji
- ostateczne
- psychologiczne
konflikt
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Konflikt pojawia się zawsze wtedy, kiedy
osoby, grupy lub jednostki organizacyjne
widzą różnice w swoich preferencjach
dotyczących następstw de-cyzji i korzystają
z władzy, aby dać pierwszeń-stwo swoim
preferencjom przed preferencjami innych.
Istnieje
tendencja
do
postrzegania
konfliktów ja-ko szkodliwych czy złych dla
organizacji.
Liczne
badania
wskazują
jednak, że konflikt może także pełnić
pozytywne funkcje w organizacji.
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Elementy sytuacji konfliktowej:
•
strony konfliktu
•
pole konfliktu
•
dynamika sytuacji konfliktowej
•
kierowanie konfliktem
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Rozwiązania konfliktu w koncepcji
Mary P.
Follett
:
•
dobrowolne ustąpienie jednej strony
•
walkę i zwycięstwo jednej strony nad
drugą
•
kompromis
•
integracja
Mary Parker Follett (1868-
1933)
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Integracja
wymaga
wyartykułowania
(uzewnę-trznienia),
zbadania
i
oceny
interesów stron kon-fliktu, jako że taka
ocena często oznacza pono-wną ocenę,
pozwalającą osiągnąć postęp.
Pomieszczenie interesów stron konfliktu w
jed-nym polu widzenia (dostrzeżenie całego
pola
pra-gnień),
ich
porównanie
i
równoczesna ponowna ocena może z kolei
doprowadzić do tego, że inte-resy te zaczną
do siebie pasować i wszystkie znaj-dą swoje
miejsce w ostatecznym rozwiązaniu.
Władza w organizacji
dr hab. Jerzy Supernat
Rozwiązanie konfliktu prowadzi do stanu,
który znany jest jako pokłosie (aftermath).
Jest to użyteczne pojęcie, ponieważ
rozwiązanie konfliktu nie prowadzi do stanu
całkowitego uspo-kojenia. Na przykład jeżeli
podstawowa
kwestia
nie
została
rozwiązana, częścią pokłosia jest po-tencjał
przyszłego, może nawet poważniejszego
konfliktu.
Jeżeli
rozwiązanie
konfliktu
prowadzi do bardziej otwartej komunikacji i
współpracy mię-dzy stronami, to również
jest to część pokłosia.
Myśl końcowa
dr hab. Jerzy Supernat
We look forward to the time when the
Power of Love will replace the Love of
Power. Then will our world know the
blessings of peace.
William E. Gladstone, 1809-1898