Zespół Parkinsona
Zespół Parkinsona
i
i
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
Piotr Dąbek
Piotr Dąbek
Układ pozapiramidowy
Układ pozapiramidowy
prążkowie (jądro ogoniaste i skorupa)
prążkowie (jądro ogoniaste i skorupa)
jądro soczewkowate (skorupa i gałka
jądro soczewkowate (skorupa i gałka
blada)
blada)
ciało Luysa (jądro podwzgórzowe)
ciało Luysa (jądro podwzgórzowe)
istota czarna
istota czarna
jądro czerwienne
jądro czerwienne
(+ wzgórze; kora mózgowa-dodatkowe
(+ wzgórze; kora mózgowa-dodatkowe
pole ruchowe-pole 6; struktury
pole ruchowe-pole 6; struktury
śródmózgowia)
śródmózgowia)
Choroby układu
Choroby układu
pozapiramidowego
pozapiramidowego
zespół Parkinsona (parkinsonizm)
zespół Parkinsona (parkinsonizm)
pląsawica (chorea)
pląsawica (chorea)
atetoza
atetoza
balizm i hemibalizm
balizm i hemibalizm
zespoły dystoniczne (dystonia torsyjna,
zespoły dystoniczne (dystonia torsyjna,
plastyczny kręcz karku, dystonie ograniczone)
plastyczny kręcz karku, dystonie ograniczone)
miorytmie
miorytmie
mioklonie
mioklonie
porażenie nadjądrowe Steele-Richardsona-
porażenie nadjądrowe Steele-Richardsona-
Olszewskiego (dystonia oczno-twarzowo-
Olszewskiego (dystonia oczno-twarzowo-
szyjna)
szyjna)
zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe
zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe
(choroba Wilsona)
(choroba Wilsona)
(zespół niespokojnych nóg)
(zespół niespokojnych nóg)
W
W
zespole Parkinsona
zespole Parkinsona
-
-
niezależnie od przyczyn
niezależnie od przyczyn
które go wywołały –
które go wywołały –
dochodzi do
dochodzi do
bezwzględnego
bezwzględnego
lub względnego niedoboru
lub względnego niedoboru
dopaminy
dopaminy
w jądrach
w jądrach
podkorowych i przewagi
podkorowych i przewagi
układu cholinergicznego.
układu cholinergicznego.
Choroby układu
Choroby układu
pozapiramidowego
pozapiramidowego
Zespół sztywności akinetycznej
Zespół sztywności akinetycznej
= zespół Parkinsona
= zespół Parkinsona
Zespoły hiperkinteyczno-
Zespoły hiperkinteyczno-
hipotoniczne
hipotoniczne
»
»
hemibalizm, atetoza, zespoły
hemibalizm, atetoza, zespoły
dystoniczne itd.
dystoniczne itd.
Zespół Parkinsona
Zespół Parkinsona
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
Zespół parkinsonowsko-
Zespół parkinsonowsko-
otępienny (wyspa Guam)
otępienny (wyspa Guam)
Zespół Parkinsona w
Zespół Parkinsona w
dziedzicznych chorobach
dziedzicznych chorobach
zwyrodnieniowych (np.ataksja
zwyrodnieniowych (np.ataksja
Friedricha, CJD)
Friedricha, CJD)
Zespół Parkinsona po zapaleniu
Zespół Parkinsona po zapaleniu
mózgu (śpiączkowe zapalenie
mózgu (śpiączkowe zapalenie
mózgu)
mózgu)
Miażdżycowy zespół Parkinsona
Miażdżycowy zespół Parkinsona
Zespół Parkinsona
Zespół Parkinsona
Inne:
Inne:
- zatrucie CO i Mn
- zatrucie CO i Mn
- polekowy: środki przeciwwymiotne-
- polekowy: środki przeciwwymiotne-
metoklopramid; neuroleptyki: pochodne
metoklopramid; neuroleptyki: pochodne
fenotiazyny, butyrofenony; rezerpina)
fenotiazyny, butyrofenony; rezerpina)
- MPTP (
- MPTP (
1-metylo-4-fenylo-1,2,3,6-tetrahydropirydyna
1-metylo-4-fenylo-1,2,3,6-tetrahydropirydyna
)
)
- guzy
- guzy
- wodogłowie normotensyjne (zespół Hakima)
- wodogłowie normotensyjne (zespół Hakima)
- czerwienica prawdziwa
- czerwienica prawdziwa
- uraz (bokserzy)
- uraz (bokserzy)
- idiopatyczny
- idiopatyczny
Zespół Parkinsona
Zespół Parkinsona
-objawy kliniczne
-objawy kliniczne
1.
