Slajd 1

Literatura podstawowa i

warunki zaliczenia przedmiotu

Egzamin w formie pisemnej
Zakres obowiązującego

materiału:

1. Literatura obowiązkowa

Egzamin „0” w formie

pisemnej lub ustnej

Geografia ekonomiczna, red.

K. Kuciński, Oficyna

Wolters Kluwer, Kraków

2013

Program

CZĘŚĆ III. Przestrzenne zróżnicowanie gospodarki

8. Produkcja rolna
9. Eksploatacja zasobów przyrody – bezpieczeństwo

surowcowe

10-11-12. Produkcja przemysłowa - Handel i usługi
13. Poziom rozwoju i jego następstwa

CZĘŚĆ IV. Przestrzenne systemy ekonomiczne

14-15. System osadniczy – regionalny

- system państw - globalny

Przestrzeń i jej zróżnicowanie

Przestrzenny wymiar gospodarki

Geografia – nauka o przestrzennych aspektach gospodarki

Geografia – nauka o przestrzennych aspektach gospodarki
płaszczyzny: globalna, regionalna, lokalna

Przestrzeń geograficzna – definicja, rodzaje

Syntetyczny model przestrzeni – interakcje: ludność-

gospodarka - środowisko

Gospodarowanie przestrzenią - k

Gospodarowanie przestrzenią - konflikty przestrzenne

Cechy przestrzeni

Co to jest geografia ekonomiczna i po co się jej

uczyć?

nauka o przestrzennych aspektach gospodarki,

o przestrzennych aspektach gospodarki,



bada przestrzenne zróżnicowanie struktur

społeczno-gospodarczych, rozmieszczenie
ludności, produkcji…, ich uwarunkowania, zmiany
zachodzące w gospodarce,



naczelny problem

geografii
ekonomicznej -
poznanie organizacji i
funkcjonowania

systemu środowisko-

społeczeństwo

Wszystkie procesy
gospodarcze
zachodzą w
przestrzeni –

przestrzeń jest

użyteczna, staje

się dobrem

rzadkim

Przestrzeń i jej zróżnicowanie

Systemowy charakter struktur przestrzennych

(syntetyczny model przestrzeni)

LUDNOŚĆ

liczba, rozmieszczenie

przyrost naturalny

struktura

demograficzna,

zawodowa, społeczna

ŚRODOWISKO

GOSPODARKA

budowa geologiczna

gleby

ukształtowanie terenu

rozmieszczenie

bogactw naturalnych

działalność

produkcyjna, np.

przemysł,

rolnictwo

poza

produkcyjna, np.

szkolnictwo

Przestrzeń ekonomiczna

ta część przestrzeni geograficznej, tj. ekumena i

subekumena, w ramach której człowiek prowadzi

działalność produkcyjną, usługową, społeczną i

konsumpcyjną

Środowisko geograficzne:

układ przyrodniczych

oraz społeczno - technicznych warunków życia i pracy

człowieka

Przestrzeń i jej zróżnicowanie

Interakcje: człowiek-środowisko –

przykłady

Ludność powiększając swój potencjał - wywiera presję na środowisko,

przejawy presji demograficznej:

presji demograficznej:

ubytek tzw. wolnej przestrzeni
degradacja naturalna

naturalna

- niewłaściwe użytkowanie gruntów -

pustynnienie, np. Sahara
degradacja przez cywilizację - przejawy:

w górnych warstwach atmosfery zmniejsza się warstwa ozonu

ozonu

wzrost powierzchni lasów dotkniętej skutkami kwaśnego deszczu

erozja wietrzna i wodna

degradacja pastwisk

– całkowite oparcie hodowli zwierząt

gospodarskich na wypasie - wycinanie drzew - pustynnienie

presja pośrednia

- ubytek ziem najbardziej wartościowych z p.w.

rolnictwa i spadek powierzchni UR na 1 mieszkańca.

Przestrzeń i jej zróżnicowanie

Interakcje: środowisko-gospodarka

przykłady

środowisko decyduje o rozmieszczeniu komunikacji,

rolnictwa - określa szanse i bariery

szanse i bariery

uruchamiania

poszczególnych rodzajów działalności gospodarczej i
jej efektywność

Zależność między środowiskiem geograficznym:

•

determinizm geograficzny

- tzn. środowisko

geograficzne determinuje rozwój społeczno-

gospodarczy - warunek ograniczający o charakterze

obiektywnym;

•

indeterminizm geograficzny

- środowisko

geograficzne nie ma żadnego wpływu na rozwój

elementów przestrzennego układu społeczno-

ekonomicznego.

