background image

 

 

RACHUNKOWOŚĆ 
MIĘDZYNARODOWA

prof. dr hab. Kazimiera 

Winiarska

background image

 

 

Harmonizacja 

rachunkowości

1. Władza Unii Europejskiej
2. Rodzaje wydawanych aktów 

prawnych

3. Czwarta Dyrektywa
4. Siódma Dyrektywa
5. 43 Dyrektywa
6. Zgodność ustawy o rachunkowości z 

dyrektywami Unii Europejskiej

background image

 

 

Władza Unii Europejskiej

Struktura władz Unii nie jest podobna do żadnej 

ponadnarodowej organizacji, dlatego zrozumienie 

zasad jej funkcjonowania zależy w dużym stopniu 

od poznania specyfiki podziału władzy między 

cztery główne instytucje odpowiedzialne za jej 

działanie.

A. Komisja Europejska

Jest to organ wykonawczy Unii. Składa się ona z 

20 komisarzy. Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania 

i Wielka Brytania mają po dwóch przedstawicieli, 

pozostałe kraje po jednym. Komisarze powoływani 

są przez członków Unii drogą jednomyślnego 

głosowania. Komisja zatrudnia 12000 urzędników, 

a jej biura mieszczą się w Brukseli.

background image

 

 

Władza Unii Europejskiej

Główne zadania Komisji:

• nadzorowanie przestrzegania przez kraje 

członkowskie postanowień zawartych w traktatach,

• inicjowanie nowych przedsięwzięć, ustalanie 

procedur, według których będą realizowane, oraz 

pomoc Radzie Ministrów,

• ochrona interesów Unii oraz dbanie o to, aby jej 

polityka wewnętrzna nie zawierała elementów 

wzajemnie sprzecznych,

• wszczynanie dochodzenia przeciwko 

przedsiębiorstwom lub krajom członkowskim w 

przypadku naruszania zasad obowiązujących w Unii,

• występowanie z inicjatywami ustawodawczymi, 

• ponoszenie odpowiedzialności za budżet Unii, 

• reprezentowanie Unii w negocjacjach handlowych i 

referowanie sprawy przed Europejskim Trybunałem 

Sprawiedliwości

background image

 

 

Władza Unii Europejskiej

B. Rada Ministrów

Składa się z przedstawicieli państw członkowskich. 

Każdy z nich ma prawo do jednego miejsca w Radzie. 

Jest to ciało ustawodawcze, najwyższe rangą wśród 

pozostałych organów Unii. Działa w ramach określonych 

przez traktaty oraz na podstawie inicjatyw 

ustawodawczych, przygotowywanych przez Komisję 

Europejską. Rada konsultuje je z Parlamentem 

Europejskim.
Spotkania Rady Ministrów odbywają się rotacyjnie w 

Brukseli i Luksemburgu. Prezes Rady Ministrów 

wybierany jest spośród jej członków co sześć miesięcy.
Obok Rady Ministrów wymienić należy Radę Europy, 

powołaną w 1974 r. w Paryżu, przez ówczesnych 

dziewięciu członków Wspólnoty. Postanowili oni spotykać 

się regularnie, aby wypracowywać wspólne stanowiska 

co do strategii działania kluczowych instytucji UE, a 

także służyć jako forum dyskusyjne do rozwiązywania 

najbardziej spornych kwestii, pojawiających się na 

różnych etapach realizowania traktatowych celów Unii.

background image

 

 

Władza Unii Europejskiej

C.  Parlament Europejski

Był on początkowo określany mianem Zgromadzenia 

Europejskiego. Jest to jedyny organ Unii wybierany 

bezpośrednio, nie ma on jednak jasno sprecyzowanych 

funkcji. Jest konsultantem w sprawach dotyczących 

uchwalanych aktów prawnych, nie ma jednak prawa ich 

stanowienia, porównywalnego z normalną funkcją 

parlamentu w strukturach władzy w poszczególnych krajach.
Parlament może stawiać pytania Komisji i teoretycznie 

odwoływać jej członków. Pytania może także kierować pod 

adresem Rady Ministrów. Ma jednak ograniczone prawo 

weta co do niektórych wydawanych aktów prawnych. 

Posiedzenia Parlamentu odbywają się w Strasburgu.

D.

