Znaczenie
Znaczenie
komunikowania się
komunikowania się
w zespole
w zespole
terapeutycznym
terapeutycznym
Barbara Baranowska
Barbara Baranowska
Zakład Dydaktyki
Zakład Dydaktyki
Ginekologiczno-Położniczej
Ginekologiczno-Położniczej
AM Warszawa
AM Warszawa
Zespół
Zespół
terapeutyczny
terapeutyczny
to grupa osób wspólnie
to grupa osób wspólnie
realizujących proces
realizujących proces
leczenia.
leczenia.
Cechy zespołu
Cechy zespołu
terapeutycznego
terapeutycznego
Wspólnota celu działania i
Wspólnota celu działania i
odpowiedzialności za jego realizację,
odpowiedzialności za jego realizację,
Wspólne ustalenie zakresu działań oraz
Wspólne ustalenie zakresu działań oraz
związanych z nimi indywidualnych
związanych z nimi indywidualnych
obowiązków i uprawnień
obowiązków i uprawnień
Sprawny obieg informacji
Sprawny obieg informacji
Skład zespołu
Skład zespołu
terapeutycznego
terapeutycznego
Zawsze:
Zawsze:
Położna
Położna
Lekarz
Lekarz
PACJENT
PACJENT
Dodatkowo:
Dodatkowo:
pielęgniarka, pracownik socjalny,
pielęgniarka, pracownik socjalny,
rehabilitant, dietetyk, psycholog itp..
rehabilitant, dietetyk, psycholog itp..
Rodzina pacjenta
Rodzina pacjenta
Zespół terapeutyczny
Zespół terapeutyczny
Świadczy wszechstronną,
Świadczy wszechstronną,
interdyscyplinarną opiekę
interdyscyplinarną opiekę
Opiekę oparta na współpracy
Opiekę oparta na współpracy
wszystkich członków
wszystkich członków
Opiekę planowa
Opiekę planowa
Pracą kieruje koordynator
Pracą kieruje koordynator
Praca zespołu opiera się na zasadzie
Praca zespołu opiera się na zasadzie
współpartnerstwa
współpartnerstwa
Zespół terapeutyczny
Zespół terapeutyczny
Każdy członek jest samodzielnym
Każdy członek jest samodzielnym
praktykiem
praktykiem
Członkowie dzielą się doświadczeniem
Członkowie dzielą się doświadczeniem
oraz korzystają z doświadczenia innych
oraz korzystają z doświadczenia innych
Przestrzegają zasad i praw
Przestrzegają zasad i praw
obowiązujących w zespole
obowiązujących w zespole
Zasady i prawa
Zasady i prawa
obowiązujące w zespole
obowiązujące w zespole
Współdecydowanie o sprawach
Współdecydowanie o sprawach
podopiecznego
podopiecznego
Bycia rzecznikiem praw i spraw
Bycia rzecznikiem praw i spraw
podopiecznego
podopiecznego
Przedstawiania własnych merytorycznie
Przedstawiania własnych merytorycznie
uzasadnionych decyzji popartych
uzasadnionych decyzji popartych
racjonalnymi argumentami
racjonalnymi argumentami
Problemy we współpracy
Problemy we współpracy
Ukryty plan
Ukryty plan
Dynamika grupy
Dynamika grupy
Używanie argumentów
Używanie argumentów
emocjonalnych
emocjonalnych
Jak warto pracować na
Jak warto pracować na
spotkaniu
spotkaniu
Ustanowić cel
Ustanowić cel
Uświadomić sobie swoje opinie
Uświadomić sobie swoje opinie
Słuchać innych
Słuchać innych
Brać czynny udział w spotkaniu
Brać czynny udział w spotkaniu
Reguła wspólnych
Reguła wspólnych
poszukiwań
poszukiwań
Mów o tym, co się dzieje tu i teraz
Mów o tym, co się dzieje tu i teraz
Ucz się ufać swym subiektywnym odczuciom
Ucz się ufać swym subiektywnym odczuciom
Próbuj być otwarty, gdy mówisz i słuchasz
Próbuj być otwarty, gdy mówisz i słuchasz
innych
innych
Skup się na tym, co mówią i robią inni,
Skup się na tym, co mówią i robią inni,