1.
wzmożenie napięcia mięśniowego
wzmożenie napięcia mięśniowego
2.
2.
drżenie spoczynkowe
drżenie spoczynkowe
3.
3.
spowolnienie ruchowe, upośledzenie
spowolnienie ruchowe, upośledzenie
automatyzmów ruchowych
automatyzmów ruchowych
4.
4.
zaburzenia mowy i oddychania
zaburzenia mowy i oddychania
5.
5.
objawy wegetatywne
objawy wegetatywne
6.
6.
objawy psychiczne
objawy psychiczne
7.
7.
inne: wzmożenie odruchów
inne: wzmożenie odruchów
własnych mięśni twarzy, napady
własnych mięśni twarzy, napady
przymusowego patrzenia itp.
przymusowego patrzenia itp.
1.
1.
wzmożenie napięcia mięśniowego
wzmożenie napięcia mięśniowego
2.
2.
drżenie spoczynkowe
drżenie spoczynkowe
3.
3.
spowolnienie ruchowe, upośledzenie
spowolnienie ruchowe, upośledzenie
automatyzmów ruchowych
automatyzmów ruchowych
4.
4.
zaburzenia mowy i oddychania
zaburzenia mowy i oddychania
5.
5.
objawy wegetatywne
objawy wegetatywne
6.
6.
objawy psychiczne
objawy psychiczne
7.
7.
inne: wzmożenie odruchów
inne: wzmożenie odruchów
własnych mięśni twarzy, napady
własnych mięśni twarzy, napady
przymusowego patrzenia itp.
przymusowego patrzenia itp.
Ad.1.
Ad.1.
wzmożenie napięcia
wzmożenie napięcia
mięśniowego
mięśniowego
-
-
charakterystyczna postawa
charakterystyczna postawa
- sztywność -
- sztywność -
objaw „rury ołowianej”
objaw „rury ołowianej”
- wzrost napięcia mięśni –
- wzrost napięcia mięśni –
odruch
odruch
fiksacyjny, oziębienie ciała powoduje wzrost
fiksacyjny, oziębienie ciała powoduje wzrost
napięcia, ogrzanie-obniżenie
napięcia, ogrzanie-obniżenie
-
-
wzrost napięcia mięśni
wzrost napięcia mięśni
antagonistycznych -
antagonistycznych -
objaw „koła
objaw „koła
zębatego”, „test opadania głowy”
zębatego”, „test opadania głowy”
Ad.2.
Ad.2.
drżenie spoczynkowe
drżenie spoczynkowe
„
„
kręcenie pigułek”, „liczenie pieniędzy”
kręcenie pigułek”, „liczenie pieniędzy”
nasila się pod wpływem emocji
nasila się pod wpływem emocji
zanika w czasie wykonywania ruchów (
zanika w czasie wykonywania ruchów (
w d. samoistym nasila się), napinania
w d. samoistym nasila się), napinania
mięśni, w skrajnych ustawieniach, w
mięśni, w skrajnych ustawieniach, w
czasie snu
czasie snu
typowe, ale nie obligatoryjne
typowe, ale nie obligatoryjne
(akinetyczny zespół Parkinsona)
(akinetyczny zespół Parkinsona)
Ad.3.
