WYSYPISKO ŚMIECI



Składowisko

odpadów potocznie

wysypisko

śmieci

- to

zlokalizowany i urządzony zgodnie

z przepisami obiekt

zorganizowanego

deponowania

odpadów

Pojęcie składowisko

obejmuje również –



wylewisko odpadów ciekłych,



wysypisko odpadów komunalnych,



a także zwałowiska mas

ziemnych.



Składowanie odpadów może

odbywać się

wyłącznie

miejscu do tego

wyznaczonym

Niekiedy w tym samym

miejscu prowadzi się też

selekcję

częściowy odzysk

surowców wtórnych

Właścicielem

składowiska

jest

zazwyczaj miejscowy

samorząd terytorialny

BUDOWA

WYSYPISKA



Pod względem budowlanym składowiska

odpadów należą do najtrudniejszych

technicznie obiektów, ponieważ wymaga się

od nich maksymalnej

szczelności

zapewnienia minimalnego

oddziaływania

na otoczenie

, a

równocześnie są to obiekty o

bardzo dużej

powierzchni

oraz

pojemności,

a także

czasie

eksploatacji

trwającym kilkadziesiąt lat.



LOKALIZACJA WYSYPISKA



Wysypisk nie należy organizować w

pobliżu:



obszarów przyrody chronionej,



terenów rekreacyjnych,



zakładów lecznictwa,



osiedli mieszkaniowych,



ujęć wód podziemnych,



ważniejszych dróg



oraz na gruntach dobrej jakości.

BIOGAZ



Biogaz,

gaz wysypiskowy

- gaz palny,

produkt fermentacji anaerobowej

związków pochodzenia organicznego

(np. ścieki, m.in. ścieki cukrownicze,

odpady komunalne

odchody

zwierzęce, gnojowica, odpady

przemysłu rolno-spożywczego,

biomasa) a częściowo także ich gnicia

powstający w biogazowni

. W wyniku

spalania biogazu powstaje mniej

szkodliwych tlenków azotu niż w

przypadku spalania paliw kopalnych.

SKŁAD BIOGAZU

SKŁADNIK



metan, CH

55 - 75



dwutlenek węgla, CO

25 - 45



Azot, N

0 - 0,3



Wodór, H

1 - 5



Siarkowodór, H

0 - 3



Tlen, O

0,1 - 0,5

WYTWARZANIE BIOGAZU



Na składowiskach odpadów biogaz

wytwarza się samoczynnie, stąd

nazwa

nazwa gaz wysypiskowy

gaz wysypiskowy



Ze składowiska o powierzchni

około

15 ha

można uzyskać

20 do

GWh

energii w ciągu roku

jeżeli roczna masa składowanych

odpadów wynosi około 180 tys.

ton.



Biogaz

powstaje również w sposób

naturalny np. na torfowiskach (głównie z

celulozy), nazywamy go wtedy

celulozy), nazywamy go wtedy gazem

gazem

błotnym

lub

gazem gnilnym



Czasami biogaz określa się jako

Czasami biogaz określa się jako agrogaz

agrogaz

zwłaszcza jeżeli uzyskujemy go z

gnojowicy lub obornika

. Z

. Z 1m³

1m³

gnojowicy

można uzyskać w przybliżeniu

20m³ biogazu

, natomiast z 1m³ obornika

nawet 30m³. Pozostałość po fermentacji

stanowi cenny nawóz.

ZASTOSOWANIE

BIOGAZU



Biogaz

ma szerokie zastosowanie:

wykorzystuje się go głównie w Indiach,

Chinach, Szwajcarii, Francji, Niemczech i

USA jako

paliwo dla generatorów prądu

elektrycznego (

ze 100m³ biogazu

można wyprodukować około 540-600

kWh energii elektrycznej), jako

źródło

energii

do ogrzewania wody a po

oczyszczeniu i sprężeniu jako

paliwo

do napędu silników

(instalacje CNG

POWSTAWANIE BIOGAZU

NA WYSYPISKACH



Po raz pierwszy

wydzielanie się metanu

na wysypiskach odpadów stwierdzono -

w 1934 roku w Wielkiej Brytanii



Pierwsze instalacje odprowadzające

gaz do atmosfery zaczęły powstawać w

różnych krajach w końcu lat

sześćdziesiątych,



od roku

1980 odzyskiwano go i

utylizowano.



