System walutowy z
Bretton Woods
1944-1971
System walutowy z
Bretton Woods
1944-1971
Po upadku systemu waluty złotej
w 1914, w niektórych krajach
(Anglia, Belgia, Czechosłowacja,
Francja i Włochy) zastąpiono go
systemem waluty sztabowo-
złotej (gold bullion standard)
a w pozostałych krajach
systemem waluty dewizowo
złotej (gold exchange
standard).
(gold bullion standard)
• Zasady funkcjonowania systemu
waluty sztabowo- złotej były
zbliżone do zasad systemu waluty
złotej z jednym zasadniczym
wyjątkiem, mianowicie w systemie
tym określono minimalną sumę
wymiany waluty krajowej na złoto.
Pieniądz krajowy był
bezpośrednie
wymienialny na złoto,
ale dopiero powyżej
określonej sumy
stanowiącej
równowartość sztaby
złota.
gold exchange standard
• W systemie waluty dewizowo-
złotej (gold exchange
standard) zastosowanym w
okresie międzywojennym,
założono, że waluta danego
kraju jest wymienialna na
sztaby złota , ale wcześniej
jest potrzebna jej wymiana na
inną walutę wymienialną
(głównie dolary USA).
Najważniejsze konsekwencje
funkcjonowania systemów
międzywojennych były następujące:
)spadek
znaczenia
złota
jako
pieniądza
międzynarodowego (tzw. demonetaryzacja złota);
)zwiększenie amplitudy wahań bieżącego kursu
rynkowego walut oraz dewiz;
)zwiększenie
swobody
odpowiednich
władz
państwowych w kształtowaniu polityki fiskalnej i
pieniężnej;
)zwiększenie
wpływu
efektów
polityki
makroekonomicznej na kształtowanie sytuacji
gospodarczej i politycznej w poszczególnych
krajach i w świecie;
)zwiększanie się różnic między siła nabywczą
różnych walut.
W lipcu 1944
przedstawiciele 44
krajów na
spotkaniu w
Bretton Woods
(New Hampshire)
USA , zredagowali
i podpisali statut
porozumienia w
sprawie
Międzynarodowego
Funduszu
Walutowego.
Konferencja w Bretton Woods była
przygotowywana ponad 3 lata. Już w
1941 r. personel Skarbu
Amerykańskiego opracował memoriał
na temat problemów monetarnych i
finansowych, zalecających założenie
międzynarodowego funduszu i
międzynarodowego banku.
Międzynarodowy Fundusz Walutowy
(International Monetary Fund) ma
siedzibę w Waszyngtonie. Został
utworzony 27 grudnia 1945 r. po
ratyfikacji układów z Bretton Woods
przez 29 spośród 44 państw
uczestniczących w konferencji, w
tym i Polskę.
Cele MFW zawarte są w art. I
statutu
• Popieranie międzynarodowej
współpracy walutowej dzięki
powołaniu stałej instytucji
tworzącej mechanizm konsultacji i
współpracy w dziedzinie
międzynarodowych problemów
walutowych,
• ułatwianie ekspansji i wzrostu
handlu międzynarodowego, wzrostu
zatrudnienia i utrzymania realnych
dochodów, a także rozwoju zasobów
produkcyjnych krajów
członkowskich,
Cele MFW zawarte są w art. I
statutu c.d.
• popieranie stabilizacji kursów,
utrzymywanie uporządkowanej
wymiany między krajami
członkowskimi i unikanie deprecjacji
walut inspirowanej przez rywalizację,
• pomoc w ustanowieniu systemu
rozliczeń multilateralnych w zakresie
transakcji bieżących oraz eliminacja
ograniczeń walutowych, które
przeszkadzają w rozwoju handlu
światowego.
Cele MFW zawarte są w art. I
statutu c.d.2
• Obdarzenie zaufaniem krajów członkowskich przez czasowe
oddawanie w ich dyspozycję zasobów ogólnych MFW w celu
korygowania nierównowagi bilansu płatniczego bez konieczności
uciekania się do środków szkodliwych dla narodowego i
międzynarodowego rozwoju,
• zmniejszenie rozmiaru i skracanie okresu trwania nierównowagi
bilansu płatniczego
.
System z Bretton Woods
był zatem pierwszym
międzynarodowym
systemem walutowym
utworzonym umownie
przez jego uczestników.
Podstawę systemu z
Bretton Woods stanowiły
dwie zasady:
•Zasada stabilności
walutowej
•Zasada
wymienialności
walut;
Zasada stabilności
walutowej
• Obejmowała reguły kształtowania
kursów bieżących walut w długim
i krótkim okresie. Kursy narodowe
miały być wyrażane w złocie
(kursy parytetowe) lub w dolarach
amerykańskich (kurs centralne)
Kształowaniem się kursów
rządziły reguły:
• Parytety wymienialnych walut narodowych
musiały być określone w złocie lub w dolarach
USA wymienialnych na złoto przez banki
Systemu Rezerwy Federalnej USA,
• Ustalano stałą cenę złota 35USD za uncję
złota,
• W oficjalnych transakcjach złotem i walutami
wymienialnymi dopuszczalne były odchylenia
+-1% od kursu centralnego,
• W momencie zbliżenia się kursu bieżącego
waluty wymienialnej do odchyleń +-1% władze
monetarne były zobowiązane do
odpowiedniego interweniowania na rynkach
walutowych,
• zamiana wartości waluty powyżej 10% była
możliwa jedynie za zgodę MFW.