Trybunał Sprawiedliwości

Jego zadaniem jest sprawdzanie legalności aktów 

wydawanych przez Radę Ministrów oraz Komisję. Może 

także służyć radą i trybunałom sprawiedliwości krajów 

członkowskich co do interpretacji prawa Unii. Sprawy do 

rozstrzygnięcia przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii 

Europejskiej mogą wnosić instytucje Unii, Kraje 

członkowskie oraz osoby indywidualne.

background image

 

 

Rodzaje wydawanych aktów 

prawnych

Z punktu widzenia źródeł prawa, akty stanowiące 

podstawę działania Unii można podzielić na pierwotne i 

wtórne.
Do pierwszej grupy należą: traktaty i protokoły, 

zawierające podstawowe obowiązki krajów 

członkowskich. Gdy dany kraj zaakceptuje je, oznacza 

to rezygnację z części władzy dotyczącej spraw 

krajowych, gdyż podstawowe regulacje prawne 

wchodzą bezpośrednio jako jedno ze źródeł prawa kraju 

- członka Unii i nie ma potrzeby inicjowania uchwalania 

własnych, krajowych praw, regulujących to, co jest 

zawarte w traktacie czy protokole. Dodać trzeba, że 

reprezentant kraju członkowskiego w Radzie Ministrów 

bierze udział w stanowieniu prawa podstawowego 

(traktatów i protokołów), do których uchwalenia 

potrzebny jest jednomyślny wynik głosowania. Gdyby 

więc przedstawiciel danego kraju uznał, że uchwalane 

akty naruszają interesy jego kraju, wówczas może 

wyrazić swój sprzeciw w głosowaniu i doprowadzić do 

niepowodzenia danej inicjatywy ustawodawczej.

background image

 

 

Rodzaje wydawanych aktów 

prawnych

Odmiennie wygląda sytuacja w przypadku wtórnych 

źródeł prawa w Unii, które przyjmują postać: 

regulacji, decyzji, rekomendacji i opinii oraz 

dyrektyw.
Regulacje dotyczą na ogół zagadnień ogólnych, 

występujących we wszystkich krajach członkowskich, 

toteż muszą one zastosować się do nich 

bezwarunkowo i bez wyjątków.
Decyzje mogą być adresowane do rządu, 

przedsiębiorstwa lub osoby prywatnej i dotyczyć 

specyficznego problemu, np. prawa 

antymonopolowego, oskarżenia o dumping itp. Ich 

adresat musi się do nich zastosować.
Rekomendacje lub opinie, dotyczące różnych 

problemów, zawierają raczej opis stanów 

pożądanych. Nie są one jednak wiążące do tego 

stopnia, aby określały, w jaki sposób mają być 

wprowadzone lub osiągnięte stany w nich popierane.

background image

 

 

Rodzaje wydawanych aktów 

prawnych

Dyrektywy zawierają obligatoryjny zestaw 

pożądanych stanów, które powinny być 

osiągnięte przez kraje członkowskie, przy 

jednoczesnym wskazaniu różnych wariantów 

rozwiązań, które mogą być zastosowane przy 

uwzględnianiu specyfiki środowiska danego 

kraju.
Wtórne źródła prawa nie wchodzą 

bezpośrednio w skład prawa krajowego. 

Muszą one być do niego włączone poprzez 

przygotowanie nowych ustaw 

uwzględniających wtórne regulacje Unii i 

poddanie ich normalnym procedurom 

legislacyjnym, obowiązującym w danym 

państwie.

background image

 

 

Dyrektywy Unii Europejskiej dotyczące prawa o spółkach 
(wydane oraz rozpoczęte i zaniechane)

Numer 

dyrektywy

Data 

uchwalenia 

dyrektywy

Przedmiot dyrektywy

Pierwsza

1968

Uprawnienia organów spółek

Druga

1976

Wymagania co do wysokości kapitału niezbędnego do 

założenia firmy, zachowanie kapitału, rozróżnienie 

między prywatnymi a publicznymi spółkami

Trzecia

1978

Łączenie przedsiębiorstw

Czwarta

1978

/

Ujawnianie informacji, zawartość oraz formaty i zasady 

przygotowywania rocznych sprawozdań finansowych 

pojedynczego przedsiębiorstwa

Piąta

(Propozycja) Struktura spółki i udział pracowników w 

zarządzaniu

Szósta

1982

Łączenie i podział spółek publicznych

Siódma

1983

Sprawozdania finansowe grup kapitałowych

Ósma

1984

Kwalifikacje i uprawnienia biegłych rewidentów

Dziewiąta

(Propozycja) Powiązania między jednostkami wchodzącymi w 

skład grupy kapitałowej

Dziesiąta

(Propozycja) Połączenia spółek publicznych

Jedenasta

1989

Ujawnianie informacji przez oddziały firm zagranicznych 

działających w krajach członkowskich

Dwunasta

1989

Spółki jednoosobowe

background image

 