Przestrzeń i jej zróżnicowanie

Gospodarowanie przestrzenią - ład

przestrzenny

kształtowanie struktur przestrzennych gospodarki

• realizację celów gospodarowania przy danych środkach
• zapewnienie wzrostu gospodarczego całego

przestrzennego systemu społeczno - ekonomicznego

• wyeliminowanie konfliktów

Konflikty przestrzenne

są wynikiem ograniczoności

zasobów środowiska geograficznego, w tym samej

przestrzeni i sprzeczności w przestrzeni:

• między racjami makroekonomicznymi, regionalnymi i

lokalnymi

• między różnymi funkcjami ekonomicznymi, społecznymi,

ekologicznymi, np. wykluczającymi się formami

użytkowania przestrzeni.

Potencjał i poziom rozwoju społeczno-

gospodarczego - mierniki

Potencjał społeczno-gospodarczy

–

zdolność

gospodarki

do wytwarzania dóbr materialnych i

niematerialnych - udział gospodarki kraju w gospodarce

globalnej (PKB, DNB, PNB).

PKB

- wartość globalna dóbr materialnych i usług

niematerialnych pomniejszona o wartość zużytych

dóbr materialnych i usług niematerialnych we

wszystkich działach gospodarki narodowej

Produkt Narodowy Brutto (PNB)

- Gross National

Product (GNP)- miernik całkowitych dochodów

osiąganych przez obywateli danego kraju,

niezależnie od miejsca świadczenia usług przez

czynniki produkcji (dobra i usługi wytwarzane

przez firmy pochodzące z danego kraju, w kraju,

jak i poza jego granicami).

Poziom rozwoju społeczno-

gospodarczego

Poziom rozwoju społeczno-

gospodarczego

- globalna wartość

wytworzonych w danym okresie dóbr
i usług w różnych sferach życia
społeczno-gospodarczego, mierzona
np. PKB

PKB

PNB

DNB

itp. w

przeliczeniu na jednego mieszkańca.

Mierniki

poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego - PKB

1. nie obejmuje „szarej” strefy

„szarej” strefy

2. produkcja wytwarzana a wykorzystywana – gdy uwzględnia hz

wytwarzana a wykorzystywana – gdy uwzględnia hz

3. PKB a PNB
4. pomija samozaopatrzenie

samozaopatrzenie

gospodarstw domowych

ceny rynkowe

wartość dóbr

(subsydia, monopolistyczna pozycja

firm)

6. brak odniesienia do struktury dóbr (szkoły, papierosy), obejmuje

tzw. społeczne „zła”

społeczne „zła”

, których np. użytkowanie zanieczyszcza środowisko

7. pomija dobra pośrednie

dobra pośrednie

(to wada i zaleta)

8. obejmuje tylko dobra wytworzone w danym roku
7. pomija w obliczeniach czas wolny

czas wolny

8. obejmuje tzw

. antydobra

antydobra

, które

obniżają jakość życia

9. obliczany jest w cenach bieżących

cenach bieżących,

inflacja może zniekształcać wartość

10. pomija kwestię jakości dóbr

jakości dóbr

brak podziału na dobra nabywane przez

obywateli i przez agendy rządowe, np. zakup broni

Konieczność uwzględnienia mierników alternatywnych (Dobrobyt Ekonomiczny Netto

Dobrobyt Ekonomiczny Netto

uzupełniających ( w tym tzw. mierników cząstkowych), np. struktura zatrudnienia,
tworzenia PKB, poziom ubóstwa, zróżnicowanie dochodów (współczynnik Giniego

współczynnik Giniego

mierników dotyczących rozwoju przemysłu, rolnictwa, rozwoju społecznego

Poziom rozwoju społeczno-gospodarczego

klasyfikacja Banku Światowego (2013) - 214

państw

niski

poziom dochodów, DNB/cap < 1045 $

< 1045 $

(2013-34 krajów ↓

2006 – 53)

Afryka (Czad, Etiopia, Kenia, Malawi), Azja Płd.-Wsch.
(Afganistan Bangladesz, Kambodża)

średnio niższy

poziom dochodów, DNB/cap 1046 - 4125 $

1046 - 4125 $

(50

krajów ↓ ↑)

kraje Europy (Ukraina), dynamicznie rozwijające się kraje Azji
Płd. -Wsch. (Indie, Indonezja, Filipiny), A.Ł. (Boliwia, Paragwaj) i
Afryki Północnej (Egipt, Maroko)

średnio wyższy

poziom dochodów, DNB/cap 4125 - 12745 $

4125 - 12745 $

(55

↑ )

kraje Europy ŚW. (Bułgaria, Rumunia) i A. Ł. (Argentyna,
Brazylia, Meksyk, Wenezuela), Afryki (RPA), Azji (Chiny)

wysoki

poziom dochodów, DNB/cap >

12746 $

(75 ↑ )

kraje Europy Zach., USA, Kanada, Japonia - triada

triada

gospodarcza

; niektóre kraje Europy ŚW (Polska, Czechy,

Estonia, Węgry ↓) i naftowe (Kuwejt, Arabia Saudyjska, ZEA)

Potencjał gospodarki i poziom rozwoju

Document Outline