staraj się poznać i zrozumieć co wtedy czują
staraj się poznać i zrozumieć co wtedy czują
Nie unikaj ryzyka
Nie unikaj ryzyka
Przepływ informacji między
Przepływ informacji między
członkami zespołu
członkami zespołu
Model gwiazdy
Model gwiazdy
Przepływ informacji między
Przepływ informacji między
członkami zespołu
członkami zespołu
Model łańcucha
Model łańcucha
Przepływ informacji między
Przepływ informacji między
członkami zespołu
członkami zespołu
Model koła
Model koła
Przepływ informacji między
Przepływ informacji między
członkami zespołu
członkami zespołu
Model raka
Model raka
Treści mające wpływ na
Treści mające wpływ na
komunikowanie się
komunikowanie się
Dobroć
Dobroć
Życzliwość
Życzliwość
Uczciwość
Uczciwość
Tolerancja
Tolerancja
Komunikacja
Komunikacja
„
„
bezpośrednie wymienianie sygnałów”
bezpośrednie wymienianie sygnałów”
Porozumiewanie się to wytworzenie
Porozumiewanie się to wytworzenie
„ wspólnoty komunikacyjnej, a więc
„ wspólnoty komunikacyjnej, a więc
takich społecznych warunków, w
takich społecznych warunków, w
których ludzie łatwo rozumieją się
których ludzie łatwo rozumieją się
nawzajem i czuję się sobie potrzebni”
nawzajem i czuję się sobie potrzebni”
Mikułowski, Pomorski 2003
Mikułowski, Pomorski 2003
Składniki procesu
Składniki procesu
porozumiewania się
porozumiewania się
Uczestnicy
Uczestnicy
Kontekst - warunki ,aspekt – fizyczny
Kontekst - warunki ,aspekt – fizyczny
(otoczenie), psychologiczny (wzajemne
(otoczenie), psychologiczny (wzajemne
postrzeganie siebie i sytuacji), kulturowy
postrzeganie siebie i sytuacji), kulturowy
Komunikat
Komunikat
Kanał – droga przekazu
Kanał – droga przekazu
Sprzężenie zwrotne- reakcja odbiorcy
Sprzężenie zwrotne- reakcja odbiorcy
Szumy – źródła zakłóceń
Szumy – źródła zakłóceń
Schemat komunikacji
Schemat komunikacji
KTO? – CO? – JAK? – KOMU? - JAKI
KTO? – CO? – JAK? – KOMU? - JAKI
EFEKT?
EFEKT?
Nadawca treść kanał odbiorca
Nadawca treść kanał odbiorca
wynik
wynik
Kodowanie i
rozszyfrowywanie
Schemat komunikacji
Schemat komunikacji
Kodowanie
Tłumaczenie słów
Dekodowanie
Informacje
Informacje
Kodowanie
Tłumaczenie słów
Dekodowanie
Funkcje komunikacji
Funkcje komunikacji
interpersonalnej
interpersonalnej
Informacyjno - organizatorska – uzyskanie
Informacyjno - organizatorska – uzyskanie
informacji niezbędnych do podejmowania
informacji niezbędnych do podejmowania
decyzji i wykonywania zadań
decyzji i wykonywania zadań
Motywacyjno - inspirująca – przekazywanie
Motywacyjno - inspirująca – przekazywanie
zachęty do wykonywania pewnych zadań i
zachęty do wykonywania pewnych zadań i
osiągania celów
osiągania celów
Emotywna – gdy w procesie komunikowania
Emotywna – gdy w procesie komunikowania
wyraża się uczucia i postawy emocjonalne
wyraża się uczucia i postawy emocjonalne
Komunikacja
Komunikacja
interpersonalna
interpersonalna
Dwukierunkowa postać komunikowania się
Dwukierunkowa postać komunikowania się
Umiejętność odczytywania nadanego
Umiejętność odczytywania nadanego
komunikatu
komunikatu
Autentyczność treści nadanego komunikatu
Autentyczność treści nadanego komunikatu
Rzetelność źródła informacji
Rzetelność źródła informacji
Zgodność wypowiedzi werbalnych ze