 

Proces opracowywania Dyrektyw opierał się na 

pewnych założeniach, z których najważniejsze 

dotyczyły następujących zagadnień:

 każdy kraj należący do Unii Europejskiej ma swoje 

prawo o działalności podmiotów gospodarczych;

 rozwiązania w zakresie tego prawa mają ścisły 

związek z zasadami rachunkowości i 

sprawozdawczości finansowej;

 podstawą harmonizacji zasad rachunkowości w 

krajach Unii jest harmonizacja prawa regulującego 

działalność jednostek gospodarczych;

 dyrektywy nie są prawem dla krajów 

członkowskich, lecz są uwzględniane w krajowych 

normach (regulacjach) systemu rachunkowości 

finansowej;

 głównym celem dyrektyw dotyczących 

rachunkowości było wyeliminowanie 

„najostrzejszych" różnic między zasadami 

rachunkowości i sprawozdawczości finansowej w 

krajach członkowskich; 

background image

 

 

Proces opracowywania Dyrektyw opierał się na 

pewnych założeniach, z których najważniejsze 

dotyczyły następujących zagadnień:

w dyrektywach zawarte są ogólne wzorce, które 

miały zmniejszyć ilość możliwych rozwiązań w 

praktyce przedsiębiorstw, pozostawiając 

jednocześnie miejsce dla krajowych adaptacji i 

modyfikacji;

podstawowym warunkiem prawidłowego 

wykorzystania dyrektyw jest to, aby reguły i 

standardy wprowadzone za ich pośrednictwem 

były jednakowo interpretowane we wszystkich 

krajach członkowskich;

jeżeli intencje i cele wprowadzenia Dyrektyw są 

naruszane, każda zainteresowana strona może 

udać się do Europejskiego Trybunału 

Sprawiedliwości, jedynego organu upoważnionego 

do rozstrzygania tego typu spraw.

background image

 

 

Czwarta Dyrektywa o rocznych 

sprawozdaniach i zasadach rachunkowości 

pojedynczej jednostki gospodarczej

Dyrektywa IV dotyczy sprawozdań finansowych pojedynczego 

przedsiębiorstwa. Jej celem było zharmonizowanie zasad 

rachunkowości, prezentowania sprawozdań finansowych, ich 

publikowania oraz badania przez biegłych rewidentów 

poprzez ustanowienie minimum standardów, które powinny 

stosować kraje członkowskiej. Główną przesłanką braną pod 

uwagę w podjęciu decyzji o jej opracowaniu była troska o to, 

aby inwestorzy, pożyczkodawcy i dostawcy mogli łatwiej 

otrzymać, zrozumieć i polegać na sprawozdaniach i 

finansowych firm z innych krajów członkowskich. Drugą 

ważną przesłanką było dążenie do wykorzystania IV 

Dyrektywy w promowaniu rzetelnej konkurencji w ramach 

Unii dzięki temu, że menedżerowie firm - niezależnie od tego, 

w jakim kraju one działają mogą otrzymać tyle samo 

informacji o firmie konkurencyjnej, ile ich konkurent o ich 

przedsiębiorstwie. Dodatkowo miało to wyeliminować 

podejmowanie decyzji co do lokowania w danym kraju 

oddziałów firm międzynarodowych, opartych na różnicach w 

systemach rachunkowości członków Unii.

background image

 

 

Struktura Dyrektywy

Czwarta Dyrektywa zawiera 62 artykuły. Ich treść 

ujęta została w 11 rozdziałach, przedstawionych niżej. 

W nawiasach podano numery artykułów.

1. Przepisy ogólne (2).
2. Przepisy ogólne dotyczące bilansu oraz rachunku 

zysków i strat (3-7).

3. Układ bilansu (8-13).
4. Przepisy dotyczące niektórych pozycji bilansu (15-21).
5. Układ rachunku zysków i strat (22-27).
6. Przepisy dotyczące niektórych pozycji rachunku 

zysków i strat (28-30).

