URAZY U
DZIECI
URAZY U
DZIECI
Główna przyczyna zgonu u dzieci między
1 a 14 rż
Mogą prowadzić do trwałego inwalidztwa
10% urazów u dzieci wymaga hospitalizacji
Klasyfikacja urazów ze względu na częstość
występowania:
Urazy głowy
Złamania
Rany
Urazy brzucha
Urazy klatki piersiowej
Urazy kręgosłupa
Przyczyny urazów u dzieci:
Upadki
Wypadki komunikacyjne
Urazy na rowerze
Urazy sportowe
Pobicia
Zespół dziecka maltretowanego
URAZY GŁOWY
Ch: D 2-3:1
U 1/3 osób po urazie stwierdza się następstwa
neurologiczne
Ciężkość urazu zależy od:
-wieku pacjenta
-siły urazu
-czasu działania siły
-obecności innych urazów
Ocena ciężkości urazu
Ocena ciężkości urazu
Przyczyny urazów głowy
Upadki
Wypadki komunikacyjne
Urazy sportowe
Pobicia
Zespół dziecka maltretowanego
Diagnostyka
RTG czaszki
USG przezciemiączkowe
CT głowy
MRI
Podział urazów głowy:
1.Uszkodzenie powłok czaszki
2.Złamanie kości czaszki
3.Wstrząśnienie mózgu
4.Stłuczenie mózgu
5.Krwotoki wewnątrzczaszkowe
Urazy powłok skórnych
Urazy powłok skórnych
Rany na skórze
Krwiaki podokostnowe, podczepcowe- czasami
wymagają nakłucia
RTG czaszki celem wykluczenia złamania
Złamania kości czaszki
Złamanie linijne:
powstaje w wyniku
działania dużej siły,
może pojawić się
krwiak podskórny lub
podokostnowy
(u noworodków i
niemowląt),
najczęściej nie
wymagają żadnego
postępowania
leczniczego
Złamanie z
wgłobieniem:
przerwanie ciągłości
kości i jej
przemieszczenie do
wnętrza jamy czaszki,
czasami wymaga
odgłobienia
Złamanie typu
„ping- pong”:
spotykane u
noworodków i
niemowląt,
wgniecenie pokrywy
czaszki bez
przerwania ciągłości,
leczenie operacyjne
Złamanie podstawy czaszki: najczęstszą
przyczyną są urazy pośrednie, występują ze
wstrząśnieniem mózgu, różny obraz kliniczny
(krwiak okularowy, okolicy wyrostka sutkowatego,
tylnej ściany gardła, krwotok, płynotok,
uszkodzenie nerwów)
Złamanie rosnące: występuje tylko u dzieci
<1 rż, złamanie kości z rozszarpaniem fragmentu
opony twardej, zahamowanie procesu gojenia,
leczenie operacyjne
Wstrząśnienie mózgu
Krótkotrwała utrata przytomności bezpośrednio
po urazie
Niepamięć wsteczna i następcza
Powrót do pełnego stanu świadomości
Brak ogniskowych deficytów neurologicznych
Brak patologii w badaniu CT głowy
Dziecięce wstrząśnienie mózgu
Bladość powłok
Wymioty
Apatia
Tkliwy płacz występujący bezpośrednio po urazie
Objawy dotyczą dzieci 0-3 lat
Patomechanizm
Do wstrząśnienia mózgu dochodzi w wyniku nagłego
przyspieszenia lub zahamowania ruchu głowy
- zaburzenia czynności tworu
siatkowatego- zaburzenia
świadomości
- zaburzenia funkcji kory
mózgowej- niepamięć wsteczna,
zaburzenia widzenia, dezorientacja
Klasyfikacja
Łagodne wstrząśnienie mózgu: łagodny uraz głowy z
utratą przytomności z okresem splątania okołourazowego,
trwającego krócej niż 5 minut, powodujący wymioty
(nie więcej niż 3 epizody). Brak dolegliwości poza łagodnym
bólem głowy
Umiarkowane wstrząśnienie mózgu: utrata
przytomności i okres splątania okołourazowego trwający od
5 do 30 minut. Wymioty powyżej 3 epizodów. Niepamięć
wsteczna i niekiedy pourazowa. Miernie nasilone bóle
głowy.
