ANALGEZJA I SEDACJA W 

ODDZIALE RATUNKOWYM

STANY ZAGROŻENIA ŻYCIA

W CHIRURGII

INTUBACJA Z UŻYCIEM LEKÓW

1. Intubacja w analgosedacji
2. RS I- intubacja z użyciem leków 

zwiotczających mięśnie

WSKAZANIA DO DEFINITYWNEGO 

ZABEZPIECZENIA DRÓG ODDECHOWYCH

ZABEZPIECZENIE DROŻNOŚCI

POTRZEBA WSPOMAGANIA 
WENTYLACJI

Nieprzytomny

Bezdech (nieprzytomny)

Poważne urazy twarzoczaszki

Niewydolność oddechowa 

(tachypnoe, hipoksja, 
hiperkarbia, sinica)

Ryzyko aspiracji (krwawienie, 
wymioty)

Ciężki uraz głowy

Ryzyko niedrożności (krwiak 
szyi, uraz tchawicy/krtani, 
stridor)

WZGLĘDNE P/WSKAZANIA

1.   Ciężki uraz twarzoczaszki
2.   Uraz/deformacja szyi wskazujące 

na potrzebę chirurgicznego 
zabezpieczenia drożności

3.   Znana alergia na leki stosowane w 

czasie indukcji

POWIKŁANIA

1.   Hipoksja/hiperkarbia przy 

przedłużonej intubacji

2.   Aspiracja
3.   Spadek RR (chory we wstrząsie 

hipowolemicznym)

4.   Brak możliwości wentylacji za 

pomocą zestawu maska twarzowa-
worek samorozprężalny po nieudanej 
intubacji

LEKI INDUKCJA SEDACJI

1.    Midazolam (Dormicum, Midanium) 

0,1-0,15 mg/kg m.c. (5-10 mg)

2.    Fentanyl 2-3 mg/kg m.c. (O,1 mg)
3.    Etomidat (Hypnomidate) 0,2-0,3 

mg/kg m.c. (20 mg)

4.    Tiopental (Thiopental) 5 mg/kg m.c.
5.     Ketamina (Calypsol, Ketanest) 1-2 

mg/kg m.c.

LEKI ZWIOTCZAJĄCE MIĘŚNIE

1.   Suksametonium (Chlorsuccilin) 1-

1,5 mg/kg m.c.

2.   Wekuronium (Norcuron) 0,1 mg/kg 

m.c.

3.  Rokuronium (Esmeron) 0,6 mg/kg 

m.c.

LEKI WSPOMAGAJĄCE

1.   Lidokaina (Lignocainum 

Hydrochlor.) l mg/kg m.c. stosowana 
przy urazach głowy

2.   Atropina 0,01-0,02 mg/kg m.c. 

stosowana u dzieci

RSI W ROŻNYCH SYTUACJACH KLINICZNYCH

1.   Przygotowanie sprzętu
2.   Natlenienie chorego
3.   Sedacja
- RR w normie: Midazolam/Tiopental
- Wstrząs bez urazu głowy: Midazolam/ 

Ketamina/Etomidat

- Wstrząs z urazem głowy: Lidokaina 

plus Midazolam/Tiopental/Etomidat

RSIW RÓŻNYCH SYTUACJACH KLINICZNYCH

c.d.

4.   Rękoczyn Sellicka
5.   Lek zwiotczający
Suksametonium/Rokuronium intubacja 

po 60 sek.

INTUBACJA PACJENTA PO 

URAZIE

URAZ GŁOWY KRĄŻENIE 

STABILNE

• Lidokałna 1 mg/kg m.c. i.v. ew. 
• Fentanyl 1 mcg/kg m.c. i.v.
• Thiopental 5 mg/kg m.c. i.v. lub 

Midanium 0,1 mg/kg

• Bromek rokuronium 0,8 mg/kg m.c. 

i.v. (jeśli nie dysponujesz 

Chlorsukcynylocholina 1-1,5 mg/kg 

m.c. i.v)

URAZ GŁOWY CHORY WE WSTRZĄSIE

• Lidokaina 1 mg/kg m.c. i.v. 
• ew. Fentanyl 1 mcg/kg m.c. i.v.
• Etomidat 0,2 mg/kg m.c. i.v. (jeśli nie 

dysponujesz Dormicum 0,1 mg/kg m.c. 

i.v)

• Bromek rokuronium 0,8 mg/kg m.c. i.v. 