7. Zasady wyceny (31-42).
8. Treść informacji dodatkowej (43-45).
9. Treść sprawozdania z działalności (46).
10.Publikowanie sprawozdań (47-50a).
11.Badanie sprawozdań finansowych (51).
12.Przepisy końcowe (52-62).

background image

 

 

Najbardziej istotne „interpretacje" w 
odniesieniu do Czwartej Dyrektywy, 
dotyczą:

• zasady „prawdziwego i rzetelnego obrazu", 
• zakazu dokonywania kompensat, 
• aktywowania niektórych wartości 

niematerialnych, 

• pozycji bilansowych, dotyczących jednostek, z 

którymi spółka powiązana jest poprzez 

posiadanie udziałów, 

• pożyczek drugorzędnych w bilansie, 
• rezerw na ewentualne zobowiązania lub koszty, 
• rezerw na zobowiązania wynikające z ryzyka 

naruszenia środowiska naturalnego, 

• definicji przychodu netto ze sprzedaży,
• nadzwyczajnych przychodów i nadzwyczajnych 

nakładów,

background image

 

 

Najbardziej istotne „interpretacje" w 
odniesieniu do Czwartej Dyrektywy, 
dotyczą:

 

• amortyzacji,
• rozdzielenia korekty wartości umorzenia w 

przypadku przeszacowanej wartości budynków, 

• ustalenia wartości podlegającej umarzaniu, 
• ujęcia kontraktów długoterminowych, 
• ujęcia dodatnich różnic kursowych, 
• aktywowania kosztów pożyczki, 
• aktywowania kosztów związanych z ochroną 

środowiska, 

• wyceny zapasów, 
• ewentualnego pominięcia niektórych informacji 

na temat jednostek, w których spółka posiada 

udziały, 

• informacji dotyczących środowiska naturalnego.

background image

 

 

Dyrektywa Siódma

Przedmiotem Czwartej Dyrektywy było pojedyncze 

przedsiębiorstwo, natomiast Siódma Dyrektywa 

dotyczy ich grupy. Bardzo silnym oparciem dla 

pierwszej z nich było europejskie prawo 

kontynentalne, stanowiące źródło ustaw 

regulujących rachunkowość w poszczególnych 

krajach, tworzących główny filar kontynentalnego jej 

modelu. Siódma Dyrektywa wiązała się jednak z 

rozstrzyganiem szeregu problemów, typowych dla 

anglosaskiego modelu rachunkowości, gdyż 

konsolidacja sprawozdań finansowych w Europie 

zaczęła być stosowana na szerszą skalę dopiero w 

drugiej połowie XX w., podczas gdy na przykład w 

USA nastąpiło to prawie pół wieku wcześniej.

  Dodatkowym źródłem trudności w konstruowaniu 

Siódmej Dyrektywy był fakt, że definicja grupy 

kapitałowej dla potrzeb podatkowych w niektórych 

krajach miała podstawowe znaczenie i nie chciano z 

niej zrezygnować.

background image

 

 

Dyrektywa Siódma

Siódma Dyrektywa dotyczy grupy firm, która 

powstaje poprzez ich nabycie, ale nie poprzez fuzje, 

łączenie itp. Oparta była na założeniu, że istnieje 

pojedyncza jednostka macierzysta, a wszystkie inne 

firmy są oddziałami firmy-matki. Bazuje na 

anglosaskim modelu rachunkowości, lecz zawiera 

wiele opcji, które umożliwiają jej zastosowanie w 

różnych krajach nie stosujących tego modelu.
Kluczowym problemem, od którego zależą zasady 

konsolidacji, jest to, jakie firmy są jej przedmiotem. 

Według VII Dyrektywy firma jest oddziałem jednostki 

macierzystej, gdy ta ma nad nią kontrolę: większość 

praw głosu (lub tam, gdzie różne akcje mają różne 

prawa głosu) ma prawo mianować organ 

kierowniczy, zarządczy lub nadzorczy. Dotyczy to 

także sytuacji, gdzie mniejszościowy udziałowiec 

zarządza firmą w wyniku umowy z innymi 

udziałowcami, tzw. kontrola w wyniku umowy.

background image

 

 