Ad.3.
spowolnienie ruchowe,
spowolnienie ruchowe,
upośledzenie automatyzmów
upośledzenie automatyzmów
ruchowych
ruchowych
hipokinezja akinezja –
hipokinezja akinezja –
twarz maskowata,
twarz maskowata,
mikrografia
mikrografia
zniesienie fizjologicznych odruchów,
zniesienie fizjologicznych odruchów,
chód drobnymi kroczkami (
chód drobnymi kroczkami (
d
d
é
é
marche
marche
á
á
petits pas
petits pas
)
)
pro-, latero- i retropulsja (
pro-, latero- i retropulsja (
objaw
objaw
niekorzystny rokowniczo
niekorzystny rokowniczo
)
)
utrata odruchu postawnego (
utrata odruchu postawnego (
padanie
padanie
)
)
osłabienie ruchowe (
osłabienie ruchowe (
wrażenie niezdolności do
wrażenie niezdolności do
dużego wysiłku
dużego wysiłku
)
)
Paradoksalna akinezja
Paradoksalna akinezja
– chory z zespołem
– chory z zespołem
Parkinsona, pod wpływem silnych przeżyć, zaczyna
Parkinsona, pod wpływem silnych przeżyć, zaczyna
nagle płynnie mówić, szybko i sprawnie poruszać się.
nagle płynnie mówić, szybko i sprawnie poruszać się.
Ad. 4. zaburzenia mowy i
Ad. 4. zaburzenia mowy i
oddychania
oddychania
mowa monotonna, słabo
mowa monotonna, słabo
artykułowana, ściszona
artykułowana, ściszona
parkinsonizm po zapaleniu mózgu – mowa może
parkinsonizm po zapaleniu mózgu – mowa może
być skandowana; iteracje , palilalia, nawet
być skandowana; iteracje , palilalia, nawet
mutyzm akinetyczny
mutyzm akinetyczny
zaburzenia oddychania pod postacią
zaburzenia oddychania pod postacią
zmiennej częstości i głębokości
zmiennej częstości i głębokości
Ad.5. objawy wegetatywne
Ad.5. objawy wegetatywne
łojotok twarzy
łojotok twarzy
ślinotok
ślinotok
napady pocenia
napady pocenia
zaburzenia zwieraczy (
zaburzenia zwieraczy (
pęcherz
pęcherz
hiperaktywny
hiperaktywny
)
)
Ad.6. objawy psychiczne
Ad.6. objawy psychiczne
labilność nastroju
labilność nastroju
nadwrażliwość
nadwrażliwość
osłabienie pamięci
osłabienie pamięci
spowolnienie myślenia
spowolnienie myślenia
zmiany psychoorganiczne
zmiany psychoorganiczne
Ad.7. inne
Ad.7. inne
wzmożone odruchy mięśni twarzy
wzmożone odruchy mięśni twarzy
(
(
wzmożenie odruchu nosowo-powiekowego
wzmożenie odruchu nosowo-powiekowego
)
)
napady przymusowego patrzenia =
napady przymusowego patrzenia =
kurcze oczne
kurcze oczne
kurcze powiek
kurcze powiek
zaburzenia zbieżności i akomodacji
zaburzenia zbieżności i akomodacji
objawy dystonii
objawy dystonii
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
określona przez Parkinsona w 1817 r.
określona przez Parkinsona w 1817 r.
