Dr Tomasz Czub

Założenia podejścia ewolucyjnego:



emocje wykształciły się w procesie ewolucji,
ze względu na ich wartość adaptacyjną w
rozwiązywaniu podstawowych zadań
życiowych



emocje są rezultatem działania systemów
neurochemicznych w ośrodkowym układzie
nerwowym



wrodzony schemat aktywności tych systemów
może być modyfikowany przez uczenie się

Istota emocji wg J. LeDoux:



emocje to sieci połączeń nerwowych, które
służą łączeniu

bodźców wyzwalających

reakcjami

, zapewniającymi danemu

organizmowi przeżycie



poszczególne emocje powinny być badane jako
osobne jednostki funkcjonalne



na poziomie neuronalnym, na każdą jednostkę
emocjonalną składa się:

zbiór informacji wejściowych (b.

wyzwalające)

mechanizm oceny

zbiór informacji wyjściowych (reakcje)

Mechanizm oceny:



został tak zaprogramowany w procesie
ewolucji, by odkrywał pewne informacje
wejściowe (tzw. wyzwalacze naturalne), które
mają znaczenie dla danego organizmu, dla
jego przetrwania



ma zdolność uczenia się bodźców, które
wiążą się z wyzwalaczemi naturalnymi i
pozwalają przewidzieć ich wystąpienie



kiedy mechanizm oceny odbiera wyzwalacze,

uruchamia pewien schemat reakcji – taki,

który okazał się korzystny dla przystosowania

Układ obrony

(strach)



system mózgowy, zapewniający

wykrywanie i rozpoznawanie

bodźców zagrażających oraz

reagowanie w sposób zapewniający

przeżycie



jest to

system

służący

obron

działający w sposób rutynowy i

szybki

Układ obrony a uczucie strachu



zadaniem

układ

u obrony

ie jest

wzbudzanie

subiektywnego doznania

przeżycia strachu



system ten wykształcił się niezależnie od

świadomych uczuć i przed nimi



możemy stać się świadomi działania tego

układu, ale

działa on bez udziału świadomości



świadomość

strachu jest efektem interakcji

pomiędzy

aktywnością

układ

obrony a

mechanizmami odpowiedzialnymi za

organizowanie proces

ów

świadomości

Ewolucyjne korzenie układu obrony



schemat reakcji w sytuacji zagrożenia sięga
korzeniami głęboko w dzieje ewolucji



aktywność układu obrony wyraża się
podobnie u człowieka i u innych grup
zwierząt, takich jak: ssaki, ptaki, czy gady



istnieje podobieństwo w zakresie

schematów

zachowań

oraz

zmian fizjologicznych

powstających w sytuacji zagrożenia

Aktywność układu obrony u człowieka

W odpowiedzi na niespodziewany hałas,

albo nagły ruch, ludzie z reguły reagują
natychmiast:

przestają robić to, czym byli zajęci

wcześniej

lokalizują bodziec, zwracają się w

jego stronę i starają się określić, czy

jest potencjalnie niebezpieczny

po rozpoznaniu zagrożenia człowiek

może zareagować:
-  znieruchomieniem
-  podjęciem ucieczki
-  podjęciem ataku

Aktywność układu obrony u szczura

Jeśli urodzony i wychowany w laboratorium

szczur stanie na przeciw kota, to:

przestaje robić to, czym się zajmował
się wcześniej

odwraca się w stronę kota

w zależności od sytuacji, szczur:

- zamiera w bezruchu

- stara się uciec

- podejmuje atak obronny

Zmiany fizjologiczne

Po rozpoznaniu niebezpieczeństwa mózg

człowieka aktywizuje AUN, wyzwalając tzw.
reakcję stresową:

wzrost napiecia mięśni

- przyspieszony rytm pracy serca
- wzrost ciśnienia krwi
- lepkość dłoni
- suchość w ustach