Ciężkie wstrząśnienie mózgu: powyższe objawy są o
znacznie większym nasileniu. Okres trwania objawów
nieprzytomności i splątania wynosi od 30 minut do 6
godzin. Towarzyszą silne bóle głowy oraz nasilone nudności
i wymioty.
Diagnostyka
Badanie neurologiczne
Ocena świadomości
Badania obrazowe
Leczenie
Hospitalizacja- wskazania:
- zaburzenia świadomości
- stwierdzenie deficytów
neurologicznych
- bóle głowy i wymioty >3 razy
- szczelina złamania w RTG
- zaburzenia krzepnięcia krwi w
wywiadzie
- podejrzenie zażycia leków,
narkotyków, alkoholu
Stłuczenie mózgu
Ograniczona martwica krwotoczna z obrzękiem
tkanki mózgowej- pojedyncze lub mnogie ogniska
Ogniska stłuczenia powstają najczęściej w
przedniej części płatów skroniowych oraz
czołowych
Obraz kliniczny: objawy wzmożonego ciśnienia
śródczaszkowego, objawy ogniskowe zależne od
lokalizacji ogniska stłuczenia
Charakterystyczne jest powiększanie się ogniska
stłuczenia w ciągu 48 godz. od urazu
Leczenie: hospitalizacja, CT kontrolne po 24-48
godz, leki przeciwobrzękowe, przeciwkrwotoczne,
przeciwdrgawkowe, czasami leczenie chirurgiczne
Krwiak nadtwardówkowy
Zbiornik krwi powstaje między oponą twardą i
kością
W 60-80% występuje ze złamaniem kości
sklepienia czaszki
Częstość u dzieci 1-3,5 %: dotyczy dzieci
starszych>2 rż (do 2 rż opona twarda zrośnięta
jest z kością)
Zwykle jest to krwotok tętniczy
(25% krwotoki żylne)
Najczęściej jednostronne
Podział: ostre, podostre, przewlekłe ( krwiaki
podostre i przewlekłe rzadko spotykane u dzieci)
Triada objawów: poszerzenie źrenicy po stronie
krwiaka, przeciwległy niedowład połowiczy,
przerwa jasna (lucidum intervalum)- występuje w
20-30% przypadków
Rozpoznanie: RTG czaszki, CT głowy
Leczenie: chirurgiczne
Krwiak podtwardówkowy
Zbiornik krwi zlokalizowany między oponą twardą
i miękką
Zwykle jest to krew żylna
Najczęściej zlokalizowany w okolicy skroniowej i
skroniowo- czołowej
Często współistnieje z uszkodzeniem kory
mózgowej
Towarzyszy mu obrzęk półkuli mózgu i stłuczenie
krwotoczne
Podział: ostre, podostre, przewlekłe
(u dzieci
najczęściej spotyka się krwiaki ostre i przewlekłe)
Krwiak ostry: pourazowe; objawy wzmożonego
ciśnienia śródczaszkowego, zaburzenia
oddychania, świadomości, objawy uszkodzenia
pnia mózgu
Krwiak przewlekły: powstaje w wyniku
krwawienia podpajęczynówkowego, zapalenia
opon m-rdz, po zejściu ostrych wodniaków
podtwardówkowych; objawy- napięte ciemię,
opóźnienie rozwoju psychomotorycznego,
powiększenie obwodu głowy, drgawki, wymioty
Leczenie: chirurgiczne
Krwiak śródmózgowy
Powstaje w wyniku urazów czaszkowo-
mózgowych lub pęknięcia naczyniaka
Krwiak pourazowy może być pierwotny lub wtórny
Objawy: objawy wzmożonego ciśnienia
śródczaszkowego
Leczenie: zachowawcze, operacyjne
URAZY BRZUCHA
8% wszystkich urazów u dzieci
Narządy jamy brzusznej ulegające urazom:
-śledziona
-wątroba
-nerki
-przewód pokarmowy
-duże naczynia
-układ moczowy
-trzustka
-narządy miednicy
Uraz śledziony
Częściej występuje u chłopców
Śmiertelność 0-0,7% gdy uraz izolowany; 8,6%
gdy współistnieje z urazem wątroby
Mechanizm: wypadek komunikacyjny, potrącenie
przez pojazd, upadek z wysokości, urazy
sportowe, pobicie
Stopie
ń
urazu
Opis urazu
I
Krwiak podtorebkowy<10% powierzchni,
Rozdarcie torebki<1 cm głębokości
II
Krwiak podtorebkowy 10-50% powierzchni lub śródmiąższowy<5 cm śr.
