Szacowanie płci na 

podstawie wygięcia 

gałęzi żuchwy

Katarzyna Sołtysińska

 

 

Loth i Henneberg w 1996r. Opisali 

metodę oznaczania płci osobnika na 

podstawie tylko jednej cechy.

Identyfikacja szkieletowych i rozkładających się szczątków 

ludzkich jest jednym z najtrudniejszych zadań medycyny 

sądowej. Gdy szkielet jest całkowicie zachowany płeć można 

określić z niemal 100% dokładnością. Jednak po wybuchu, 

wojnie, wypadku samolotu, masowych katastrofach 

identyfikacja i rozpoznanie płci są bardzo trudne

 

 

Żuchwy są jednym z trwalszych materiałów kostnych, dlatego to 
właśnie one trafiają zwykle do badań we wcześniej 
wymienionych sytuacjach.

•Loth i Hanneberg opisali jedną morfologiczną cechę żuchwy i na 
podstawie jej barku lub obecności określali płeć osobnika.

http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBuchwa

 

żuchwa

•Badacze szukali wyraźnego zgięcia na tylnej granicy gałęzi żuchwy w 
płaszczyźnie zgryzu jako wskaźnika płci (z dokładnością 90,6-99,0%) w 
żuchwach z pełnym uzębieniem. 

 

 

Loth i Hanneberg ustalili, że  

• dorośli mężczyźni zazwyczaj wykazują 
charakterystyczne zagięcia na gałęzi żuchwy w 
płaszczyźnie zgryzu 

• wygięcia te zazwyczaj nie występują u kobiet i młodych 
osobników obu płci

Przypuszcza się, że zgięcia te są spowodowane przez siły 

wywierane przez mięśnie żucia i powstają w okresie dojrzewania 

jako odpowiedź na zmiany hormonalne -  siła powstająca podczas 

żucia w tym okresie przenoszona była przez mięśnie na żuchwę 

powodując wyginanie kości

Żuchwa z zaznaczoną płaszczyzną, w której należy szukać 
wygięć

 

 

• Wielu badaczy twierdzi, że metoda ta jest mało dokładna i 
zawodna [m.in. Hill (2000r.), Koski (1996r.)] oraz ,że wyniki mogą 
być różne dla różnych  populacji. 

• Wielu badaczy oszacowało dokładność tej metody na 32-90%.
• Kemkes-Grottenthaler (2002r.) stwierdził, iż metoda ta nie może 
być odpowiednia dla wszystkich próbek, gdyż na wyniki w dużym 
stopniu wpływają: wiek i utrata zębów.

• Wszyscy ci autorzy prowadzili badania na żuchwach o różnym 
stopniu utraty zębów, a Loth i Henneberg (1996r.) wyraźnie 
zaznaczali, że ich metoda stosowana była tyko do żuchw nie 
wykazujących szerokiej utraty uzębienia.

Oświadczenie to było jawnie ignorowane w kolejnych pracach 
badaczy, którzy próbowali krytykować metody Loth’a i Henneberga

.

 

 

Celem badań

 autorów tego artykułu 

było sprawdzenie metody oznaczania 
płci na podstawie zagięcia gałęzi 
żuchwy wypracowanej przez Loth’a i 
Henneberg’a poprzez badanie żuchw 

• z kompletnym uzębieniem 
• oraz osobno z nadmierną utrata zębów,  
a także ocena niezawodności tej metody

 

 

Materiały i metody

• 120 żuchw (95mężczyzn i 25 kobiet) losowo 

wybranych od osób o znanej płci i wieku 

• Z badania wyeliminowano szczątki osób  w wieku 

do 20 lat.

• 35 żuchw wykazywało nadmierne straty w 

uzębieniu (więcej niż 2 zębów trzonowych 

brakowało w 12 żuchwach, a w 23 przypadkach 

brakowało całego uzębienia)

• W 21 żuchwach zachowane były wszystkie zęby
• W pozostałych 64 żuchwach brakowało nie więcej 

niż 2 zębów trzonowych

 

 

•

Żuchwy oceniano wizualnie  ze względu na brak lub 

obecność zagięcia na tylniej powierzchni gałęzi 

1. na poziomie zgryzowych powierzchni zębów 

trzonowych (w przypadku obecności tych zębów)

2. W przypadku braku więcej niż 2 zębów płaszczyznę 

zgryzu wyznaczano na podstawie pozostałych zębów

•

Obecność zgięcia na gałęzi żuchwy  na poziomie 

zgryzu oceniano na +1, zgięcia inne niż na tej 

płaszczyźnie 1, jego brak  oceniano jako 0

•

Następnie dodawano wyniki z prawej i lewej gałęzi 

żuchwy i otrzymywano +2, +1, 0, -1, -2

•

W przeciwieństwie do Loth’a i Henneberg’a ( którzy 

przyjęli,że +1, +2, 0 to mężczyźni a  1i 2 kobiety) 

przyjęto klasyfikację:

* +2 meżczyzna
* 2 kobieta
* 1,0,-1 osobniki o nieokreślonej płci

•

Wyniki zostały następnie porównane z rzeczywistą 

płcią, zapisaną przez wydział antropologii sądowej 

(nieznaną jednak autorom  przed wykonaniem  

badań)

 

 

Fig. 1. (a) and (b) Adult male mandible. Both rami exhibit the flexure. Total 
score is +2

 

 

Wyniki

•Większość męskich żuchw oceniono na +2 (zagięcie na obu gałęziach żuchwy)
•Wszyscy trzej mężczyźni z wynikiem 2 wykazywali nadmierną utratę uzębienia
•Wszystkie kobiety z wynikiem +2 również charakteryzowały się nadmierną utratą 
uzębienia

•6 żuchw należących do kobiet oceniono na -2

 

 

•Z 95 mężczyzn 68 (71,6%) wykazywało podobny kształt obu gałęzi 
żuchwy

• Obustronnie podobny kształt żuchwy wykazało jedynie 40% kobiet

W przypadku korzystania z punktacji Loth’a i Henneberg’a dokładność 
prognozy wynosiła 

-dla mężczyzn 92,6%

-dla kobiet tylko 60%

-ogólna dokładność wyniosłą 85,8%

Usuwanie z próbek żuchw z nadmierną utratą uzębienia dało wyniki o 
większej dokładności

-mężczyźni 95,6%

-kobiety 70,6%

-ogólnie 90,6%

 

 

Po wprowadzeniu nowej punktacji przez autorów artykułu dokładność 

prognozy przedstawiała się następująco:

Z uwzględnieniem wszystkich żuchw
-mężczyźni 95,5%
-kobiety 60%
-ogółem 90,9%

Po wyeliminowaniu żuchw z nadmierną utratą uzębienia dokładność 

prognozy wynosiła 100% dla mężczyzn i kobiet.

Wprowadzenie nowej punktacji zwiększyło dokładność metody.

Żuchwy mężczyzn wykazujące nadmierna utratę 
uzębienia

 

 

Aby wyeliminować błąd związany z oceną wyglądu żuchwy przez człowieka, o 
badanie materiału kostnego poproszono 30 specjalistów medycyny sądowej, 
których wcześniej poinformowano o kryteriach oceny.

•Zbadali oni żuchwy 2 razy tego samego dnia i znowu -2 dni później.
•Nie wystąpiły znaczące różnice - metoda Loth’a i Henneberga może być więc 
łatwo stosowana przez specjalistów medycyny sądowej.

•W tym badaniu kształt gałęzi żuchwy był diagnostyczny dla 92,6% 
mężczyzn, 60% kobiet z całej próbki oraz po wyeliminowaniu żuchw 
pozbawionych wielu zębów odpowiednio 95,6% i 70,6% - 

istnieje znaczna 

różnica dokładności prognozowania między płciami (ze znacznie mniejszą 
dokładnością u kobiet).

•Żucie wpływa poprzez mięśnie i stawy na żeby oraz kształt żuchwy.
•Nadmierna utrata zębów może zmieniać nawyki żywieniowe i sam sposób 
żucia, a przez to wpływać na kształt żuchwy.

•Chociaż  usunięcie z próby żuchw z nadmierną utratą uzębienia zwiększyło 
dokładność prognozowania płci, zabieg ten okazał się statystycznie 
nieistotny.

•Odejście od pierwotnej klasyfikacji Loth’a i Henneberg’a zwiększyło 
dokładność prognozowania. 

Dyskusja i wnioski

 

 

• W związku z tym, że badana próbka zawierała 

mało żuchw pochodzących od kobiet, autorzy 

artykułu wnioskują, że skuteczność metody Loth’a 

i Henneberg’a może być znacznie większa.

• Metoda ta okazuje się być przydatna, łatwa i 

szybka, jednak aby określić płeć ze 100% 

dokładnością należy łączyć wiele metod i cech.

• Badana metoda jest niezwykle przydatna, gdy 

okazuje się, że szczątki uległy znacznemu 

uszkodzeniu i są niekompletne.

• Można ją jednak stosować jedynie wtedy, gdy 

dysponuje się obiema gałęziami żuchwy.

 

 

Na podstawie artykułu

Szacowanie płci na podstawie wygięcia gałęzi żuchwy

Y. Balci, M.F. Yavuz, S. Cag˘ dir; Predictive accuracy of sexing the mandible by 

ramus flexure