Dyrektywa Siódma

Dyrektywa zezwala także krajom 
członkowskim - jako opcje - objęcie 
konsolidacją także tych firm, w stosunku do 
których jednostka macierzysta ma kontrolę 
de facto, to znaczy kontrolowana firma nie 
mieści się w żadnej z definicji prawnych 
takiej kontroli, lecz w rzeczywistości 
zarządza nią inne przedsiębiorstwo. To jest 
źródłem koncepcji dominującego wpływu: 
firma posiadająca mniejszościowe udziały w 
innej jest zdolna zdominować inną, 
posiadającą na przykład 30% udziałów/akcji, 
ale nie ma innego głównego udziałowca.

background image

 

 

Struktura Dyrektywy

Siódma Dyrektywa zawiera 51 artykułów 

ujętych w rozdziałach, których tytuły 

przedstawiono niżej. W nawiasach podano 

numery artykułów,

1. Warunki sporządzania skonsolidowanych 

sprawozdań finansowych (1-15).

2. Sporządzanie skonsolidowanych sprawozdań 

finansowych (16-35).

3. Skonsolidowane roczne sprawozdanie z 

działalności (36).

4. Badanie skonsolidowanych sprawozdań 

finansowych (37).

5. Ogłaszanie skonsolidowanych sprawozdań 

finansowych (38).

6. Przepisy przejściowe i końcowe (39-51).

background image

 

 

W odniesieniu do VII Dyrektywy 
interpretacje dotyczyły:

rozumienia sformułowania „większość praw głosu w 

innej jednostce”,

prawa powoływania i odwoływania większości 

członków organu kierowniczego, zarządzającego lub 

nadzorczego innej jednostki,

wyłączenia z konsolidacji jednostek zależnych o 

działalności zasadniczo różnej od prowadzonej w 

grupie kapitałowej (argumenty przemawiające za 

takim wyłączeniem bardzo się „zestarzały" w 

warunkach globalizacji),

możliwości wprowadzania korekt w przewidzianych 

układach skonsolidowanego bilansu oraz 

skonsolidowanego rachunku zysków i strat,

warunków, jakie muszą być spełnione, aby 

przedsiębiorstwa mogły uwzględnić MSR lub 

amerykańskie GAAP przy sporządzaniu 

skonsolidowanych sprawozdań finansowych - 

pozostając jednocześnie w zgodzie z wymogami VII 

Dyrektywy.

background image

 

 

Zakresy przedmiotowe dyrektyw IV, VII i VIII

Dyrektywa IV

(dotyczy zamknięcia rocznego)

Dyrektywa VII (dotyczy 

skonsolidowanych sprawozdań 

finansowych)

Dyrektywa XLIII (w sprawie 

ustawowych badań rocznych 

sprawozdań fin. i 

skonsolidowanych spr. fin.)

Ma zastosowanie do 
wszystkich spółek 
kapitałowych z wyjątkiem 
(jeśli państwo tak zdecyduje) 
banków, ubezpieczycieli i 
innych instytucji finansowych

Dyrektywa stanowi ogólną 
zasadę: jeżeli jednostka do-
minująca lub jedna lub więcej 
jednostek zależnych są 
utworzone jako spółki kapita-
łowe, to grupę obowiązuje 
sporządzenie sprawozdania 
skonsolidowanego

Badanie sprawozdań finansowych 
przeprowadzają biegli rewidenci i 
firmy audytorskie wpisane do 
publicznie dostępnego rejestru, 
zawierającego podstawowe 
informacje na ich temat

Na zamknięcie roczne składa 
się bilans, rachunek zysków i 
strat oraz noty do nich. 
Dokumenty te tworzą zwartą 
całość Dyrektywa określa 
zasady sporządzania tych 
dokumentów

Każda jednostka dominująca, 
sprawująca kontrole na 
jednostkę zależną jest 
zobowiązana do sporządzania 
sprawozdania 
skonsolidowanego. W 
większości przypadków 
sprawowanie kontroli 
sprowadza się do posiadania 
prawa większości głosów. 
Państwo członkowskie jest 
wolne w ustanowieniu jeszcze 
innych przypadków 
obowiązkowych 
konsolidacyjnych, gdy 
jednostka dominująca ma 
mniejszość w udziałach, ale de 
facto sprawuje kontrolę (np. 
na zasadzie specjalnej umowy 
lub zapisu w umowie lub 
statucie jednostki)

Dyrektywa ustanawia zasady 
dotyczące badania ustawowego 
rocznych sprawozdań finansowych 
i skonsolidowanych sprawozdań 
finansowych. Badania ustawowe 
powinny być przeprowadzone w 
oparciu o międzynarodowe 
standardy rewizji finansowej. 
Państwa Członkowskie mają prawo 
do określenia dodatkowych 
krajowych procedur, jeżeli nie 
zostały one objęte przyjętymi 
międzynarodowymi standardami 
rewizji finansowej

background image

 

 

Zakresy przedmiotowe dyrektyw IV, VII i VIII

Dyrektywa IV

(dotyczy zamknięcia 

rocznego)

Dyrektywa VII (dotyczy 

skonsolidowanych 

sprawozdań 

finansowych)

Dyrektywa XLIII (w sprawie 

ustawowych badań 

rocznych sprawozdań fin. i 

skonsolidowanych spr. fin.)