Rozdarcie torebki głębokośc 1-3 cm nie obejmuje naczyń płacikowych
III
Krwiak podtorebkowy >50% powierzchni lub powiększający się, śródmiąższowy
>5 cm śr.,
Głębokość rozdarcia>3cm lub obejmująca naczynia płacikowe
IV
Rana obejmuje naczynia segmentalne lub wnęki powodując dewaskularyzację
>25% narządu
V
Całkowite zniszczenie narządu,
Uszkodzenie naczyń wnęki dewaskularyzujące narząd
Klasyfikacja urazów śledziony przez AAST
Objawy: wstrząs hipowolemiczny, zapalenie
otrzewnej, bolesność i tkliwość brzucha
Diagnostyka: USG, CT
Leczenie:
- nieoperacyjne
- operacyjne – 5%
Powikłania: częstość< 7,5%
torbiel, ropień, przetoka AV,
pseudotętniak t. śledzionowej,
późne pęknięcie i krwawienie
Uraz wątroby
Ch: D 3:1; zwykle w wieku 7-9 lat
Śmiertelność 0-36% w zależności od stopnia
urazu
Mechanizm: wypadki komunikacyjne (80-90%),
urazy rowerowe, upadki z wysokości, uderzenia
lub pobicia
Stopie
ń
urazu
Opis urazu
I
Krwiak podtorebkowy, niepowiększający się <10% powierzchni,
Rozdarcie torebki, niekrwawiące <1 cm głębokości
II
Krwiak podtorebkowy, niepowiększający się 10-50% powierzchni,
Krwiak śródmiąższowy, niepowiększający się <2cm średnicy,
Rozdarcie torebki, aktywne krwawienie, głębokość 1-3 cm, długośc<10cm
III
Krwiak podtorebkowy >50% powierzchni lub powiększający się, pęknięty
podtorebkowy z aktywnym krwawieniem, śródmiąższowy>2 cm lub powiększający
się,
Rana głębokości > 3cm
IV
Krwiak pęknięty śródmiąższowy z aktywnym krwawieniem,
Rozerwanie miąższu obejmujące 25-50% płata wątroby
V
Rozerwanie miąższu obejmujące >50% płata wątroby,
Uraz zawątrobowej żyły głównej dolnej lub większych żył wątrobowych
VI
Oderwanie wątroby
Klasyfikacja urazów wątroby przez AAST
Objawy: bolesność i tkliwość brzucha,
powiększenie obwodu brzucha, zaburzenia
perystaltyki, wstrząs z zapaleniem otrzewnej
Diagnostyka: badania laboratoryjne, USG, CT
Leczenie:
- nieoperacyjne
- operacyjne
Powikłania: częstość 8%
krwawienie, zakażenie, przetoka
żółciowa, zwężenie zewnątrz-
wątrobowych dróg
żółciowych,
powikłania oddechowe
Uraz trzustki
Wiek pacjentów 2mc- 16 lat głównie 4-14 lat
CH: D 2:1
W 62,5% jest to uraz izolowany, w 44% element
urazu wielonarządowego
Śmiertelność 0-7%
Mechanizm: uderzenie o kierownicę, wypadek
komunikacyjny
Stopie
ń
urazu
Opis urazu
I
Małe stłuczenie bez uszkodzenia przewodu trzustkowego
Powierzchowna rana bez uszkodzenia przewodu trzustkowego
II
Większe stłuczenie lub większa rana bez uszkodzenia przewodu trzustkowego
lub utraty krwi
III
Dystalne przerwanie lub uraz miąższu z uszkodzeniem przewodu
trzustkowego
IV
Bliższe przerwanie lub uraz miąższu obejmujące brodawkę Vatera
V
Masywne oderwanie głowy trzustki
