Cukrzyca

Cukrzyca

   

   

Jest to grupa chorób metabolicznych 

Jest to grupa chorób metabolicznych 

charakteryzująca  się  hiperglikemią 

charakteryzująca  się  hiperglikemią 

wynikającą z defektu wydzielania lub 

wynikającą z defektu wydzielania lub 

działania 

insuliny. 

Przewlekła 

działania 

insuliny. 

Przewlekła 

hiperglikemia w cukrzycy wiąże się z 

hiperglikemia w cukrzycy wiąże się z 

uszkodzeniem  różnych  narządów, 

uszkodzeniem  różnych  narządów, 

szczególnie  oczu,  nerek,  nerwów, 

szczególnie  oczu,  nerek,  nerwów, 

serca i naczyń krwionośnych.

serca i naczyń krwionośnych.

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca



cukrzyca typu 1

cukrzyca typu 1



cukrzyca typu 2

cukrzyca typu 2



cukrzyca o znanej etiologii

cukrzyca o znanej etiologii



cukrzyca ciężarnych

cukrzyca ciężarnych

 

 

 

 

Cukrzyc

Cukrzyc

a

a

Etiologia i patogeneza:

Etiologia i patogeneza:

-

cukrzyca typu 1: 

cukrzyca typu 1: 

•

•

 

 

uwarunkowania genetyczne

uwarunkowania genetyczne

•

•

 

 

proces autoimmunologiczny

proces autoimmunologiczny

-

cukrzyc typu 2:

cukrzyc typu 2:

•

•

 

 

uwarunkowania genetyczne

uwarunkowania genetyczne

•

•

 

 

czynniki środowiskowe: otyłość, mała 

czynniki środowiskowe: otyłość, mała 

aktywność fizyczna, grupy zwiększonego 

aktywność fizyczna, grupy zwiększonego 

ryzyka wystąpienia cukrzycy

ryzyka wystąpienia cukrzycy

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

   

   

Grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia cukrzycy:

Grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia cukrzycy:

   

   

- nadwaga i otyłość (BMI > 25 kg/m2)

- nadwaga i otyłość (BMI > 25 kg/m2)

   

   

- cukrzyca występująca w rodzinie

- cukrzyca występująca w rodzinie

   

   

- osoby mało aktywne fizycznie

- osoby mało aktywne fizycznie

   

   

- uprzednio stwierdzone zaburzenia gospodarki 

- uprzednio stwierdzone zaburzenia gospodarki 

cukrowej

cukrowej

   

   

- przebyta cukrzyca ciężarnych

- przebyta cukrzyca ciężarnych

   

   

- kobiety, które urodziły dziecko o masie ciała > 4 kg

- kobiety, które urodziły dziecko o masie ciała > 4 kg

   

   

- nadciśnienie tętnicze (> 140/90 mmHg)

- nadciśnienie tętnicze (> 140/90 mmHg)

   

   

- zaburzenia gospodarki tłuszczowej

- zaburzenia gospodarki tłuszczowej

   

   

- zespół wielotorbielowatych jajników

- zespół wielotorbielowatych jajników

   

   

- choroby układu krążenia

- choroby układu krążenia

 

 

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

Objawy podmiotowe:

Objawy podmiotowe:

-

wielomocz (poliuria)

wielomocz (poliuria)

-

wzmożone pragnienie 

wzmożone pragnienie 

(polidypsja)

(polidypsja)

-

osłabienie i senność 

osłabienie i senność 

spowodowane odwodnieniem

spowodowane odwodnieniem

-

chudnięcie (rzadko)

chudnięcie (rzadko)

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

Objawy przedmiotowe cukrzycy typu 1:

Objawy przedmiotowe cukrzycy typu 1:

-

cechy odwodnienia

cechy odwodnienia

-

zmniejszenie masy ciała

zmniejszenie masy ciała

-

zanik tkanki podskórnej

zanik tkanki podskórnej

W 85% przypadków cukrzycy typu 2 

W 85% przypadków cukrzycy typu 2 

występuje otyłość brzuszna.

występuje otyłość brzuszna.