(drżączka poraźna)
(drżączka poraźna)
jest jedną z najczęstszych chorób
jest jedną z najczęstszych chorób
układu nerwowego
układu nerwowego
ok. 1,5/1000
ok. 1,5/1000
w Polsce ok. 50-55 tys. chorych,
w Polsce ok. 50-55 tys. chorych,
częstość występowania wzrasta wraz
częstość występowania wzrasta wraz
z wiekiem (osoby >65 r.ż. – 1,5%
z wiekiem (osoby >65 r.ż. – 1,5%
populacji)
populacji)
dziedziczona AD, rzadziej AR
dziedziczona AD, rzadziej AR
M>K, wiek: 50-60 lat
M>K, wiek: 50-60 lat
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
- neuropatologia
- neuropatologia
postępujący zanik komórek istoty
postępujący zanik komórek istoty
czarnej (szczególnie w bocznie
czarnej (szczególnie w bocznie
położonych okolicach części tylnej-
położonych okolicach części tylnej-
komórki zawierające melaninę):
komórki zawierające melaninę):
makroskopowo
makroskopowo
- zblednięcie
- zblednięcie
mikroskopowo
mikroskopowo
– wtręty komórkowe
– wtręty komórkowe
(ciałka Lewy’ego, rok
(ciałka Lewy’ego, rok
1920)
1920)
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
- neuropatologia
- neuropatologia
zmiany również w miejscu sinawym i
zmiany również w miejscu sinawym i
w barwnikonośnych komórkach jądra
w barwnikonośnych komórkach jądra
grzbietowego n. X
grzbietowego n. X
często zmiany w pętli soczewkowej
często zmiany w pętli soczewkowej
zmiany w prążkowiu i w gałce bladej-
zmiany w prążkowiu i w gałce bladej-
niestałe, różnie nasilone
niestałe, różnie nasilone
objawy choroby Parkinsona – spadek
objawy choroby Parkinsona – spadek
stężenia dopaminy do ok. 20% normy
stężenia dopaminy do ok. 20% normy
Dlaczego komórki istoty
Dlaczego komórki istoty
czarnej ulegają zwyrodnieniu?
czarnej ulegają zwyrodnieniu?
uwarunkowania genetyczne (indukcja
uwarunkowania genetyczne (indukcja
apoptozy, przyspieszone starzenie się)
apoptozy, przyspieszone starzenie się)
czynniki toksyczne (endo- i egzogenne)
czynniki toksyczne (endo- i egzogenne)
neuroinfekcje
neuroinfekcje
stres oksydacyjny
stres oksydacyjny
zmniejszenie liczby czynników wzrostu
zmniejszenie liczby czynników wzrostu
suma działania kilku powyższych
suma działania kilku powyższych
czynników (Andre Barbeau)
czynników (Andre Barbeau)
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
-
-
rozpoznanie
rozpoznanie
rozpoznanie kliniczne:
rozpoznanie kliniczne:
Min. 2 z 3:
Min. 2 z 3:
1.
1.
wzmożenie napięcia mięśniowego
wzmożenie napięcia mięśniowego
2.
2.
drżenie spoczynkowe
drżenie spoczynkowe
3.
3.
spowolnienie ruchowe, upośledzenie
spowolnienie ruchowe, upośledzenie
automatyzmów ruchowych
automatyzmów ruchowych
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
-
-
rozpoznanie
rozpoznanie
dodatkowe objawy:
dodatkowe objawy:
1.
1.
zaburzenia mowy i oddychania
zaburzenia mowy i oddychania
2.
2.
objawy wegetatywne
objawy wegetatywne
3.
3.
objawy psychiczne
objawy psychiczne
Jednostronny początek objawów
Jednostronny początek objawów
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
-
-
różnicowanie
różnicowanie
inne choroby przebiegające pod
inne choroby przebiegające pod
postacią zespołu Parkinsona
postacią zespołu Parkinsona
NIE rozpoznajemy choroby na
NIE rozpoznajemy choroby na
podstawie pojedynczych objawów
podstawie pojedynczych objawów
przynajmniej jedno TK w procesie
przynajmniej jedno TK w procesie
diagnostycznym- unikanie
diagnostycznym- unikanie
najpoważniejszych błędów
najpoważniejszych błędów
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
-leczenie
-leczenie
Włączanie leczenia farmakologicznego w
Włączanie leczenia farmakologicznego w
momencie, gdy chory odczuwa
momencie, gdy chory odczuwa
wyraźne ogranicznie aktywności
wyraźne ogranicznie aktywności
związane z objawami choroby :
związane z objawami choroby :
1.
1.
w miarę postępu choroby skuteczność
w miarę postępu choroby skuteczność
terapeutyczna danej dawki leku zmniejsza
terapeutyczna danej dawki leku zmniejsza
się
się
2.