Klasyfikacja urazów trzustki przez AAST
Objawy: objawy ostrego zapalenia trzustki
Diagnostyka: badania laboratoryjne, USG, CT,
ECPW
Leczenia:
- nieoperacyjne
- operacyjne
Powikłania:
- pseudotorbiel
- uogólnione zakażenie
Uraz nerki
90% urazów nerki spowodowanych jest tępym
urazem brzucha
Powstaniu urazu nerki sprzyjają choroby nerek:
torbielowatość, wodonercze, nieprawidłowe
położenie
Mechanizm: upadek, wypadek komunikacyjny,
pobicie
Stopie
ń
urazu
Opis urazu
I
Krwiak podtorebkowy, bez uszkodzenia miąższu nerek,
Krwinkomocz lub krwiomocz, badania urologiczne w normie
II
Krwiak okołonerkowy bez zaciekania do przestrzeni zaotrzewnowej,
Uszkodzenie miąższu nerki do 1 cm w głąb narządu bez uszkodzenia
uk.moczowego
III
Uszkodzenie miąższu nerki powyżej 1 cm w głąb narządu bez uszkodzenia
uk.moczowego
Krwiak okołonerkowy z zaciekaniem do przestrzeni zaotrzewnowej
IV
Uszkodzenie miąższu nerki razem z uszkodzeniem UKM
Uszkodzenie naczyń nerki
V
Rozkawałkowanie nerki,
Oderwanie szypuły naczyniowej
Klasyfikacja urazów nerki przez AAST
Objawy: krwinkomocz, krwiomocz, ból w okolicy
lędźwiowej lub w podżebrzu, wstrząs
Diagnostyka: badania laboratoryjne, USG, CT
Leczenie:
-nieoperacyjne
-operacyjne
Powikłania:
-nadciśnienie tętnicze,
-torbiel okołonerkowa,
-wodonercze,
-ropień,
-przetoki
URAZY KLATKI PIERSIOWEJ
6% wszystkich urazów u dzieci
Rodzaje urazów w obrębie klp:
-urazy płuc
-odma
-hemothorax
-złamania żeber, mostka
-urazy serca
-urazy przepony
-urazy naczyń
-urazy tchawicy, oskrzeli
-urazy przełyku
Złamanie żeber
Pojedyncze, mnogie
Powstają na skutek uderzenia, zgniecenia,
wypadku komunikacyjnego
Objawy: -ból nasilający się przy oddychaniu
-bolesność przy uciskaniu
Diagnostyka: RTG klp
Leczenie: -opaska elastyczna
-leki p. bólowe, p. kaszlowe
Mnogie złamania żeber mogą powodować
patologiczną ruchomość klp i ciężkie zaburzenia
oddychania
Złamanie mostka
Spowodowane bezpośrednim urazem np.:
uderzenie o kierownicę
Objawy: -silny ból w okolicy mostka
-duszność
-zniekształcenie mostka
Diagnostyka: RTG klp
Leczenie: -leżenie
-leki p. bólowe
-przy wiotkości klp wyciąg
Złamaniu mostka często towarzyszy złamanie
kręgosłupa
Hemothorax
Krwawienie do jamy opłucnowej- z naczyń ściany
klp, lub dużych naczyń wnęki
Objawy: -wstrząs przy dużym krwawieniu
-objawy obecności płynu w j. opłucnowej
Diagnostyka: RTG klp
Leczenie: -nakłucie
-operacyjne
Odma
Obecność powietrza w jamie opłucnowej
Przyczyny: złamanie żeber, rany penetrujące klp,
urazy dróg oddechowych
Objawy: - ból,
- duszność,
- sinica
Rodzaje odmy: zamknięta, otwarta, zastawkowa,
śródpiersiowa, podskórna
Diagnostyka: RTG klp
