Początki reformacji w Europie

U progu XVI w. nadużycia

finansowe hierarchii

kościelnej oraz niski

poziom moralny

spowodowały spadek

autorytetu Kościoła w

społeczeństwie.

Reformacja

Ruch religijno-społeczny w XVI wieku w

Europie. Został zapoczątkowany

przez Lutra w celu podniesienia

poziomu moralności kleru w Kościele

katolickim.

Wierni Kościoła katolickiego

przeciwstawiali się:

–

nikolaizmowi, czyli zerwaniu

duchownych z celibatem,

–

odpustom, czyli kupowaniu

rozgrzeszenia za pieniądze,

–

wojnom między przedstawicielami kleru.

–

symonii, czyli kupowaniu stanowisko

godności kościelnych.

31 października 1517 roku Marcin

Luter umieścił na drzwiach

kościoła w

Wittenberdze

95 tez,

w których umieścił program

odnowy Kościoła. Ta data jest

powszechnie uznawana za

początek reformacji. Umownie

kończy ona także epokę

średniowieczną.

Marcin Luter

(1483-

1546)– niemiecki

reformator religijny,

teoretyk i inicjator

reformacji, mnich

augustiański, doktor

teologii. Autor 95 tez

potępiających

praktykę sprzedaży

odpustów, w których

odrzucał możliwość

kupienia łaski bożej.

Za swoje czyny został

obłożony przez

papieża ekskomuniką.

Bunt Marcina

Lutra dał

początek nowym

religiom.

W 1525 roku w Szwajcarii pojawił się

nowy reformator Ulrich Zwingli, który

zarysował filary nowej wiary zwanej

zwinglianizmem

. Najliczniejszą

grupę zwolenników znalazł w

Zurichu, Bernie i Bazylei.

Huldrych Zwingli

(

Ulrich

Zwingli

) (ur.: 1484 w

Wildhaus koło Togenburga,

zm.:1531 w Kappel) -

szwajcarski kaznodzieja i

teolog, jeden z głównych

twórców i przedstawicieli

reformacji w Szwajcarii. ginął

w walce ze szwajcarskimi

katolikami w trakcie bitwy

pod Kappel. Jeszcze przed

śmiercią darowano mu życie

pod warunkiem, że przystąpi

do spowiedzi, kiedy odmówił

został zabity mieczem.

Następnie jego ciało zostało

poćwiartowane i spalone.

Anabaptyści

byli przedstawicielami

radykalnej reformy w Kościele. Na ich

czele stał Tomasz Münzer. Odrzucali

chrzest dzieci. Chcieli prostoty w

kulcie religijnym, odrzucając jako

jego wyraz obrazy, ołtarze, budynki

sakralne. Uważali, że w życiu

społecznym należy się wzorować na

organizacji życia pierwszych

chrześcijan.

Thomas Münzer

(także

Müntzer, ur. ok. 1489, zm.

27 maja 1525) -

Anabaptysta,teolog

ewangelicki, jeden z

pierwszych przywódców

reformacji protestanckiej.

Przeciwstawiał się Lutrowi

w wielu pismach. Stanął

na czele powstania

chłopskiego w Niemczech.

Przez Marksa nazywany

prekursorem komunizmu.

W wyniku wojny z lat 1529-31 doszło do

równouprawnienia tej wiary z innymi.

Kolejnym reformatorem był

Jan Kalwin

. Z

pochodzenia Francuz, działał także w

Szwajcarii. Genewa została uznana

przez niego za Miasto Boże. Jej

mieszkańcy zaś zostali wzorcową

społecznością. W 1536 roku w Bazylei

Kalwin wydał dzieło o tytule

Institutio

Christianae Religionis

, w którym

umieścił swoje tezy.

Jan Kalwin(1509-1564),
prawnik, humanista, reformator
religii. Proponował nawrót do
Biblii i do religii, której głównym
ośrodkiem jest nauka moralna
Chrystusa i cześć oddawana
Bogu. Głosił pogardę wobec
rzymskiego i papieskiego
centralizmu w Kościele.
Usiłował stworzyć z Genewy
wzorową republikę
chrześcijańską. Z drugiej strony
sam wkraczał w kompetencje
władzy świeckiej i posługiwał
się nią dla osiągania celów
religijnych.

Anglikanizm

Odłam chrześcijaństwa, należący do tradycji

protestanckiej, który powstał w Anglii w XVI

w. Twórcą kościoła anglikańskiego był król

Henryk VIII Tudor. Brak męskiego potomka w

małżeństwie z Katarzyną Aragońską

spowodował wystąpienie o rozwód, które

spotkało się z odmową, co skłoniło króla do

zerwania z papiestwem. W 1534 r. za zgodą

parlamentu i prymasa Anglii Tomasza

Cranmera ogłoszono niezależność Kościoła

Anglii od Rzymu. Akt supremacyjny ogłosił

króla Anglii "jedyną i najważniejszą głową na

Ziemi Kościoła anglikańskiego".

W 1529 roku doszło do zwołania przez

Karola V sejmu w Spirze. Odrzucono

możliwość zmian w Kościele, co

spotkało się z niezadowoleniem

luteranów. Od tego momentu nazywa

się też luteranów

protestantami

Luteranie sprecyzowali doktrynę swojej

wiary w 1530 roku w Augsburgu. Karol

V chcąc uspokoić wewnętrzną sytuację

w Niemczech przed wyprawą przeciwko

Turkom postanowił doprowadzić do

pokoju z protestantami.

W1555 roku zawarto

pokój w

Augsburgu

, który faktycznie

potwierdzał podział religijny Rzeszy

Niemieckiej. Stwierdził on, że ma

obowiązywać zasada

Cuius regio,

eius religio

, czyli czyja władza tego

religia. Tym samym to władca

decydował o wyborze katolicyzmu lub

luteranizmu dla swoich poddanych.

Ta sytuacja była jedną z przyczyn,

które doprowadziły do wybuchu

kolejnej wojny w latach 1618-1648.

Hugenoci

Wyznawcy kalwinizmu we Francji. Mimo

poparcia kilku potężnych i wpływowych

rodów francuskich, to jednak byli we

Francji prześladowani i szykanowani

zarówno przez rząd, jak i Kościół. Głośnym

echem odbiła się rzeź hugenotów w noc

św. Bartłomieja (z 23 na 24 VIII 1572

r.)

dokonana za zgodą Katarzyny Medycejskiej

i króla Karola IX przez Gwizjuszy, głównych

wrogów hugenotów. Z powodu rywalizacji

hugenotów (na czele z Kondeuszami i

Colignym) z Gwizjuszami doszło we Francji

do wojen religijnych (1562-95 r.)

Na tronie francuskim w 1589 roku

zasiadł Henryk IV Bourbon. Francja

nie chciała mieć króla protestanta.

Król Henryk IV poszedł na ustępstwa.

Zmienił wyznanie na katolicyzm, ale

o hugenotach nigdy nie zapomniał, o

czym świadczył edykt z Nantes z roku

1598.

Edykt z Nantes

Dawał on:

–

zupełną wolność wyznania dla hugenotów w

całej Francji,

–

ograniczona wolność kultu religijnego,

–

zakaz kultu w Paryżu i 5 mil od stolicy,

–

pełnia praw politycznych i obywatelskich dla

protestantów,

–

hugenotom 200 miejsc bezpieczeństwa na 8

lat,

–

w sprawach sądowych hugenoci podlegali

specjalnym sądom;

Document Outline