2.
długoterminowa terapia powoduje
długoterminowa terapia powoduje
zaburzenia syntezy / magazynowania
zaburzenia syntezy / magazynowania
endogennej dopaminy (ok. 50% pacjnetów)
endogennej dopaminy (ok. 50% pacjnetów)
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
– leczenie
– leczenie
farmakologiczne
farmakologiczne
1.
1.
dopamina
dopamina
2.
2.
agoniści dopaminy
agoniści dopaminy
3.
3.
leki antycholinergiczne
leki antycholinergiczne
4.
4.
leki wpływające na katabolizm /
leki wpływające na katabolizm /
uwalnianie dopaminy w istocie
uwalnianie dopaminy w istocie
czarnej i prążkowiu
czarnej i prążkowiu
5.
5.
inne
inne
Ad. 1. dopamina
Ad. 1. dopamina
metaboliczne prekursory dopaminy –
metaboliczne prekursory dopaminy –
lewodopa
lewodopa
(
(
L-dihydroksyfenyloalanina
L-dihydroksyfenyloalanina
)
)
+
+
inhibitor dekarboksylazy
inhibitor dekarboksylazy
(
(
benserazyd (Madopar),
benserazyd (Madopar),
lub karbidopa (Nakom, Sinemet)
lub karbidopa (Nakom, Sinemet)
)
)
akineza
akineza
Dawkowanie:
Dawkowanie:
zaczynamy od 62,5 do 125
zaczynamy od 62,5 do 125
mg/dz.- 1 raz dziennie, co tydzień o 125 mg,
mg/dz.- 1 raz dziennie, co tydzień o 125 mg,
aż do 600-700 mg/dz. (niekiedy nawet 2000
aż do 600-700 mg/dz. (niekiedy nawet 2000
mg)
mg)
Ad. 2. agoniści dopaminy
Ad. 2. agoniści dopaminy
bromokryptyna
bromokryptyna
(
(
Bromergon, Bromokorn,
Bromergon, Bromokorn,
Parlodel
Parlodel
)-
)-
agonista rec.D
agonista rec.D
włączamy, gdy:
włączamy, gdy:
-pacjent nie reaguje już na lewodopę
-pacjent nie reaguje już na lewodopę
-pojawiają się objawy nietolerancji lewodopy
-pojawiają się objawy nietolerancji lewodopy
-pojawiają się objawy niepożądane po
-pojawiają się objawy niepożądane po
lewodopie (stosuje się razem z lewodopą)
lewodopie (stosuje się razem z lewodopą)
Dawkowanie:
Dawkowanie:
1.tydz.-1x1,25mg/dz., 2.tydz.-
1.tydz.-1x1,25mg/dz., 2.tydz.-
2x1,25mg/dz., co 1, 2 lub 4 tygodnie zwiększamy
2x1,25mg/dz., co 1, 2 lub 4 tygodnie zwiększamy
o 2,5mg/dz., aż do 15-30mg/dz. (obecnie 2-
o 2,5mg/dz., aż do 15-30mg/dz. (obecnie 2-
20mg/dz.), przy stos. razem z lewodopą- 5-15
20mg/dz.), przy stos. razem z lewodopą- 5-15
mg/dz.
mg/dz.
kabergolina
kabergolina
i
i
pergolid
pergolid
(
(
Permax
Permax
)-
)-
rec. D1 i D2
rec. D1 i D2
Ad. 3. leki
Ad. 3. leki
antycholinergiczne
antycholinergiczne
triheksyfenidyl
triheksyfenidyl
(
(
Parkopan
Parkopan
),
),
pridinol,
pridinol,
biperiden
biperiden
(
(
Akineton
Akineton
)
)
Dawkowanie:
Dawkowanie:
2-6 mg/dz.
2-6 mg/dz.