Podobne reakcje stwierdzono u różnych

gatunków ssaków, a także u ptaków

Badania Josepha LeDoux



tradycyjnie

sądzono, że

bodźce

sensoryczne najpierw przetwarzane są

przez ośrodki korowe, a dopiero później

mogą wywołać rozmaite reakcje

(np.

wywołać emocje)



LeDoux odkrył, że uszkodzenie kory

przetwarzającej bodźce słuchowe

nie

uniemożliwia

uczenia się nowych bodźców

wyzwalających strach

Niska i wysoka droga do ciała migdałowatego

WZGÓRZE

CIAŁO

MIGDAŁOWATE

REAKCJA

EMOCJONALNA

za: LeDoux 1996, str. 164

BODZIEC

Droga niska

Droga

wysoka

KORA

1. WŁASNOŚCI BODŹCA

2. OBIEKTY PERCEPCYJNE

3. REPREZENTACJE POLIMODALNE

4. KONTEKSTY (PAMIĘĆ)

Bodźce

zmysłowe

WZGÓRZE

ZMYSŁOWE

KORA

CZUCIOWA

(pierwotna)

KORA

CZUCIOWA

(skojarzeniowa)

KORA

CZUCIOWA

(przynosowa)

KORA

SUPRAMODALNA

(hipokamp)

CIAŁO

MIGDAŁOWATE

AUTONOMICZNY

SYSTEM

NERWOWY

ZACHOWANIE
EMOCJONALNE

SYSTEM
NEUROENDOKRYNOLOGICZNY

za: LeDoux 1998, str. 195

Ciało migdałowate

centrum reakcji strachu



LeDoux odkrył

bezpośrednie

połączeni

pomiędzy

wzgórz

ciałem

migdałowatym



przerwanie połączenia pomiędzy wzgórzem

ciałem migdałowatym

uniemożliwia

uczenie się nowych bodźców wyzwalających

strach



odkrycie roli ciała migdałowatego w

aktywacji strachu zna

lazło

potwierdzenie w

badaniach ludzi

Ciało migdałowate

centrum reakcji strachu

aktywizuje

behawioralne i fizjologiczne

komponenty

reakcji strachu

ma wpływ

na układ pobudzenia mózgu

ma wpływ na pracę kory mózgowej,

realizującej funkcje uwagi,

spostrzegania i pamięci (długotrwałej i

operacyjnej)

jest ośrodkiem pamięci emocjonalnej

Ciało migdałowate

centrum reakcji strachu

Pień mózgu

Zachowania

odruchowe:

- drgnięcie

- zastyganie w

bezruchu

- mimika

- ucieczka

Podwzgórze

AUN

Oś podwzgórze-
przysadka-

nadnercza

Zmiany

fizjologiczne

SYTUACJA EMOCJONALNA

UKŁAD CIAŁA

MIGDAŁOWATEGO

UKŁAD HIPOKAMPA

Utajona pamięć

emocjomalna

Jawna pamięć

sytuacji emocjonalnej

za: LeDoux 2000, s 237

świadamiani

strachu



emocje są to procesy nieświadome,

które

mogą

prowadz

ić

świadomych stanów umysłu



świadome przeżycie emocjonalne

może powstać

tylko w

rezulta

cie

pobudzenia dróg wyjściowych ciała

migdałowatego



świadome przeżyci

emocjonalne

powstaj

dzięki utworzeniu

świadomej reprezentacji ukrytych

układów przetwarzania informacji

Hamowanie reakcji strachu

Rola kory przedczołowej



ciał

migdałowat

współpracuj

struktur

kory przedczołowej



kora przedczołowa kontroluje ekspresję pamięci

emocjonalnej i wyhamowuje reakcje

emocjonalne

wtedy

, gdy

nie są

użyteczne



aktywność kory przedczołowej umożliwia

zahamowanie reakcji emocjonalnej na wyuczony

bodziec (efekt uczenia się, a nie „wymazania”

zapisu)



aburzenia połączeń pomiędzy tą okolicą kory i

ciałem

igdałowatym mogą utrudniać

niektórym ludziom zmianę zachowań

emocjonalnych

Document Outline