Jedną z charakterystycznych cech odpadów

wysypiskowych jest ich

heterogeniczność

Średnio około

Średnio około 75%

75%

odpadów miejskich

stanowią

stanowią biodegradowalne materiały

biodegradowalne materiały

organiczne

. Substancje zawarte w

odpadach znacznie różnią się między sobą

szybkością rozkładu. Szybkiej degradacji

ulegają odpady żywnościowe. Odpady

ogrodowe należą do grupy o średnim

okresie półtrwania -

5 lat

5 lat. Papier, tektura,

. Papier, tektura,

drewno, odpady włókiennicze ulegają

powolnemu rozkładowi (okres

półtrwania -

15 lat

)

. Natomiast tworzywa

sztuczne i guma

nie

ulegają degradacji



Objawem

Objawem stabilizacji wysypiska

stabilizacji wysypiska

jest

zakończenie wydzielania gazów

Powstawanie metanu rozpoczyna

się w środowisku beztlenowym

Zespół mikroorganizmów

powodujących ten proces

charakteryzuje się dynamiczną

koegzystencją różnych gatunków

powiązanych łańcuchem

żywieniowym.



Ze względu na miejsce powstawania

zapachów, wysypisko można podzielić na:



warstwę powierzchniową

, gdzie odpady są

wysypywane,



warstwę wewnętrzną

lepiej lub gorzej

przykrytą,



oraz

spadki

miejsca

gromadzenia ścieków

Szybkość wydzielanie się zapachów

z tych

miejsc jest różna i w mniejszym lub większym

stopniu związana z ich charakterystyką:

ilością wysypywanych odpadów

częstotliwością operacji

, czy

powstawaniem

pęknięć.

Zagrożenia powodowane

przez gaz wysypiskowy



Gaz wysypiskowy może powodować

liczne zagrożenia należące do 5

kategorii:



Zagrożenia

dla roślin

- degradacja

strefy ukorzeniania.



Zagrożenia

dla budowli

- osiadanie,

wybuchy, pożary.



Zagrożenia

dla ludzi

- nieprzyjemny

zapach, niedotlenienie, działanie

toksyczne, wybuchy lub pożary.



Zanieczyszczenie wód,

degradacja wód gruntowych.



Zagrożenia dla atmosfery,

zanieczyszczenie powietrza

Każde z tych zagrożeń może

obejmować teren samego wysypiska i

jego otoczenia.

Zagrożenia dla ludzi



Wydzielanie się gazu wysypiskowego

powoduje powstawanie narastającego

zagrożenia dla ludzi:



uciążliwy zapach,



działanie toksyczne,



działanie duszące,



wybuchy i pożary



Na rozprzestrzenianie się zapachów z

wysypiska wpływ wywierają

następujące czynniki:



szybkość powstawania gazu



sposób składowania odpadów



warunki topograficzne wysypiska



wiek odpadów



rodzaj odpadów



temperatura



siła i kierunek wiatru.



Zapach ten powodowany jest przede

wszystkim przez

merkaptany

lotne

związki organiczne



Merkaptany

są to siarkowe odpowiedniki

alkoholi, o wzorze ogólnym R-SH. Są to

Palne gazy lub ciecze o

nieprzyjemnym

czasem odrażającym zapachu

, tworzą

trudno rozpuszczalne sole

(

merkaptydy

)

rtęciowe.



Analiza danych z różnych wysypisk

świadczy o obecności ponad

100

związków

posiadających

nieprzyjemny

zapach

Przy czym dopuszczalne są

ekspozycje

dziennie

, z przerwą godzinną

pomiędzy każdą.