(jeśli nie dysponujesz 

Chlorsukcynylocholina 1-1,5 mg/kg m.c. 

i.v)

CHORY WE WSTRZĄSIE BEZ URAZU 

GŁOWY

• Ketamina 1-2 mg/kg m.c. i.v.

(równocześnie 2-3mg Dormicum) lub
Hypnomidat 0,2 mg/kg m.c. i.v

• ew. Fentanyl 1 mcg/kg m.c. i.v.
• Chlorsukcynylocholina 1-1,5 mg/kg 

m.c. i.v. lub Bromek rokuronium 0,8 
mg/kg m.c.i.v.      

TERAPIA BÓLU U 

PACJENTA PO URAZIE

CZY LECZYĆ BÓL U PACJENTA PO URAZIE?

• Względy humanitarne 
• Względy patofizjologiczne

DLACZEGO BOIMY SIĘ LEKÓW P/BÓLOWYCH?

1.   Pogłębienie lub wywołanie 

zaburzeń funkcji układu krążenia

2.   Depresja układu oddechowego
3.   Niemożność pełnej oceny obrażeń 

(jama brzuszna, klatka piersiowa)

DEFINICJA BÓLU OSTREGO

• Nieprzyjemne zmysłowe i 

emocjonalne odczucie wywołane 
przez istniejące lub tez potencjalnie 
zagrażające uszkodzenie 
tkanek/narządów. Odczucie któremu 
towarzyszy autonomiczna, 
emocjonalna i behawioralna 
odpowiedź ustroju.

STRESS INDUCED ANALGESIA

Analgezja wywołana przez stres 
Dotyczy ok. 30% populacji 
Aktywacja endogennych układów 

antynpcyceptywnych

OCENA STOPNIA NATĘŻENIA BÓLU

• Chory z zaburzeniami świadomości 
• Wpływ alkoholu i leków 
• Uraz twarzy 
• Wpływ emocji
• Te same obrażenia-różny stopień 

natężenia bólu u różnych pacjentów

METODY ANALGEZJI W URAZACH

1.

Fizyczne

2.

Farmakologiczne

3.

Techniki znieczulenia regionalnego

4.

Psychologiczne

METODY FIZYCZNE

1.   Unieruchomianie/szynowanie
- zmniejszenie bólu
- zmniejszenie krwawienia
- niższe ryzyko urazów wtórnych
- niższe ryzyko zatorów tłuszczowych
2.   Repozycja złamań/nastawienie 

zwichnięć

METODY FARMAKOLOGICZNE

1.

Analgetyki wziewne

2.

Opioidy

3.

Niesterydowe leki przeciwzapalne

4.

Paracetamol

5.

Środki znieczulenia ogólnego

ANALGETYKI WZIEWNE

Entomox (50% O2 + 50% N2O) 
Skutek po ok. 60s = 1Omg MF i.m. 
Przeciwwskazania
- odma
- uraz zatok
-uraz jelit
- powietrze w jamie czaszki

OPIOIDY - CELE

TAK
Analgezja
Sedacja

NIE
Głęboka sedacja
Depresja oddechu
Wymioty
Depresja krążenia

KLASYFIKACJA RECEPRORÓW 

OPIOIDOWYCH

RECEPTOR

DZIAŁANIE

AGONISTA

ANTAGONISTA

Mi

Analgezja
Depresja 

oddychania
Euforia, 
uzależnienie

Morfina
Fentanyl

Pentazocyna
Nalokson 

Kappa

Analgezja
Uspokojenie
Uzależnienie 

Morfina
Fentanyl
Pentazocyna

Nalokson

delta

DROGA PODANIA

W pomocy doraźnej zawsze i.v.
1.   Natychmiastowy efekt 

terapeutyczny (dla pochodnych 
piperydyny ok..2 min)

2.   Pewna dystrybucja we wstrząsie
3.  Natychmiastowe wystąpienie 

objawów niepożądanych

TECHNIKA PODAWANIA

1.   Dawka wysycająca, ustalona 

metodą miareczkowania (np.1-2 mg 
MF co 3 min)