Leczenie: drenaż gdy obszar spadniętego płuca>10%
Stłuczenie płuca
Zniszczenie struktury tkanki płucnej, zgniecenie
pęcherzyków, rozerwanie naczyń
Powstaje niedodma następnie pourazowe
zapalenie płuc
Objawy:- krwioplucie u 25-45%
- bladość powłok
- tachypnoe
Leczenie: -utrzymanie powietrzności tkanki
płucnej i zapewnienie wentylacji
-antybiotykoterapia
Uraz tchawicy i oskrzela
Rozerwanie oskrzela występuje częściej niż
rozerwanie tchawicy
Skutek ciężkiego urazu miażdżącego lub
zgniatającego
Objawy: -wstrząs
-duszność, sinica
-odma
-krwioplucie
Leczenie: przywrócenie drożności dróg
oddechowych
Ciało obce w drogach
oddechowych
Do aspiracji ciała obcego dochodzi u: niemowląt i
dzieci, osób starszych, nieprzytomnych po
znieczuleniu
Objawy: - kaszel
- krztuszenie się
- sinica
Leczenie: - bronchoskopia
- operacja
Tamponada serca
Rozległe rany powodują zgon, małe mogą
zamykać się samoistnie
Tamponada- gromadzenie krwi w worku
osierdziowym
Objawy: - spadek ciśnienia krwi, słabo
wyczuwalne tętno
- wzrost ciśnienia żylnego, wypełnione
żyły szyjne
- brak lub osłabienie tonów serca
- wstrząs
Leczenie: -nakłucie
-operacja
OPARZENI
A
300 tys. osób rocznie ulega oparzeniom
Druga przyczyna zgonów u dzieci
Ch:D 2:1
Śmiertelność związana jest z wiekiem oraz
rozległością rany oparzeniowej
Przyczyny: wrzątek, płomień, rozgrzane metale,
substancje łatwopalne, wybuchowe, przepływ
prądu, substancje chemiczne
Charakterystyka oparzeń u dzieci
Najczęściej jest to oparzenie niepełnej grubości
skóry
Najczęstszą przyczyną oparzenia jest wrzątek
Najczęstsza lokalizacja:
-tułów
-kończyny
-pośladki i krocze
-szyja
-twarz i głowa
Ciężkość oparzenia zależy od:
Rozległości oparzenia
Głębokości oparzenia
Umiejscowienia rany
Wieku pacjenta:
<2 lub >60 rż obciążeni większym
ryzykiem zgonu
Obecności innych obrażeń
Obecności chorób przez urazem
Reguła 9
głowa i szyja
9%
kończyna górna - cała
9%
tułów - przód
18%
tułów - tył
18%
kończyna dolna - cała
18%
krocze
1%
Okolice ciała o zmieniającej się powierzchni
Powierzch
nia
noworodki
1-4rż
5-9 rż
10-14
rż
15 rż
dorośli
głowa
19%
17%
13%
11%
9%
7%
udo
5,5%
6,5%
8%
8,5%
9%
9,5%
podudzie
5%
5%
5,5%
6%
6,5%
7%
Szyja 2%
Tułów 26%
Pośladki 5%
Krocze 1%
Ramię 4%
Przedramię 3%
Ręka 2,5%
Stopa 3,5%
Oparzenie powierzchowne I
Obejmuje tylko warstwę naskórka oraz
powierzchowne warstwy skóry właściwej
Objawy: rumień, zachowane odczuwanie bólu
Zmiany patologiczne: martwica warstwy
rogowaciejącej naskórka, obrzęk pozostałych
warstw, warstwa komórek skóry położonych pod
naskórkiem nienaruszona
Gojenie samoistne w ciągu kilku dni ze
złuszczaniem się powierzchownej warstwy
naskórka
Oparzenie powierzchowne IIa