Zagrożenia dla

atmosfery i

zanieczyszczenia

powietrza



Wzmożenie efektu cieplarnianego

Oddziaływanie gazu wysypiskowego na

środowisko nie ogranicza się do skali mikro,

lecz występuje również w skali makro w

postaci

zanieczyszczenia

powietrza

oraz

wpływu na

wpływu na wzrost efektu

wzrost efektu

cieplarnianego

(

(20-25 razy silniejsze

20-25 razy silniejsze

niż

dwutlenku węgla)

w wyniku wnikania

wydzielanego gazu do warstwy ozonowej.



ochrony

przed skutkami

niekontrolowanej migracji gazu

stosować można:



bariery nieprzepuszczalne



odgazowanie bierne



odgazowanie aktywne

(zasysanie)



systemy mieszane(

pochodnie

)

Wykorzystanie



Metr sześcienny

gazu

wysypiskowego

składzie

60% metanu

i 40% dwutlenku

węgla może zastąpić

ok.

0,5 l oleju

napędowego



Możliwe są następujące kierunki ostatecznego

unieszkodliwiania lub/i wykorzystania gazu:



Wentylacja (odprowadzanie do atmosfery -

bez odzysku, zagrożenie wybuchem,

zapachem, wzrost efektu cieplarnianego).



Spalanie w pochodniach (bez odzysku,

mniejsze zagrożenie wybuchem i zapachem)



Bezpośrednie spalanie (produkcja ciepła)



Paliwo silnikowe (energia mechaniczna z lub

bez odzysku ciepła)



Paliwo do turbin (energia elektryczna z lub

bez odzysku ciepła)



Paliwo do pojazdów (odzysk energii

mechanicznej)



Dostarczanie gazu do sieci



Produkcja chemikaliów.



Spalanie w

pochodniach



Najczęściej stosowane są

pochodnie

piedestałowe

automatycznym zapłonem

iskrowym. Pochodnie te

można podzielić na dwie

kategorie: z zamkniętym i

otwartym płomieniem.

Pochodnie z płomieniem

otwartym od lat są

powszechnie stosowane

na wysypiskach.

ODPADY



Odpady

- to wszystkie

przedmioty oraz substancje

stałe, również te nie będące

ściekami substancje ciekłe,

powstałe w wyniku działalności

przemysłowej, gospodarczej lub

bytowania człowieka i

nieprzydatne w miejscu lub

czasie, w którym powstały.



Podstawą klasyfikacji odpadów są odpowiednio

dobrane kryteria o charakterze

fizykochemicznym

biologicznym

technologicznym

ekonomicznym

np.:



źródło pochodzenia – sfera powstawania,



kryterium surowcowe,



stan skupienia,



skład chemiczny,



toksyczność,



stopień zagrożenia dla środowiska,



stopień przydatności (branżowej) do dalszego

wykorzystania.



Przy klasyfikacji odpadów w oparciu o

kryterium toksyczności i zagrożenia dla

środowiska przyjmuje się, że o ich

szkodliwości decyduje:



składnik najniebezpieczniejszy, który

jednocześnie determinuje przynależność

odpadów do odpowiedniej kategorii

szkodliwości i określa technologię jego

utylizacji,



toksyczność i szkodliwość odpadu dla

organizmów żywych,



właściwości rakotwórcze substancji

odpadowych,



zagrożenie dla wód powierzchniowych i

gleby na podstawie wielkości

dopuszczalnych zanieczyszczeń

śródlądowych wód powierzchniowych I

klasy czystości,



zanieczyszczenie atmosfery przez odpady

pylące, wydzielające pary lub gazy

szkodliwe i o nieprzyjemnym zapachu,



łatwość zapłonu.



Podział odpadów wg stopnia

szczególnego

zagrożenia

dzieli je na:



odpady grożące zakażeniem

–

zawierające

drobnoustroje

chorobotwórcze

jaja pasożytów

itp.,



odpady grożące skażeniem

–

zawierające

substancje promieniotwórcze



odpady szczególnie szkodliwe

dla

środowiska

–

zawierające substancje uznane

przez ministra zdrowia za

przez ministra zdrowia za trucizny

trucizny

lub

środki

szkodliwe



surowe produkty

i inne materiały uznane

nieprzydatne

do wykorzystania

gospodarczego.