Dyrektywa zawiera 
propozycje dwóch wersji 
bilansu do wyboru przez 
państwo członkowskie. 
Bilans zawiera szczegółowy 
wykaz pozycji i komentarz 
do nich (z pewnymi 
alternatywnymi 
rozwiązaniami) 

Małe grupy mogą być 
wyłączone z obowiązku 
konsolidacji 

Osoba prowadząca badanie 
ustawowe powinna cechować 
się zachowaniem, zgodnie z 
etyką zawodową, 
niezależnością, obiektywnością, 
poufnością i umiejętnością 
zachowania tajemnicy 
zawodowej 

Dyrektywa zawiera dwa 
wzorce rachunku zysków i 
strat (po dwa w wersji 
drabinkowej i dwustronnej) 
do wyboru przez państwo 
członkowskie. Dyrektywa 
daje komentarz do 
niektórych pozycji 
szczegółowych 

Sprawozdanie 
skonsolidowane składa się 
ze skonsolidowanego 
bilansu, skonsolidowanego 
rachunku zysków i strat 
oraz not do nich. 
Dokumenty te powinny 
stanowić zwartą całość 

Osoba fizyczna może być 
zatwierdzona do 
przeprowadzenia badania 
ustawowego dopiero po:
•osiągnięciu wykształcenia 
dopuszczającego do studiów 
uniwersyteckich lub 
równoległych,
•ukończeniu kursu kształcenia 
teoretycznego,
•przejściu szkolenia 
praktycznego,
•zdaniu egzaminu z zakresu 
kompetencji zawodowych na 
poziomie uniwersyteckiego 
egzaminu końcowego bądź 
równorzędnego, 
zorganizowanego bądź 
uznanego przez dane Państwo 
Członkowskie 

background image

 

 

Zakresy przedmiotowe dyrektyw IV, VII i VIII

Dyrektywa IV

(dotyczy zamknięcia 

rocznego)

Dyrektywa VII (dotyczy 

skonsolidowanych 

sprawozdań 

finansowych)

Dyrektywa XLIII (w sprawie 

ustawowych badań 

rocznych sprawozdań fin. 

i skonsolidowanych spr. 

fin.)

Określono wymóg stałości 

w odniesieniu do układów 

następujący po sobie 

bilansów oraz rachunków 

zysków i strat, a w 

szczególności co do 

przyjętej formy ich 

prezentacji 

Skonsolidowane sprawo-

zdanie musi być 

przygotowane na tę samą 

datę i zgodnie z tymi 

samymi zasadami wyceny 

jak roczne sprawozdanie 

finansowe jednostki 

dominującej 

Dyrektywa pozwala 

państwom członkowskim na 

pewne zliberalizowanie wyżej 

wymienionych wymagań dla 

osób z dużym 

doświadczeniem praktycznym

Dyrektywa przewiduje 

możliwość dopuszczenia 

przez państwo 

członkowskie w jego  

ustawodawstwie przepisu, 

stanowiące-go, że kwota z 

roku po-przedniego 

powinna być przeliczona, 

jeżeli kwoty za dwa lata 

są nieporównywalne 

(należy wyjaśnić w 

notach) 

Wartość księgowych 

udziałów w jednostkach 

zależnych włączonych do 

konsolidacji podlega 

kompensacie z wartością 

aktywów netto tych 

jednostek na dzień objęcia 

po raz pierwszy kontroli w 

części stanowiącej 

własność jednostki 

dominującej 

Państwa członkowskie muszą 

zapewnić publiczną 

dostępność nazwisk osób oraz 

firm uprawnionych do 

przeprowadzenia rewizji 

finansowej 

background image

 

 

Zakresy przedmiotowe dyrektyw IV, VII i VIII

Dyrektywa IV

(dotyczy zamknięcia 

rocznego)

Dyrektywa VII (dotyczy 

skonsolidowanych 

sprawozdań 

finansowych)

Dyrektywa XLIII (w sprawie 

ustawowych badań 

rocznych sprawozdań fin. 

i skonsolidowanych spr. 

fin.)