Zgodność wypowiedzi werbalnych ze
znakami niewerbalnymi
znakami niewerbalnymi
Przyczyny zakłócające
Przyczyny zakłócające
sprawne porozumiewanie:
sprawne porozumiewanie:
Brak zaangażowania w sprawę
Brak zaangażowania w sprawę
Zbyt silna potrzeba bezpieczeństwa i
Zbyt silna potrzeba bezpieczeństwa i
uznania przez współpracowników
uznania przez współpracowników
Różnice w postrzeganiu
Różnice w postrzeganiu
Różnice językowe
Różnice językowe
Brak zaufania pomiędzy członkami
Brak zaufania pomiędzy członkami
Bariery językowe
Bariery językowe
Żargon
Żargon
Specjalistyczna terminologia
Specjalistyczna terminologia
Różnice regionalne
Różnice regionalne
Różnice języka ojczystego
Różnice języka ojczystego
Bariera intelektualna
Bariera intelektualna
Niezgodność komunikatów
Niezgodność komunikatów
werbalnych i
werbalnych i
pozawerbalnych
pozawerbalnych
Informacje proksemiczne – związane z
Informacje proksemiczne – związane z
przestrzennym dystansem pomiędzy
przestrzennym dystansem pomiędzy
nadawcą a odbiorcą, poza ciała,
nadawcą a odbiorcą, poza ciała,
konfiguracja przestrzenna
konfiguracja przestrzenna
Dystans – sfera osobista – zależna od
Dystans – sfera osobista – zależna od
statusu społecznego, pochodzenia
statusu społecznego, pochodzenia
kulturowego, wieku, płci, związku
kulturowego, wieku, płci, związku
pomiędzy uczestnikami, struktury
pomiędzy uczestnikami, struktury
psychicznej
psychicznej
Niezgodność komunikatów
Niezgodność komunikatów
werbalnych i
werbalnych i
pozawerbalnych
pozawerbalnych
Pozy ciała – psychiczne nastawienie
Pozy ciała – psychiczne nastawienie
– status motywacyjny i stan
– status motywacyjny i stan
emocjonalny, stopień rozluźnienia
emocjonalny, stopień rozluźnienia
lub spięcia psychicznego
lub spięcia psychicznego
Orientacja – pionowa i pozioma
Orientacja – pionowa i pozioma
Niezgodność komunikatów
Niezgodność komunikatów
werbalnych i
werbalnych i
pozawerbalnych
pozawerbalnych
Informacje kinestetyczne – gesty,
Informacje kinestetyczne – gesty,
mimika, ruchy ciała
mimika, ruchy ciała
Informacje paralingwistyczne –
Informacje paralingwistyczne –
intonacja, modulacja, zawieszanie głos
intonacja, modulacja, zawieszanie głos
Informacje haptyczne – dotykanie
Informacje haptyczne – dotykanie
rozmówcy i nawiązywanie
rozmówcy i nawiązywanie
bezpośredniego kontaktu.
bezpośredniego kontaktu.
Bariery kulturowe
Bariery kulturowe
Etnocentryzm
Etnocentryzm
Uprzedzenia
Uprzedzenia
stereotypy
stereotypy
Przyczyny zakłócające
Przyczyny zakłócające
sprawne porozumiewanie:
sprawne porozumiewanie:
Odbiorca rozumie informację inaczej niż
Odbiorca rozumie informację inaczej niż
było w intencji nadawcy
było w intencji nadawcy
Nie zawsze komunikujemy to co mamy na
Nie zawsze komunikujemy to co mamy na
myśli
myśli
Negatywne emocje drugiej strony
Negatywne emocje drugiej strony
Zniekształcenie informacji
Zniekształcenie informacji
Brak satysfakcji z porozumiewania się
Brak satysfakcji z porozumiewania się
Czynniki wpływające na
Czynniki wpływające na
powodzenie w komunikacji
powodzenie w komunikacji
Umiejętne wczesne nawiązanie kontaktu wszyscy ze
Umiejętne wczesne nawiązanie kontaktu wszyscy ze
wszystkimi
wszystkimi
Unikanie sporów kompetencyjnych