Ze względu na właściwości

odpadów, a głównie udział frakcji

organicznej, dzieli się je na:



mineralne

zawierające znikomą ilość (do

1%) substancji organicznej,



organiczno-mineralne

, zawierające 5-50%

substancji organicznej,



organiczne

w których udział substancji

organicznej wynosi więcej niż 50%.

Zasady gospodarowania

odpadami



Przez

gospodarkę odpadami

należy rozumieć: „

należy rozumieć: „zbieranie,

zbieranie,

transport, odzysk i

unieszkodliwianie odpadów, w

tym również nadzór nad takimi

działaniami oraz nad miejscami

unieszkodliwiania odpadów

”.

Składowanie i

magazynowanie odpadów



Zarówno składowanie odpadów, jak i ich

magazynowanie nie są pożądane z punktu

widzenia ochrony środowiska. Dlatego też

konieczne było uregulowanie zarówno

sposobów, jak i miejsc, gdzie można

składować i magazynować odpady.

Składowiskiem odpadów jest obiekt

budowlany przeznaczony do składowania

odpadów.

Dzielą się one na składowiska odpadów:



niebezpiecznych,



obojętnych,



innych niż niebezpieczne i

obojętne.

Magazynowanie

odpadów



Przez

magazynowanie

odpadów rozumie się

czasowe przetrzymywanie lub gromadzenie

odpadów

przed ich transportem, odzyskiem

lub unieszkodliwianiem.



Charakteryzuje się ono ograniczeniem

czasowym. Ta faza gospodarowania

odpadami ma jedynie

charakter przejściowy

poprzedza ostateczne zagospodarowanie

odpadów (odzysk lub unieszkodliwianie) lub

też następną fazę przejściową, prowadzącą

wprawdzie do ostatecznego

zagospodarowania odpadów, jaką jest ich

transport do miejsca unieszkodliwiania lub

odzysku.



Gospodarkę odpadami

reguluje

ustawa

z dnia

27 kwietnia 2001

roku

o odpadach (Dz.U.

2001 roku Nr 39, poz.

251 z

późniejszymi

zmianami)

SELEKCJA ŚMIECI



Selekcja śmieci

powinna się zaczynać

już w domu,

a następnie obejmować cały

proces utylizacji, który w dużej mierze

sprowadzać się powinien do odzyskiwania

surowców. W niewielkim tylko stopniu

odpady komunalne są poddawane spaleniu

lub przeróbce na kompost. Tymczasem

stanowią one znakomity surowiec do

recyklingu. Na wysypiskach niektóre

odpady nie rozkładają się z powodu braku

wilgoci i tlenu.



Segregowanie śmieci

w celu dalszego

przetwarzania (makulatura, szkło, plastik,

aluminium i odpady organiczne) wymaga

używania kilku pojemników na śmieci,

często o różnych kolorach.



Kolorowe kosze na segregacje:



żółty na

plastik



niebieski na

papier



zielony na

szkło



czerwony na

aluminium

RODZAJE WYSYPISK



W Polsce istnieją trzy rodzaje

składowisk:



Niezorganizowane (dzikie)

- zajmują

wyrobiska lub naturalne zagłębienia

terenu, bez specjalnego

przygotowania. Skutkiem takiego

składowania odpadów jest m.in.

zanieczyszczenie wód gruntowych

niekontrolowana

emisja gazów do

atmosfery

oraz

nadmierny rozwój

ptactwa

gryzoni



Zagrożenia wywołane przez dzikie

wysypiska:



zanieczyszczenie gleb, wód

podziemnych



zwierzęta leśne są zagrożone przez

dzikie wysypiska



zanieczyszczenie wód pitnych



zagrożenie pożarowe



niszczenie środowiska



wybuchanie epidemii



samozapłony gazów



Pół zorganizowane

- budowa takich

wysypisk w ostatnich latach jest

podejmowana dość często. Od

poprzedniego rodzaju wysypisk

odróżnia je

zastosowanie izolacji

składowanych

odpadów od podłoża.