-
-
triheksyfenidyl
triheksyfenidyl
amantadyna
amantadyna
(
(
Viregyt
Viregyt
)
)
(
(
stymuluje rec. D,
stymuluje rec. D,
zwiększa uwalnianie dopaminy, blokuje rec. NMDA
zwiększa uwalnianie dopaminy, blokuje rec. NMDA
)
)
Dawkowanie:
Dawkowanie:
do 200mg/dz. (nawet 500-600 mg/dz.)
do 200mg/dz. (nawet 500-600 mg/dz.)
drżenie
drżenie
Ad. 4. leki wpływające na katabolizm /
Ad. 4. leki wpływające na katabolizm /
uwalnianie dopaminy w istocie
uwalnianie dopaminy w istocie
czarnej i prążkowiu
czarnej i prążkowiu
selegilina
selegilina
(
(
Jumex
Jumex
) – inhibitor MAO-B –
) – inhibitor MAO-B –
enzymu rokładającego dopaminę,
enzymu rokładającego dopaminę,
działanie neuroprotekcyjne
działanie neuroprotekcyjne
włączamy jako:
włączamy jako:
-
leczenie wczesnego okresu choroby
leczenie wczesnego okresu choroby
-
pomocniczo w standardowym leczeniu
pomocniczo w standardowym leczeniu
(umożliwia obniżenie stężeń dopaminy)
(umożliwia obniżenie stężeń dopaminy)
Dawkowanie:
Dawkowanie:
10 mg/dz.
10 mg/dz.
Ad. 5. inne
Ad. 5. inne
klozapina
klozapina
(
(
Klozapol
Klozapol
) –
) –
neuroleptyk atypowy,
neuroleptyk atypowy,
pochodna dibenzepiny, blokuje silnie rec. D4,
pochodna dibenzepiny, blokuje silnie rec. D4,
umiarkowane powinowactwo do D1, D2, D3, D5
umiarkowane powinowactwo do D1, D2, D3, D5
włączamy, gdy:
włączamy, gdy:
-
nasilone drżenie
nasilone drżenie
-
objawy psychotyczne po lewodopie
objawy psychotyczne po lewodopie
Dawkowanie:
Dawkowanie:
12,5 lub 25mg, 1 do kilku razy
12,5 lub 25mg, 1 do kilku razy
na dzień
na dzień
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
– objawy
– objawy
niepożądane leków
niepożądane leków
Dopamina
Dopamina
zbyt szybkie zwiększanie dawki leku, :
zbyt szybkie zwiększanie dawki leku, :
-
nudności
nudności
(
(
leczymy
leczymy
- domperidon),
- domperidon),
spadki RR
spadki RR
długotrwała terapia:
długotrwała terapia:
- epizody psychotyczne, otępienie
- epizody psychotyczne, otępienie
(
(
równoczesne stosowanie leków antycholinergicznych -
równoczesne stosowanie leków antycholinergicznych -
częstsze stany zmącenia
częstsze stany zmącenia
)
)
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
– objawy
– objawy
niepożądane leków
niepożądane leków
Dopamina i bromokryptyna
Dopamina i bromokryptyna
-
dyskinezy
dyskinezy
–
–
¾ chorych, mimowolne ruchy
¾ chorych, mimowolne ruchy
pląsawicze – głównie twarz i kończyny dolne,
pląsawicze – głównie twarz i kończyny dolne,
zwykle po jednej stronie ciała, lub wyraźniejsze po
zwykle po jednej stronie ciała, lub wyraźniejsze po
tej stronie, po której rozpoczęła się choroba
tej stronie, po której rozpoczęła się choroba
-
zespół on-of
zespół on-of
– nagły stan bezruchu i sztywności u
– nagły stan bezruchu i sztywności u
pacjenta, który wcześniej nie zdradzał objawów
pacjenta, który wcześniej nie zdradzał objawów
choroby, ze względu na stosowanie agonistów
choroby, ze względu na stosowanie agonistów
dopaminy
dopaminy
głównie młodsi chorzy
głównie młodsi chorzy
(
(
leczymy
leczymy
-podzielenie dziennej dawki leku
-podzielenie dziennej dawki leku
na 6 porcji, lub stosowanie preparatów o
na 6 porcji, lub stosowanie preparatów o
przedłużonym działaniu;
przedłużonym działaniu;
apomorfina
apomorfina
-
-
s.c. 1-
s.c. 1-
6 mg, 1-3 x na dobę
6 mg, 1-3 x na dobę
)
)
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
– objawy
– objawy
niepożądane leków
niepożądane leków
Dopamina i bromokryptyna c.d
Dopamina i bromokryptyna c.d
-
-
mioklonie
mioklonie
- rzadko
- rzadko
-
-
„dwufazowa dyskineza”
„dwufazowa dyskineza”
– bardzo
– bardzo
rzadko; napady masywnych ,
rzadko; napady masywnych ,
przypominających hemibalistyczne,
przypominających hemibalistyczne,
wzmocnione przez drżenie, ruchy
wzmocnione przez drżenie, ruchy
mimowolne (0,5 do 1 godz.)