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

Badania pomocnicze:

Badania pomocnicze:

-

hiperglikemia ( przygodna, na czczo lub 

hiperglikemia ( przygodna, na czczo lub 

po obciążeniu glukozą)

po obciążeniu glukozą)

-

glukozouria

glukozouria

-

przeciwciała przeciwwyspowe

przeciwciała przeciwwyspowe

-

stężenie peptydu C w surowicy

stężenie peptydu C w surowicy

-

zaburzenia lipidowe

zaburzenia lipidowe

-

ciała ketonowe w moczu lub ich 

ciała ketonowe w moczu lub ich 

zwiększone stężenie w surowicy

zwiększone stężenie w surowicy

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

Nazewnictwo stanów hiperglikemicznych :

Nazewnictwo stanów hiperglikemicznych :

1)

1)

Stan przedcukrzycowy:

Stan przedcukrzycowy:

-

nieprawidłowa glikemia na czczo (impaired 

nieprawidłowa glikemia na czczo (impaired 

fasting glucose IFG) glikemia na czczo w 

fasting glucose IFG) glikemia na czczo w 

przedziale 5,6-6,9 mmol/l (100-125mg/dl); 

przedziale 5,6-6,9 mmol/l (100-125mg/dl); 

jest wskazaniem do wykonania OGGT

jest wskazaniem do wykonania OGGT

-

upośledzona tolerancja glukozy  (impaired 

upośledzona tolerancja glukozy  (impaired 

glucose tolerance IGT) glikemia w 120. Min 

glucose tolerance IGT) glikemia w 120. Min 

po doustnym obciążeniu 75g glukozy w 

po doustnym obciążeniu 75g glukozy w 

przedziale 7,8-11,0mmol/l (140-199mg/dl)

przedziale 7,8-11,0mmol/l (140-199mg/dl)

 

 

 

 

Cukrzyc

Cukrzyc

a

a

Cukrzyca:

Cukrzyca:

1)

1)

przygodna glikemia >11,1mmol/l (200mg/dl) 

przygodna glikemia >11,1mmol/l (200mg/dl) 

z typowymi objawami cukrzycy

z typowymi objawami cukrzycy

2)

2)

2-krotnie glikemia na czczo >7mmol/l 

2-krotnie glikemia na czczo >7mmol/l 

(126mg/dl)

(126mg/dl)

3)

3)

glikemia w 120. min po doustnym obciążeniu 

glikemia w 120. min po doustnym obciążeniu 

75g glukozy (OGTT) >11,1mmol/l (200mg/dl)

75g glukozy (OGTT) >11,1mmol/l (200mg/dl)

Doustny test tolerancji glukozy –

Doustny test tolerancji glukozy –

 oral glucose 

 oral glucose 

tolerance test.

tolerance test.

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

Leczenie:

Leczenie:

-

leczenie dietetyczne

leczenie dietetyczne

-

wysiłek fizyczny

wysiłek fizyczny

-

leczenie farmakologiczne: 

leczenie farmakologiczne: 

doustne leki hipoglikemizujące; 

doustne leki hipoglikemizujące; 

insulina

insulina

-

edukacja terapeutyczna

edukacja terapeutyczna

 

 

 

 

Cukrzyc

Cukrzyc

a

a

Leczenie dietetyczne:

Leczenie dietetyczne:

-

regularność przyjmowania posiłków 

regularność przyjmowania posiłków 

-

zbliżona łączna kaloryczność 

zbliżona łączna kaloryczność 

posiłków każdego dnia

posiłków każdego dnia

-

zmniejszenie dowozu kalorii u osób 

zmniejszenie dowozu kalorii u osób 

z otyłością lub nadwagą

z otyłością lub nadwagą

-

odpowiedni skład jakościowy diety

odpowiedni skład jakościowy diety

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

Podaż energii:

Podaż energii:

-

należna masa ciała:

należna masa ciała:

Reguła Broca – {wzrost – 100}

Reguła Broca – {wzrost – 100}

Wzór Lorentza {wzrost – 100 – 0,25x(wzrost –

Wzór Lorentza {wzrost – 100 – 0,25x(wzrost –

150)}

150)}

-

praca w pozycji siedzącej 20-25 kcal/kg nal.m.c.

praca w pozycji siedzącej 20-25 kcal/kg nal.m.c.