Określa ogólne zasady 

wyceny dla potrzeb 

zamknięć rocznych oraz 

pewne specyficzne zasady 

wyceny (bazują one na 

cenie nabycia i koszcie 

wytworzenia) (art. 31 IV 

dyrektywy) 

Dyrektywa reguluje 

zawartość poszczególnych 

części składowych 

sprawozdań, jak tez 

skonsolidowanego 

rocznego sprawozdania z 

działalności grupy 

Określono wykaz 

niezbędnych informacji 

dla zaprezentowania w 

notach (dla małych 

jednostek w uproszczonej 

wersji)

Dyrektywa określa zasady 

przeprowadzenia rewizji 

finansowej 

skonsolidowanego 

sprawozdania 

finansowego oraz zasady 

publikacji 

Określono wymóg 

sporządzania 

sprawozdania z 

działalności i jego 

zawartość 

background image

 

 

Zakresy przedmiotowe dyrektyw IV, VII i VIII

Dyrektywa IV

(dotyczy zamknięcia 

rocznego)

Dyrektywa VII 

(dotyczy 

skonsolidowanych 

sprawozdań 

finansowych)

Dyrektywa XLIII (w 

sprawie ustawowych 

badań rocznych 

sprawozdań fin. i 

skonsolidowanych spr. 

fin.)

Określono wymogi w 
zakresie rewizji ksiąg 
handlowych przez osobę 
autoryzowaną w tym 
zakresie przez lokalne 
prawo oraz wymogi 
publikacyjne dotyczące 
zamknięć rocznych 

W stosunku do 
mniejszych jednostek 
państwo członkowskie 
może ustanowić 
bardziej liberalne 
zasady w zakresie 
publikacji i badania 
zamknięć rocznych (art. 
64 ust. 3) 

background image

 

 

Różnice między dyrektywami UE a Międzynarodowymi 
Standardami Sprawozdawczości Finansowej IASB

Obszary różnic

MSSF

Dyrektywy

Organizacje 

stanowiące

Rada 

Międzynarodowych 

Standardów 

Rachunkowości 

(IASB) zrzeszająca 

ponad 100 

organizacji 

zawodowych

Europejska Wspólnota 

Gospodarcza 

(przekształcona w Unię 

Europejską na mocy 

traktatu w Maastricht w 

1992 r.) 

Zakres

dotyczą 

specyficznych, 

wyodrębnionych 

przedmiotowo 

zagadnień, w 

odniesieniu do 

których są ustalone 

szczegółowe 

standardy i wytyczne

zawierają ogólne zasady 

sprawozdań 

finansowych (z 

uwzględnieniem 

zróżnicowania otoczenia 

prawnego w 

poszczególnych krajach) 

Główny cel

ujednolicenie

harmonizacja

background image

 

 

Różnice między dyrektywami UE a Międzynarodowymi 
Standardami Sprawozdawczości Finansowej IASB

Obszary różnic

MSSF

Dyrektywy

Podmioty, których 

dotyczą MSSF i 

dyrektywy

Spółki notowane na 

giełdzie (głównie)

Wszystkie spółki o 

określonej formie prawnej

Związek z prawem

Stosowane 

dobrowolnie

Stanowią część 

europejskiego prawa 

spółek, ale nie są 

obowiązkowe dla krajów 

członkowskich

Cele w kontekście 

uwarunkowań 

krajowych

Stanowią zbiór zasad i 

standardów 

oderwanych od 

specyficznych, 

krajowych 

uwarunkowań (są 

przepisami 

międzynarodowymi)

ochrona interesów 

kredytodawców, duże 

znaczenie funkcji podziału 

zysku, zależność od prawa 

podatkowego 

Szczegółowość

W porównaniu z 

dyrektywami UE 

wymagają znacznie 

więcej informacji 

dodatkowych i dużo 

większej jednolitości 

rozwiązań

zawierają wiele opcji, co 

umożliwia krajom 

członkowskim zachowanie 

specyficznych rozwiązań 

w ich przepisach 

prawnych 

background image

 

 

