Platon życie, dzieło i poglądy.

 

 

 

Platon

Był Ateńczykiem, żył 80 lat, od 427-347 r. p.n.e.. Urodził się w 
arystokratycznej rodzinie ateńskiej, która zadbała o jego 
wychowanie i wszechstronne wykształcenie. Od najmłodszych lat 
interesował się filozofią; w 20-tym roku życia został uczniem 
Sokratesa. Po jego tragicznej śmierci  rozgoryczony Platon 
opuścił Ateny. Odbył kilka podróży i rozpoczął pisanie dialogów, w 
których żarliwie bronił pamięci zmarłego mistrza. Najważniejszą 
ze swoich podróży odbył Platon do Syrakuz na Sycylii. Tam 
zaprzyjaźnił się z władcą i podjął próbę wprowadzenia w życie 
idei państwa doskonałego. Próba ta zakończyła się 
niepowodzeniem co przypłacił Platon niewolą i więzieniem. W 
385r. założył w Atenach Akademię. Miała ona na celu 
przygotowanie miłośników mądrości i cnoty do rządzenia 
idealnym państwem. Przetrwała ona 500 lat do VI w. po 
Chrystusie. Platon nigdy nie założył rodziny. Jedyna rodzina była 
dla niego Akademia. Mieszkał przy szkole, żył otoczony uczniami. 
Umarł spokojnie w podeszłym wieku. Jego śmierć nastąpiła w 
dniu jego urodzin.   

 

 

Dzieła Platona przechowały się w całości. Razem 36 
pism podzielonych na 9 Tetralogii. 

Najważniejsze z nich to:

• Dialog o odwadze
• Dialog o roztropności
• Dialog o pobożności
• Dialog o cnocie
• Dialog o retoryce
• Dialog o nieśmiertelności duszy
• Dialog o bycie itp.

 

 

Trzy okresy rozwoju filozofii Platona

 

I – jako Sokratyk – polemizował (w dialogach) z 
Sofistami, którzy nie uznawali celów etycznych i 
wiedzy pewnej

II – poza granice Sokratyki – tworzył teorie idei, naukę 
o duszy nieśmiertelnej (spirytualizm). Pełnia lat 
męskich- najwyzszy poziom artystyczny.

III – zmiana stylu i tematu – nie zarzucając teorii idei, 
zajął się jej zastosowaniem. Poszerzył zakres dociekań 
na filozofię przyrody i państwa.  

 

 

Poglądy Platona

Nauka o ideach

Za Sokratesem twierdził, że w pojęciach jest wiedza pewna i 
bezwzględna. Postawił pytanie: Co jest tą rzeczywistością, którą 
poznajemy przez pojęcia? Doszedł do wniosku, że nie rzeczy są 
przedmiotami pojęć, rzeczy są przedmiotami postrzeżeń, 
przedmiotami pojęć są idee. Jest to inny byt, którego cechą jest 
nieśmiertelność. Są wiec dwa rodzaje bytu (DUALIZM): byt 
poznawany przez zmysły i był poznawany przez pojęcia. 
Pierwszy to rzeczy (zniszczalny, zmienny, realny), drugi to idee ( 
wieczny, niezmienny, idealny). Idee to nieśmiertelne byty, 
idealny wzorzec. 

Później doszedł do wniosku, ze nie ma 3 bytów. Jest tylko jeden- 
idee. Rzeczy nie dorównują ideom, są do nich jedynie podobne, 
są od nich zależne, są wzorami rzeczy np.. Przyroda jest 
celowym tworem Bożym na wzór idei. Porównuje ludzi do 
jeńców, więzionych w jaskini i zwróconych twarzami do jej 
wnętrza, którzy z tego co się dzieje na zewnątrz mogą widzieć 
tylko cienie- znamy tylko rzeczy, te zaś są cieniami idei.               
                                                                                                        
                       

 

 

 

Nauka o duszy

Dla Platona, jako dla

 

filozofa przyrody duszy była czynnikiem 

życia. Istotą duszy jest to, że jest tym, co się samo wprowadza w 
ruch. Jednak w przeciwieństwie do filozofów przyrody Platon 
uważał, że jest nieśmiertelna, realna. Dusza nie ma narządów 
zmysłu. Poznaje sama. Ciało i jego zmysły są dla duszy 
narzędziem poznania. Dusza jest nieśmiertelną istotą, która tylko 
chwilowo zamieszkuje ciało. Złączenie z ciałem nie jest dla duszy 
niezbędne. Dusza jest złożona z 3 części: rozumnej, zmysłowej i 
impulsywnej. Człowiek to dusza władająca ciałem. Dusza posiada 
wiedzę wrodzoną. Złem duszy jest niesprawiedliwość, 
niewstrzemięźliwość, tchórzostwo, ciemnota. Na duszy zaciążył 
grzech, dla odkupienia została złączona z ciałem. Gdy winę 
odkupi, znów będzie wolna. 