Oparzenie niepełnej grubości skóry
Objawy: zaczerwienienie, pęcherze wypełnione
płynem surowiczym, po ich usunięciu wilgotne,
różowe powierzchnie, które bledną pod
naciskiem; zachowane odczuwanie bólu
Zmiany patologiczne: martwica całego naskórka,
obrzęk warstwy korowej, wysięk pomiędzy
naskórkiem a warstwą korową, przekrwienie
warstwy korowej i tk. podskórnej; warstwa
podstawowa komórek skóry częściowo
uszkodzona
Czas gojenia 7-15 dni
Oparzenie głębokie IIb
Oparzenie pełnej grubości skóry
Objawy: zaczerwienienie, pęcherze- po ich
usunięciu wilgotna, bladoróżowa powierzchnia nie
zmieniająca zabarwienia pod uciskiem;
zmniejszone odczuwanie bólu
Zmiany patologiczne: uszkodzenie skóry pełnej
grubości obejmują naskórek i skórę właściwą wraz
z przydatkami- aż do tkanki podskórnej; skóra
zawiera częściowo przetrwałe komórki naskórka
wokół mieszków włosowych
Gojenie wolne 3-4 tyg. z wytworzeniem blizny
przerostowej lub brak możliwości samoistnego
wygojenia
Oparzenie głębokie III
Oparzenie pełnej grubości skóry
Objawy: bez pęcherzy- suche, białe lub szaro-
brunatne podłoże lub brązowy, czarny albo biały
kolor powierzchni rany, czarny powierzchowny
strup; zniesione odczuwanie bólu, bez czucia
Zmiany patologiczne: martwica wszystkich
warstw naskórka oraz warstwy korowej ze
zniszczeniem przydatków skóry; zmiany
zakrzepowe w naczyniach skóry; tkanka
podskórna uszkodzona
Rana goi się tylko na obrzeżu; konieczne wycięcie
oraz przeszczepienie skóry
Klasyfikacja oparzeń wg ABA
Oparzenia lekkie:
- oparzenia Ist
- oparzenia IIst <15%TBSA u dorosłych
- oparzenia IIst <10%TBSA u dzieci
- oparzenia IIIst <5% TBSA
Oparzenia średnie:
- oparzenie IIst 15-25%TBSA u
dorosłych
- oparzenie IIst 10-20%TBSA u dzieci
- oparzenie IIIst<10%TBSA
- wszystkie oparzenia obejmujące ręce,
twarz, oczy, uszy, stopy, krocze
Oparzenia ciężkie:
- oparzenia IIst >25%TBSA u dorosłych
- oparzenia IIst>20%TBSA u dzieci
- oparzenia IIIst>10TBSA niezależnie
od wieku
- oparzenia IIIst twarzy, szyi, stóp,
dłoni, krocza, okrężne
Wskazania do hospitalizacji
Oparzenia średnie lub ciężkie
Oparzenia powierzchowne>10%TBSA u dorosłych i
>5%TBSA u dzieci
Głębokie oparzenia >2%TBSA
Urazy inhalacyjne z/bez oparzeń skóry
Oparzenia wstrząsorodnych okolic ciała: twarz,
szyja, doły pachowe i podkolanowe, krocze, stopy,
ręce
Oparzenia elektryczne
Podejrzenie o maltretowanie
Chorzy obciążeni znacznym ryzykiem: wiek <2rż
lub >60rż
Leczenie
1.
Pierwsza pomoc
2.
Leczenie płynami
- zapobieganie rozwojowi wstrząsu 20-4-ml/kg mc
krystaloidów
- Reguła Parklanda
3.
Leczenie przeciwbólowe
4.
Antybiotykoterapia
5.
Żywienie
6.
Miejscowe leczenie rany