Sposób ten jednak również

nie

zabezpiecza

środowiska przed

emisją

ciekłych

gazowych

odpadów

Stanowi przejściową formę w dążeniu

do prawidłowego urządzenia i

eksploatacji wysypisk.



Zorganizowane

posiadają one

posiadają one specjalną

specjalną

lokalizację,

z uwzględnieniem

kryteriów hydrogeologicznych

i geotechnicznych, spełniają

obowiązujące wymogi

techniczne oraz są

odpowiednio eksploatowane

SZKODLIWOŚĆ

WYSYPISKA



Szkodliwość wysypiska odpadów dla środowiska

zależy od wielu czynników, a w szczególności od:



właściwości odpadów

(fizycznych, chemicznych,

biologicznych),



jakości gruntu



sposobu zagospodarowania

środowiska przyległego

do wysypiska



oraz jego

eksploatacji



a także

sposobu rekultywacji

i docelowego

zagospodarowania

terenu wysypiska.

O uciążliwości dla otoczenia i trudnościach w

eksploatacji składowiska w dużej mierze decydują

właściwości wybranego miejsca.



Wyróżnia się położenie:



wgłębne

(wyrobiska, parowy, wąwozy),



zboczowe

(fragmenty parowów, kotlin lub

nasypów ziemnych)



płaskie

(konieczność wyniesienia bryły

wysypiska ponad otaczający teren).



Wysypiska można również podzielić na

nadpoziomowe

(znajdujące się na terenie

płaskim),

podpoziomowe

(powstałe na

obniżeniach terenu) oraz

boczne

(oparte

o zbocza).

REKULTYWACJA TERENU

WYSYPISKA



Rekultywacja

terenu wysypiska

polega na

odtworzeniu lub

ukształtowaniu

nowych wartości

użytkowych gruntu



Rekultywacji podlega obszar

powysypiskowy, tak jak cały teren

działki na którym znajdują się

obiekty związane z

funkcjonowaniem wysypiska.



drugim roku

wysypisko należy przykryć

warstwą

około 0,3 m

ziemi urodzajnej i

obsiać mieszanką traw i roślin

motylkowych. Właściwa rekultywacja

terenu może nastąpić po około

5 latach

zakończenia eksploatacji. Przed

przystąpieniem do rekultywacji należy

określić docelowe przeznaczenie terenu

powysypiskowego, sposób jego

ukształtowania, zagospodarowanie szatą

roślinną i nawożenie glebą. W zależności

od warunków lokalnych możliwe są

cztery

kierunki rekultywacji



Rekultywacja w

Rekultywacja w kierunku rolnym

kierunku rolnym

przeznaczeniem pod

roślinność pastewną

ze szczególnym uwzględnieniem

traw

może być pierwszym etapem użytkowania

terenu przy pozostałych, niżej

wymienionych kierunkach zwłaszcza

leśnym i rekreacyjnym.

Kierunek

ten jest

preferowany

w odniesieniu do

wysypisk

płaskich

dostosowanych konfiguracją do

otaczającego terenu, mających

zapewniony

odpływ wód

powierzchniowych



Rekultywacja

w kierunku

kierunku

leśnym

jest

mało

efektywna

w pierwszym dziesięcioleciu

rekultywacji ze względu na warunki

gruntowe nie sprzyjające rozwojowi

korzeniowego drzew.



Ten sposób zagospodarowania może być

celowy po ukształtowaniu się gleby w

wyniku wieloletniego łąkowego

użytkowania.



Rekultywacja

w kierunku

rekreacyjnym

jest

stosowana na wysypiskach położonych na

obszarze zurbanizowanym

lub

położonym

w bliskim sąsiedztwie dużych

struktur

miejskich

. Najlepsze do celów

rekreacyjnych są

wysypiska wysokie

suchym i statecznym podłożu



Rekultywacja

w kierunku

budowlanym

jest

preferowana przede wszystkim na

terenach powysypiskowych

składowania

odpadów mineralnych

. Tereny te

przeznaczone mogą być pod

lekkie

konstrukcje budowlane jak garaże lub

place składowe

place składowe.

Document Outline