Włączenie MSSF w ramy 

prawne UE

Wraz ze wzrostem tempa procesów globalizacji rynków 

kapitałowych i ich postępującej konsolidacji w Unii 

Europejskiej stało się koniecznie włączenie postanowień 

MSSF w ramy prawne UE. Unia Europejska 

zaakceptowała standardy IASB. Zdaniem Komisji 

Europejskiej „MSSF są najlepszym punktem odniesienia 

dla każdego zestawu sprawozdań finansowych, który 

umożliwia firmom pozyskiwanie kapitału na rynkach 

międzynarodowych". W tym celu, na mocy dyrektywy 

2003/50/EC z dnia 18 czerwca 2003 r. zmieniono - w 

zakresie zasad wyceny i ujmowania niektórych pozycji 

bilansowych - dyrektywy IV i VII oraz odpowiadające im 

dyrektywy dotyczące banków (dyrektywa 86/635/EEC w 

sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań 

finansowych banków i innych instytucji finansowych) i 

zakładów ubezpieczeń (dyrektywa 91/674/EWG w sprawie 

rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych 

zakładów ubezpieczeń). Zmiany te wynikały z ogłoszenia 

rozporządzenia nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i 

Rady Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie 

stosowania Międzynarodowych Standardów 

Rachunkowości.

background image

 

 

Rozporządzenia Komisji 

Europejskiej

Jednostki stosujące standardy IASB będą 
musiały respektować także ich 
interpretacje ogłoszone w formie 
rozporządzeń Komisji Europejskiej. Należy 
podkreślić, że MSSF nie zajmują miejsca 
dyrektyw, a jedynie stanowią uzupełnienie 
regulacji rachunkowości w wypadku spółek 
publicznych. Jednocześnie (zgodnie ze 
wspomnianym rozporządzeniem) Unia 
Europejska ma prawo odrzucenia danego 
MSSF w części lub w całości, nie może 
jednak go zmienić lub zaproponować 
alternatywnego rozwiązania.

background image

 

 

Zgodność ustawy o rachunkowości z dyrektywami UE

Ustawa o rachunkowości

Dyrektywy

Numer rozdziału 

i artykułu

Treść przepisu

Dyrektywa, część, artykuł

Rozdz. 1, art. 1 i 2

podmioty objęte 

ustawą

IV dyrektywa, część 3, art. 

1,11, 12 

Rozdz. 1, art. 3 

wyjaśnienie 

podstawowych pojęć 

brak odpowiednika 

Rozdz. 1, art. 4 

zakres podmiotowy 

rachunkowości 

brak odpowiednika 

Rozdz. 1, art. 5-10 

zasady 

rachunkowości 

IV dyrektywa, część 1, art. 2; 

część 2, art. 3-7

Rozdz. 2, art. 11-

25 

części składowe 

ksiąg rachunkowych, 

dokumentacja 

źródłowa, 

poprawianie błędów 

brak odpowiednika 

Rozdz. 3, art. 26-

27 

zasady i zakres 
inwentaryzacji 

brak odpowiednika 

background image

 

 

Zgodność ustawy o rachunkowości z dyrektywami UE

Ustawa o rachunkowości

Dyrektywy

Numer rozdziału 

i artykułu

Treść przepisu

Dyrektywa, część, artykuł

Rozdz. 4, art. 28-

35 

wycena aktywów i 

pasywów 

IV dyrektywa, część 4, art. 15-

21; część 7, art. 31-42

Rozdz. 4, art. 37-

44 

ustalanie kosztów i 

przychodów

IV dyrektywa, część 5, art. 22-

26; część 6, art. 28-29

Rozdz. 5, art. 45-

54 

wytyczne w sprawie 

sporządzania spra 

wozdania 

finansowego 

IV dyrektywa, część 3, art. 8-

10; część 5, art. 22-27; część 8, 

art. 43-45; część 9 (brak 

odpowiednika w zakresie 

przepływów pieniężnych)

Rozdz. 6, art. 55-

63 

pojęcie grupy 

kapitałowej, metody 

kon solidacji, części 

składowe skonsolido 

wanego 

sprawozdania 

finansowego 

VII dyrektywa

Rozdz. 7, art. 64-

70 

badanie i ogłaszanie 

sprawozdań 

finansowych 

IV dyrektywa, część 10, art. 47-

50; część 11, art. 51, a także 

niektóre elementy VIII 

dyrektywy

Rozdz. 8 i 9 

ochrona danych i 

odpowiedzialność 

karna

brak odpowiednika 


Document Outline