Substancja organiczna

 

 

Zawartość substancji organicznej w glebie

 

 

Próchnica  – stanowi  80-90%  wszystkich związków  organicznych  w 

glebie. Są to głównie związki (grupy związków): bituminy, kwasy 
ulminowe, kwasy huminowe, fulwokwasy i ulminy.

Warstwa  próchniczna  –  nawet  80  i  więcej  cm  na 

czarnych ziemiach, rędzinach i madach.

Poziom  próchnicy  –  miąższość  warstwy  gleby 

zawierającą bezpostaciową substancję organiczną o 
ciemnej  barwie,  produkt  humifikacji  resztek 
roślinnych i zwierzęcych w glebie.

 

 

PODZIAŁ ORGANIZMÓW 
GLEBOWYCH

ZWIERZĘTA

Większe

Mniejsze 

Odżywiające 
się 
substancją 
roślinną

Drapieżne 

Drapieżne

Pasożytnicze

Odżywiające 
się substancją 
roślinną

 

Gryzonie, owady, pędraki, wije, 
skorupiaki, slimaki, itp.

Ssaki owadożerne, owady 
(mrówki), roztocze, pająki

Nicienie, pierwotniaki, 
wrotki

 

 

PODZIAŁ ORGANIZMÓW 
GLEBOWYCH c.d.

ROŚLINY

Glony

Bakterie 

Aerobowe

Anerobowe

Okrzemki, zielenice, sinice

Kapeluszowe, drożdżowe, 
pleśniaki

autotroficzne 

heterotroficzne

Grzyb
y

Promieniowc
e

 

 

ORGANIZMY GLEBOWE

Grzyby

60%

FLORA GLEBOWA

85%

Bakterie, 

promieniow

ce

25%

Dżdżownice

10%

Nematody, 

owady, 

wijje, 

wrotki, 

pierwotniaki

5%

FAUNA GLEBOWA

15%

PROCENTOWY UDZIAŁ 

ORGANIZMÓW GLEBOWYCH

 

 

PRZEMIANY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH

ZWIĄZKI 
ORGANICZNE

mineralizacja

 butwienie 

beztleno
we

gnicie

CO

2

CO

2

ciepło

metan

siarkowod
ór

CO

2

  NO

-

3

H

2

0   PO

-

4

SO

-

4

  H

2

0

2

 

 

Humifikacja – proces tworzenia się próchnicy 

z substancji organicznej w glebie

Bituminy

Huminy, ulminy

Kwasy huminowe – szare, 

brunatne

Fulwokwasy – żółte

 

 

 

MATERIA ORGANICZNA W GLEBIE O ZAWARTOŚCI 4% 

SUBSTANCJI ORGANICZNEJ

1. Makroorganizmy 

2. Szczątki makroorganiczne

4. Drobnorozłożone martwe szczątki organiczne

3. Mikroorganizmy (żywe)

t ha

-

1

4,
5

0,
1

korzenie
zwierzęta

2,2

6,8

6,8

1,9

bakterie

grzyby

inne

67,5

 

 

Masa i ilość dżdżownic na 1 

m

-2

 

 

Udział organizmów glebowych w 

zależności od pH

pH

 

 

Zależności od rodzaju gleby

BAKTERIE

PLEŚNIE I INNE

GRZYBY

Piasek gliniasty mocny

Gleba gliniasta

mln cm

-3

mln cm

-

3

tys cm

-

3

c

m

c

m

c

m

 

 

Bilans próchnicy

R

1

+S

r

+S

m

+S

n

=D

u

+D

w

+R

2

Resztki 

pożniwne

Korzenie

Łodygi

Liście 

Obornik

Komposty

Nawozy 

zielone

Mikroorganiz

my 

Namyta

Utlenianie  

Wymycie

 

 

CZYNNIKI WPŁYWAJACE NA ZAWARTOŚĆ SUBSTANCJI 

ORGANICZNEJ W GLEBIE

Uprawa roślin wieloletnich i 
nawożenie obornikiem

Konserwująca uprawa roli i 
nawożenie obornikiem

Konserwująca uprawa i 
międzyplony

Nawożenie słomą i gnojowicą

Nawozy zielone

WARUNKI PRZYROSTU

SKUTKI PRZYROSTU

SKUTKI SPADKU

PRZYCZYNY SPADKU

Duży udział okopowych

Wyłącznie nawożenie 
mineralne

Wypalanie słomy

Intensywna uprawa roli

Trwała struktura

Łatwa uprawa

Duża aktywność biologiczna

Stabilne plony

Zlewność gleby

Nasilenie erozji

Niska aktywność biologiczna

Niższa pojemność wodna

Trudniejsza uprawa

Podatność na zagęszczenie 
gleby

 

 

Masa resztek pozbiorowych w t ha

-1

Wyszczególnie

nie

Bobik

Pszenica 

ozima

Jęczmień 

jary

Korzenie 

3,80

2,43

1,96

Ścierń

3,78

3,31

2,90

Razem

7,58

5,74

4,86

Wyszczególnien

ie

Sposób uprawy roli

Tradycyjn

y 

Bezorkow

y 

Siew 

bezpośredni

Średni

o

Korzenie 

2,60

2,33

3,25

2,72

Ścierń

3,32

3,33

3,34

3,33

Razem

5,92

5,66

6,59

6,05

Średnie dla trzech wyżej wymienionych roślin

Średnie dla trzech niżej wymienionych sposobów uprawy roli

 

 

Zawartość próchnicy w glebie po 

zbiorze pszenicy w zależności od 

sposobu uprawy

Warstwa 

gleby w cm

Głębokość uprawy w cm

40+4x25

40+4x15

5x25

5x15

0-15

1,43

1,50

1,56

1,67

15-25

1,39

1,48

1,52

1,50

25-40

1,18

1,06

0,68

0,56

40-55

0,62

0,38

0,41

0,42

Średnio 

1,13

1,07

0,99

0,99

Stosowane zmianowanie: 1. Ziemniaki     2. Buraki cukrowe     3. Owies 

 

            4. Rzepak ozimy        5. Pszenica ozima