2.   Dawka podtrzymująca/wlew ciągły 

Przykład obliczenia:

- dawka wysycająca 12 mg MF
- wlew 6mg/3godz (0,5 dawki 

wysycającej/okres półtrwania)

DOŻYLNE DAWKOWANIE OPIOIDÓW wg 

Pasero

Lek

Dawka 

wstępna 

(bolus)

Dawka 

podtrzym

ująca 

(wlew)

Dawka 

ratunkowa

Morfina

2,5- 5 mg 1,25 – 2 

mg/h

1,25 – 2 

mg

Fentanyl

25- 50 

mcg

10-25 

mcg/h

10-25 

mcg

OBJAWY NIEPOŻĄDANE

1.

Nudności i wymioty (cisapride,

metoclopramid)

2.

Splątanie - przy zbyt wysokich 

dawkach

3.

Depresja oddechu (Nalokson)

4.

Świąd skóry (leki antyhistaminowe)

5.

Skurcz dróg żółciowych

6.

Zaparcia

MORFINA

• Preparat Morphini Sulfas amp. 10 i 20 

mg

• Dawkowanie O,1-0,15 mg/kg m.c.
• Początek działania 5 min.
• Szczyt działania 20 min.
• Okres półtrwania 3 godz.
• Nie stosować  przewlekle u pacjentów z

niewydolnością nerek

FENTANYL

• Preparat Fentanyl amp. 0,lmg/2ml 

oraz

0,5mg/10ml
• Dawkowanie 1-3 mcg/kg m.c.
• Początek działania 1 min.
• Szczyt działania 3-5 min.

PETYDYNA

• Preparat Dolargan amp. 100mg/2ml 

Dawka wysycająca 0,5-1 mg/kg m.c. 
i.v.

• Nie obkurcza dróg żółciowych i
moczowych
• Nie stosować przewlekle - toksyczny
metabolit norpetydyna

PENTAZOCYNA

• Preparat Pentazocinum amp. 

30mg/lml

• Słaby analgetyk
• Działanie agonistyczno-

antagonistyczne

• Dawka wysycająca 30 mg i.v.
• Nie stosować przewlekle-szybka 

lekozależność

TRAMADOL

• Preparat Tramal 100 amp. 100mg/2ml 

Tramal amp. 50 mg/1 ml Tramal amp. 

100 mg/2ml

• Dawka nasycająca 100 mg i.v. przez 

3min następne po 50mg co 1O min do 

max.250mg

• Dawka podtrzymująca 50-100mg co 4-6 

h

• Nie wywołuje depresji układu 

oddechowego

NIESTERYDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE

Wskazania
• łagodny/umiarkowany ból pourazowy
• silny ból w połączeniu z opioidami 

(redukcja dawki opioidu o ok. 50%)

Preparat dożylny: Ketonal (ketoprofen) 

amp. 100 mg/2ml

NIESTERYDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE

Działania uboczne
- krwawienie z przewodu pokarmowego
- zaburzenia funkcji płytek
- zaburzenia przepływu nerkowego
Nie stosować w ostrej fazie wstrząsu

PARACETAMOL

• Forma dożylna Pro-Efferalgan 

(propacetamol) 1g i 2g

• Wlew 3-5 min
• Do 8g propacetamolu/dobę

ŚRODKI ZNIECZULENIA OGÓLNEGO

• Ketamina
- stosowana w tzw. dawkach 

subanestetycznych (0,2-0,5 mg/kg 
m.c.)

- analgezja i amnezja bez utraty 

przytomności

- Analgezja trwa ok.60 min

ŚRODKI ZNIECZULENIA OGÓLNEGO

Działanie ketaminy:
• Tachykardia
• Podwyższenie RR
• Minimalna depresja oddychania
• Wzrost przepływ mózgowego i ICP
• Nudności
• Ślinienie
• Pobudzenie/halucynacje

TECHNIKI ZNIECZULENIA 

REGIONALNEGO

1.   Znieczulenie nasiękowe
2.   Znieczulenie przewodowe pni 

nerwów (nn. międzyżebrowe, n. 
udowy)

3.   Blokada splotu ramiennego
4.   Znieczulenie śródopłucnowe
5.   Centralne blokady nerwowe