-

średni wysiłek fizyczny 25-30 kcal/kg nal.m.c.

średni wysiłek fizyczny 25-30 kcal/kg nal.m.c.

-

praca ciężka 30-40 kcal/kg nal.m.c.

praca ciężka 30-40 kcal/kg nal.m.c.

U osób z cukrzycą dowóz energii trzeba 

U osób z cukrzycą dowóz energii trzeba 

zmniejszyć o 250-500 kcal/d.

zmniejszyć o 250-500 kcal/d.

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

Liczba posiłków:

Liczba posiłków:

-

u osób leczonych dietą albo dietą 

u osób leczonych dietą albo dietą 

i lekami doustnymi nie musi 

i lekami doustnymi nie musi 

przekraczać 3 na dobę

przekraczać 3 na dobę

-

u osób leczonych insulinami 

u osób leczonych insulinami 

ludzkimi nie powinna być 

ludzkimi nie powinna być 

mniejsza niż 5 na dobę

mniejsza niż 5 na dobę

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

Skład diety:

Skład diety:

-

białko 15-20% całkowitego dowozu 

białko 15-20% całkowitego dowozu 

energii

energii

-

tłuszcze < 30% całkowitego dowozu 

tłuszcze < 30% całkowitego dowozu 

energii

energii

-

węglowodany 50-60% całkowitego 

węglowodany 50-60% całkowitego 

dowozu energii

dowozu energii

-

zawartość błonnika w diecie ~15g/d

zawartość błonnika w diecie ~15g/d

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

Wskazania do insulinoterapii:

Wskazania do insulinoterapii:

1)

1)

cukrzyca typu 1 

cukrzyca typu 1 

2)

2)

cukrzyca typu 2:

cukrzyca typu 2:

-

wtórna nieskuteczność leków 

wtórna nieskuteczność leków 

doustnych

doustnych

-

przeciwwskazania do stosowania 

przeciwwskazania do stosowania 

leków doustnych (uszkodzenia 

leków doustnych (uszkodzenia 

narządowe, uczulenie)

narządowe, uczulenie)

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

3) Leczenie czasowe:

3) Leczenie czasowe:

-

opanowanie glukotoksyczności

opanowanie glukotoksyczności

-

świeży zawał serca

świeży zawał serca

-

ostre stany zapalne i inne stany 

ostre stany zapalne i inne stany 

naglące

naglące

-

zabieg operacyjny

zabieg operacyjny

-

ciąża

ciąża

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

Kryteria wyrównania cukrzycy:

Kryteria wyrównania cukrzycy:

1)

1)

wyrównanie gospodarki 

wyrównanie gospodarki 

węglowodanowej:

węglowodanowej:

-

HbA1c < 6,1%

HbA1c < 6,1%

-

glikemia na czczo w osoczu żylnym < 

glikemia na czczo w osoczu żylnym < 

6,1 mmol/l (110 mg/dl)

6,1 mmol/l (110 mg/dl)

-

glikemia na czczo przy samokontroli       

glikemia na czczo przy samokontroli       

    3,9-5,0mmol/l (70-90mg/dl)

    3,9-5,0mmol/l (70-90mg/dl)

-

glikemia po posiłku przy samokontroli 

glikemia po posiłku przy samokontroli 

3,9-7,5mmol/l (70-135mg/dl)

3,9-7,5mmol/l (70-135mg/dl)

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

2) Wyrównanie gospodarki lipidowej:

2) Wyrównanie gospodarki lipidowej:

-

cholesterol całkowity <4,5mmol/l (175mg/dl)

cholesterol całkowity <4,5mmol/l (175mg/dl)

-

LDL-C:

LDL-C:

•

•

 

 

u osób bez ChNS < 2,6 mmol/l (100mg/dl)

u osób bez ChNS < 2,6 mmol/l (100mg/dl)

•

•

 

 

u osób z ChNS < 1,9 mmol/l (70mg/dl)

u osób z ChNS < 1,9 mmol/l (70mg/dl)

-

HDL-C:

HDL-C:

•

•

 

 

u mężczyzn > 1,0 mmol/l (40mg/dl)

u mężczyzn > 1,0 mmol/l (40mg/dl)

•

•

 

 

u kobiet > 1,3 mmol/l (50mg/dl)

u kobiet > 1,3 mmol/l (50mg/dl)

-

cholesterol „nie-HDL” < 3,4 mmol/l 

cholesterol „nie-HDL” < 3,4 mmol/l 

(130mg/dl)

(130mg/dl)

-

triglicerydy < 1,7 mmol/l (150 mg/dl)

triglicerydy < 1,7 mmol/l (150 mg/dl)

 

 

 

 

Cukrzyc

Cukrzyc

a

a

3) wyrównanie ciśnienia tętniczego:

3) wyrównanie ciśnienia tętniczego:

< 130/80 mmHg 

< 130/80 mmHg 

(ryzyko sercowo-naczyniowe 

(ryzyko sercowo-naczyniowe 

wzrasta wraz z ciśnieniem 

wzrasta wraz z ciśnieniem 

>115/75 mmHg)

>115/75 mmHg)

 

 

 

 

Cukrzyc

Cukrzyc

a

a

Ostre powikłania:

Ostre powikłania:

-

kwasica i śpiączka ketonowa

kwasica i śpiączka ketonowa

-

nieketonowa hiperglikemia 

nieketonowa hiperglikemia 

hiperosmolalna

hiperosmolalna

-

kwasica mleczanowa

kwasica mleczanowa

-

hipoglikemia polekowa

hipoglikemia polekowa

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

Powikłania przewlekłe - 

Powikłania przewlekłe - 

mikroangiopatyczne:

mikroangiopatyczne:

1)

1)

powikłania oczne:

powikłania oczne:

-

porażenie nerwów czaszkowych

porażenie nerwów czaszkowych

-

zaburzenia refrakcji

zaburzenia refrakcji

-

zaćma

zaćma

-

jaskra wtórna krwotoczna

jaskra wtórna krwotoczna

-

retinopatia cukrzycowa

retinopatia cukrzycowa

 

 

 

 

Cukrzyc

Cukrzyc

a

a

2) Cukrzycowa choroba nerek:

2) Cukrzycowa choroba nerek:

-

nefropatia cukrzycowa

nefropatia cukrzycowa

-

nawracające zakażenia układu 

nawracające zakażenia układu 

moczowego

moczowego

-

martwica brodawek nerkowych

martwica brodawek nerkowych

3) Neuropatia cukrzycowa w tym 

3) Neuropatia cukrzycowa w tym 

stopa cukrzycowa

stopa cukrzycowa

 

 

 

 

Cukrzyc

Cukrzyc

a

a

Powikłania przewlekłe - 

Powikłania przewlekłe - 

makroangiopatyczne:

makroangiopatyczne:

1)

1)

ChNS

ChNS

2)

2)

Udar mózgu

Udar mózgu

3)

3)

Niedokrwienie kończyn dolnych

Niedokrwienie kończyn dolnych

4)

4)

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze

 

 

 

 

Cukrzyca

Cukrzyca

Powikłania przewlekłe – inne:

Powikłania przewlekłe – inne:

1)

1)

Zmiany skórne

Zmiany skórne

2)

2)

Zmiany stawowe

Zmiany stawowe

3)

3)

Zmiany kostne

Zmiany kostne

4)

4)

Zaburzenia psychologiczne i 

Zaburzenia psychologiczne i 

psychiczne

psychiczne