Slajd 1

Co to jest etyka?



Z gr. ethos (obyczaj, zwyczaj) oznacza

naukę filozoficzną obejmującą ogół

zagadnień moralności (normy i oceny

postępowania ze względu na przyjęty

system wartości) w relacji do dobra i zła



Prekursorem etyki był Sokrates



Sam termin został wprowadzony przez

Arystotelesa na określenie

wyodrębnionego działu filozofii

praktycznej

Etyka lekarska czy medyczna?

A może bioetyka?



Ojciec medycyny i etyki medycznej:

Hipokrates (460-377 p.n.Ch.) - Corpus

Hippocraticum



Tworzenie krajowych kodeksów etyki

lekarskiej (XIX-XX w.)



Regulacje międzynarodowe, kodeksy

etyczne innych grup zawodowych,

tworzenie katalogów praw (uprawnień)

Źródła norm etycznych –

medycyna



W Polsce



Uchwały Towarzystwa

lekarzy galicyjskich 1876



Zbiór zasad deontologii

lekarskiej 1935



Kodeks etyczny

psychologa 1991



Kodeks etyczny

psychoterapeuty PTP

2000



Kodeks etyki lekarskiej

obowiązuje od

31.12.2003



W innych krajach



Anglia 1803 (Percival)



The Principles of

Medical Ethics

With

Annotations Especially

Applicable to

Psychiatry

2001 Edition

Źródła norm etycznych -

psychiatria

Zgromadzenie Ogólne

Narodów Zjednoczonych



Uchwała 119, Sesja 46, 17

grudnia 1991, Zasady

ochrony psychicznie

chorych i poprawy opieki

psychiatrycznej

W Europie:



Zgromadzenie

Parlamentarne Rady

Europy, Rekomendacja 818

(1977) dotycząca sytuacji

osób psychicznie chorych,



Rada Europy Komitet

Ministrów, Rekomendacja

No. R (83) 2 dotycząca

ochrony prawnej osób

cierpiących na zaburzenia

psychiczne przymusowo

umieszczonych w

zakładach leczniczych

Normy etyczne i prawne

WPA i WMA



Deklaracja Hawajska

1977, ze zmianami w

Wiedniu 1983



WPA, Stanowiska

odnośnie praw i ochrony

prawnej umysłowo

chorych, Ateny, 17

października 1989 r



Międzynarodowa Karta

Praw Psychiatrycznych

Pacjentów Szpitalnych,

Rio de Janeiro 1993



WPA, Deklaracja

Madrycka, sierpień 1996



Deklaracja Helsińska.

Zalecenia dla lekarzy

prowadzących badania

biomedyczne na ludziach,

przyjęte przez: 18 Światowy

Zjazd Lekarzy, Helsinki,

Finlandia, czerwiec 1964, z

poprawkami: 29

Światowego Zjazdu

Lekarzy, Tokio, Japonia,

październik 1975, 35

Światowego Zjazdu

Lekarzy, Wenecja, Włochy,

październik 1983 oraz 41

Światowego Zjazdu

Lekarzy, Hong-Kong,

wrzesień 1989

Etyka – inne źródła norm

Systemy etyczne



Etyka związana z

religią :



chrześcijańską



żydowską



muzułmańską



buddyjską



Inne (wynikające z

przyjętego systemu

filozoficznego):



Utylitaryzm



Kantyzm



Liberalny indywidualizm



Komunitaryzm



Etyka charakteru



Etyka cnoty



Kazuistyka



Moralność potoczna

Zasady etyki medycznej

za: Beauchamp, TL, Childress JF, Zasady etyki medycznej, Warszawa

1996



Dobroczynność

- „czyń dobrze, unikaj zła”



Nieszkodzenie

– „

po pierwsze nie szkodzić”



Sprawiedliwość

– „

oddać każdemu, co mu się należy”



Autonomia

– „

nic o nas bez nas”

Dobroczynność

(1)

Co jest dobrem?

(a)

Zdrowie

(b)

Możliwie najdłuższa remisja

(c)

Powrót do społeczeństwa

(d) Dobre imię

(2)

Zapewnienie najlepszego dostępnego

leczenia

(3)

Nowoczesna terapia (farmakoterapia,

psychoterapia)

(4)

Właściwe miejsce leczenia

(5)

Kompetentny personel

Nieszkodzenie



Zasada najmniejszej uciążliwości



Unikanie spowodowania szkody



Zwracanie uwagi na efekty uboczne

terapii



Zasady prowadzenia badań

biomedycznych

Sprawiedliwość



Dystrybucja zasobów



Dostępność nowoczesnych metod terapii



Stosunki między lekarzami oraz między

profesjonalistami



Postępowanie zgodne z wiedzą

medyczną (diagnostyka, terapia,

rokowanie)



Stosunek lekarza / psychologa do

instytucji zatrudniającej go i zlecającej

badanie

Autonomia

tyle autonomii ile możliwe, tyle paternalizmu ile

trzeba

(1)

traktowanie pacjenta pełne troski i

szacunku

(2)

respektowanie godności pacjenta

(3)

prawo wyboru lekarza, placówki, sposobu

leczenia

(4)

świadoma zgoda

(5)

ścisłe przestrzeganie reguł przyjęcia do

szpitala i leczenia wbrew woli

(6)

gwarancje procesowe

(7)

przedstawiciel ustawowy („adwokat” -

counsel) oraz reprezentant pacjenta

Wybrane książki i

czasopisma



T. Kielanowski (red.), Etyka i deontologia

lekarska, Warszawa 1985



Human Rights and Professional

Responsibilities of Physicians in

Documents of International Organizations



M. Siwiak-Kobayashi, S. Leder (red.),

Psychiatria i Etyka, Biblioteka Psychiatrii

Polskiej, Kraków 1995



A. Tulczyński, Polskie lekarskie kodeksy

deontologiczne, Warszawa 1975

Gdy brakuje czasu …

J. Bomba, Zagadnienia

etyczne w psychiatrii,

341-367

S. Pużyński, Problemy

etyczne i prawne

związane z badaniami

naukowymi w psychiatrii,

367-385

Document Outline