mimowolne (0,5 do 1 godz.)
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
– objawy
– objawy
niepożądane leków
niepożądane leków
Dopamina i bromokryptyna c.d
Dopamina i bromokryptyna c.d
objawy psychopatologiczne
objawy psychopatologiczne
– stany
– stany
psychotyczne, halucynacje, jakościowe
psychotyczne, halucynacje, jakościowe
zaburzenia swiadomości
zaburzenia swiadomości
-
¼ chorych, głównie starszych (>70 r.ż)
¼ chorych, głównie starszych (>70 r.ż)
(
(
leczymy:
leczymy:
najpierw odstawiamy
najpierw odstawiamy
agonistów, potem wprowadzamy
agonistów, potem wprowadzamy
zmniejszoną dawkę, jeżeli nie pomaga-
zmniejszoną dawkę, jeżeli nie pomaga-
klozapina
klozapina
- 12,5 lub 25 mg 1 do kilku razy
- 12,5 lub 25 mg 1 do kilku razy
dziennie
dziennie
)
)
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
– leczenie
– leczenie
operacyjne
operacyjne
1. stereotaktyczne (mechaniczne,
1. stereotaktyczne (mechaniczne,
chemiczne, elektryczne lub
chemiczne, elektryczne lub
termiczne) niszczenie struktur:
termiczne) niszczenie struktur:
- wewnętrznej części gałki bladej -
- wewnętrznej części gałki bladej -
sztywności
sztywności
- tylnej części jądra brzuszno-bocznego
- tylnej części jądra brzuszno-bocznego
wzgórza - drżenia
wzgórza - drżenia
- skorupy (obustronnie) - dyskinezy
- skorupy (obustronnie) - dyskinezy
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
– leczenie
– leczenie
operacyjne
operacyjne
2. czasowe, wyłączające stymulowanie
2. czasowe, wyłączające stymulowanie
odhamowanych struktur (stymulator
odhamowanych struktur (stymulator
umieszczony pod skórą) –
umieszczony pod skórą) –
elektroda
elektroda
wprowadzana obustronnie do jądra Luysa
wprowadzana obustronnie do jądra Luysa
3. implantacja do jądra ogoniastego
3. implantacja do jądra ogoniastego
komórek poronionych płodów ludzkich
komórek poronionych płodów ludzkich
lub autologicznych komórek z rdzenia
lub autologicznych komórek z rdzenia
nadnerczy
nadnerczy
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
-
-
rokowanie
rokowanie
Skuteczne początkowo leczenie opóźnia ostatnie
Skuteczne początkowo leczenie opóźnia ostatnie
stadia choroby (inwalidztwo) tylko o kilka lat.
stadia choroby (inwalidztwo) tylko o kilka lat.
Średni okres trwania choroby wynosi 7,4 lat.
Średni okres trwania choroby wynosi 7,4 lat.
Główne przyczyny zgonu (ok. 70 r.ż.):
Główne przyczyny zgonu (ok. 70 r.ż.):
-
choroby serca
choroby serca
-
zapalenie płuc
zapalenie płuc