Unikanie sporów kompetencyjnych
Demokratyczny klimat w zespole
Demokratyczny klimat w zespole
Odejście od hierarchicznego układu stosunków
Odejście od hierarchicznego układu stosunków
Współdziałanie, a nie rywalizacja
Współdziałanie, a nie rywalizacja
Partnerski styl porozumiewania się
Partnerski styl porozumiewania się
Czynniki wpływające na
Czynniki wpływające na
powodzenie w komunikacji
powodzenie w komunikacji
Empatia
Empatia
Holistyczne
Holistyczne
podejście do
podejście do
pacjenta
pacjenta
Stały przepływ
Stały przepływ
informacji
informacji
Zaangażowanie
Zaangażowanie
Asertywność
Asertywność
Wspólne
Wspólne
prowadzenie
prowadzenie
dokumentacji
dokumentacji
medycznej
medycznej
Akceptacja samego
Akceptacja samego
siebie
siebie
Zasady dobrej
Zasady dobrej
komunikacji
komunikacji
Zastosowanie technik komunikacji
Zastosowanie technik komunikacji
pozawerbalnej
pozawerbalnej
Wyrażanie uczuć, zainteresowania,
Wyrażanie uczuć, zainteresowania,
troski za pomocą gestów, mimiki,
troski za pomocą gestów, mimiki,
postawy ciała
postawy ciała
Zasady dobrej
Zasady dobrej
komunikacji
komunikacji
Pytania otwarte
Pytania otwarte
Pozwalają uzyskać najwięcej informacji:
Pozwalają uzyskać najwięcej informacji:
„
„
jak?, co?, kiedy?, gdzie?, dlaczego?”
jak?, co?, kiedy?, gdzie?, dlaczego?”
Pytania zamknięte „tak?, nie?” -
Pytania zamknięte „tak?, nie?” -
zakończenie konwersacji – czasem
zakończenie konwersacji – czasem
potrzebne
potrzebne
Zasady dobrej
Zasady dobrej
komunikacji
komunikacji
Aktywne słuchanie
Aktywne słuchanie
Gesty, odpowiedzi wyrażające nasze
Gesty, odpowiedzi wyrażające nasze
zainteresowanie
zainteresowanie
Parafraza
Parafraza
Zwierciadło uczuć pacjenta
Zwierciadło uczuć pacjenta
Nie oceniać
Nie oceniać
Zasady dobrej
Zasady dobrej
komunikacji
komunikacji
Akceptacja
Akceptacja
Wspieranie
Wspieranie
Budowanie wiary
Budowanie wiary
Zasady dobrej
Zasady dobrej
komunikacji
komunikacji
Rzetelne informacje
Rzetelne informacje
Dostarczanie informacji różni się od
Dostarczanie informacji różni się od
dawania rad i pouczeń
dawania rad i pouczeń
Pamiętaj
Pamiętaj
Zachowuj ciszę – przestrzeń dla
Zachowuj ciszę – przestrzeń dla
rozmówcy
rozmówcy
Pozwól odczuć pacjentowi, że miło jest z
Pozwól odczuć pacjentowi, że miło jest z
nim rozmawiać – pozycja
nim rozmawiać – pozycja
Jeśli masz mało czasu powiedź to na
Jeśli masz mało czasu powiedź to na
początku rozmowy
początku rozmowy
Pamiętaj
Pamiętaj
Rozpoznaj i akceptuj uczucia
Rozpoznaj i akceptuj uczucia
pacjenta
pacjenta
Pamiętaj co mówi pacjent
Pamiętaj co mówi pacjent
Nie przerywaj
Nie przerywaj
Nie irytuj się – spróbuj zrozumieć
Nie irytuj się – spróbuj zrozumieć
Czy można zrozumieć cierpienie
Czy można zrozumieć cierpienie
pacjenta samemu nie doświadczając go
pacjenta samemu nie doświadczając go
w życiu?
w życiu?
Czy istnieją trudni pacjenci, z którymi
Czy istnieją trudni pacjenci, z którymi
nie da się komunikować?
nie da się komunikować?
Jak informować pacjenta o chorobie czy
Jak informować pacjenta o chorobie czy
zagrażającej śmierci?
zagrażającej śmierci?
Czy pracownik służby zdrowia jest
Czy pracownik służby zdrowia jest
„łatwiejszym” czy „trudniejszym”
„łatwiejszym” czy „trudniejszym”
pacjentem?
pacjentem?