 

 

Nauka o przyrodzie

Platon daleki

 

od mechanistycznego pojmowania przyrody 

Demokryta twierdził, że Bóg zbudował świat na wzór idei- 
możliwie najlepiej uczynił świat żywym, uduchowionym i 
rozumnym ( kształt kulisty- najdoskonalszy, ruch okrężny). 
Demiurg (Bóg) zbudował świat z materii (bezkształtnej, 
nieograniczonej i nieokreślonej) połączywszy ją z ideą. Planety 
mają dusze dlatego się poruszają; na początku świat był 
doskonały. W miarę czasu cofa się (finalizm). Na początku była 
dusza, później ciało (niedoskonałe). W tym sensie dusza, a nie 
materia jest podstawowym pojęciem platońskiej filozofii przyrody. 
Platon pojmował finalistycznie przyrodę. Filozofia Platona stała 
się powszechnym idealizmem i spirytualizmem.  

 

 

Nauka o poznaniu

Pierwotnie uważano, że poznanie to postrzeganie. Rzeczy można 
poznać tylko przez zetknięcie się z nimi za pomocą zmysłów. 
Platon odrzucił tę koncepcję. Odrzucenie jej było konsekwencją 
teorii idei. Jeżeli można poznać idee to tylko myślą. Istnieją więc 
dwa rodzaje poznania: rozumne i zmysłowe. Jednak do pełnego 
poznania rzeczy, muszą współdziałać ze sobą poznanie zmysłowe 
i rozumne. Myśl jest od postrzegania niezależna, np. pojęcie 
równości. Rzeczy jakie postrzegamy nie są nigdy naprawdę 
równe- tylko zbliżają się do równości. Postrzeganie jest okazją do 
uświadomienia sobie pojęć, ale nie jest materiałem di ich 
tworzenia. Nie wywołuje pojęć, lecz je przypomina. Obok wiedzy 
opartej na postrzeżeniach istnieje dana od urodzenia wiedza 
wrodzona ( umysł widział idee w poprzednim życiu)   

 

 

 Nauka o państwie

Zadania człowieka objawiają się w życiu społecznym. Platon 
stworzył teorie państwa skonstruowaną wg idei dobra i 
sprawiedliwości. Państwo powinno dążyć do zalet najwyższych i 
właściwych ideom czyli powszechności i stałości. Ma być 
zbudowane jak organizm, ma być oparte na wiedzy. Do państwa 
mogą należeć ludzie dlań potrzebni: władcy- filozofowie, 
strażnicy- wojsko, rzemieślnicy- wykonawcy przedmiotów. Ma 
być stanowe. Gdy każdy stan robi swoje, wtedy panuje harmonia 
– ustrój sprawiedliwy, musi być hierarchiczny. Dwa najwyższe 
stany muszą wyrzec się dóbr doczesnych, najniższy nie podlega 
rygorowi (nie jest doskonały).    

 

 

Istotą platonizmu jest idealizm czyli teoria głosząca, 
że we wszystkich dziedzinach bytu, obok pierwiastków 
realnych, które przemijają, istnieją idealne które są 
wieczne i maja przewagę nad realnymi.

            

 

 

Platonizm oznacza:

• w ontologii – byt idealny istnieje i tylko byt realny 
jest od niego zależny

• w psychologii- dusza istnieje niezależnie od ciała, a 
ciało jest zależne od niej

• w teorii poznania- istnieje wiedza rozumowa, 
wrodzona a wiedza zmysłowa jest jej 
podporządkowana

• w metodologii- uznanie metody dialektycznej i 
podporządkowanie jej metody empirycznej

• w etyce- właściwym celem człowieka są dobra 
idealne, a dobra realne niższe powinny być 
podporządkowane i traktowane jako środki.

 

 

Krytyka poglądów Platona przez 

Arystotelesa

Opozycja przeciw filozofii Platona rozpoczęła się już za jego życia. 
Ale najradykalniej podjął ją wkrótce po śmierci Platona 
Arystoteles. Choć z krytyką idei Arystoteles wystąpił jeszcze za 
życia Platona w dialogu „O filozofii”. Zarzuty Arystotelesa 
sprowadzają się do dwóch idei:

• idee są fikcją- idee, którym Platon przypisywał istnienie obok 
rzeczy, są wg jego przeciwnika jedynie hipotezą pojęć i 
zdwojeniem rzeczy. Platon nie umiał nawet podać jakie istnieją 
idee, czy tylko idee substancji, czy także jakości, liczb i stosunków. 
Rozumowanie jakim się posługiwał prowadzi do absurdu, bo jeżeli 
istnieje idea odpowiadająca własnościom wszystkich ludzi, to dalej 
musi istnieć idea wyższego stopnia, odpowiadająca wspólnym 
własnościom ludzi oraz człowieka itd..

• idee są fikcją bezużyteczną, ponieważ nie wyjaśniają faktów.