Zasada wymienialności
walut;
• I. Oznaczała gwarancję
odkupienia przez władze
monetarne od innych
banków centralnych
własnej waluty za złoto,
jeżeli nie została ona
zakupiona w celu dokonania
płatności związanych z
transakcjami bieżącymi.
jako wymienialność
gwarantowana
przez bank
centralny
emitujący daną
walutę.
Zasada wymienialności
walut c.d.;
• II. wymienialność oznaczała
zobowiązanie władz
monetarnych do niestosowania
ograniczeń dewizowych w
zakresie płatności bieżących
bilansu płatniczego.
•jako wymienialność
rynkowa tzn.
całkowita swoboda
obrotu pieniężnego
w skali
międzynarodowej .
Zasady funkcjonowania
systemu z Bretton Woods
były rygorystyczne. Chodziło
o
• Utrzymanie stałego zaufania do
dolara USA (a także do kilku
innych walut rezerwowych)
• Wzrost płynności
międzynarodowej (tj. możliwości
dokonywania płatności z tytułu
rozwoju międzynarodowych
powiązań gospodarczych) w
warunkach utrzymania stałej ceny
złota w USD
W celu
utrzymania
rynkowe ceny
złota w dolarach
w końcówce lat
60. USA musiały
sprzedać rezerw
złota na rynku
londyńskim.
Stan posiadania rezerw złota
przez USA na tle światowych
zasobów
•1949 - 69%
•1958 – 52%
•1968 – 27%
Nadmiar dolarów USA
• Wskutek
narastający
deficyt bilansu
płatniczego
USA pojawiło
się zjawisko
nadmiaru USD
Wspomagały USA
inne kraje (Belgia,
Francja, Holandia,
RFN, Szwajcaria,
Włochy oraz
Wielka Brytania)
tworząc w 1961 r.
tzw. Pool złota
Kraje G-10
•Kraje
należące do
Pool złota
•plus Kanada
i Japonia
Zawieszenie wymienialności
USD
• 15 sierpnia
1971 r.
Prezydent Nixon
postanowił
zawieszać
zewnętrznej
wymienialności
dolara na złoto.
W 1973 r. USA,
Wielka Brytania,
Japonia, Włochy,
Kanada oraz
Szwajcaria,
zdecydowały
zrezygnować z
utrzymywania
stałych kursów
swoich walut.
Oznaczało
definitywny rozpad
systemu z Bretton
Woods.
Jakie były przyczyny rozpadu
Systemu z Bretton Woods?
• Monowalutowość,
• Brak elastyczności w
przywracaniu zewnętrznej
równowagi płatniczej,
• Wysoki stopień
międzynarodowej
mobilności pieniądza i
kapitałów
krótkoterminowych.
Monowalutowość
• Cecha ta była związana z rolą
dolara USA jako waluty kluczowej i
rezerwowej systemu.
• Dolar pozbawiał władze monetarne
USA możliwości prowadzenia
własnej polityki kursowej gdyż inne
kraje ustalały kursy centralne
swoich walut w stosunku do dolara.
• W konsekwencji narastał deficyt
bilansu płatniczego USA, którego
bez ograniczeń dewizowych lub
protekcjonistycznych nie można
było zmniejszyć .
Brak elastyczności
• Brak elastyczności w przywracaniu
zewnętrznej równowagi płatniczej
był związany z systemem stałego
kursu walutowego obowiązującego
na mocy porozumienia z Bretton
Woods.
• W konsekwencji utrzymywanie
stałego kursu walutowego w
dłuższym czasie prowadziło do
powstania bądź strukturalnych
nadwyżek płatniczych, bądź
strukturalnych deficytów
płatniczych.
Wysoki stopień mobilności
pieniądza i kapitałów
krótkoterminowych
• Wymienialność walut połączona z
rozwiniętymi międzynarodowymi rynkami
walutowymi i pieniężnymi spowodowała
zwiększenie międzynarodowej mobilności
pieniądza. Pod koniec lat 60- tych.
• Międzynarodowe przepływy głównie
depozytów a vista wzrosły do znaczących
rozmiarów.
• W konsekwencji stan rezerw walutowych
poszczególnych krajów w coraz większym
stopniu był uzależniony od
spekulacyjnych ruchów kapitałów krótko-
terminowych.
System
wielodewizowy
Genezy systemu
wielodewizowego można
upatrywać
• 1. W procesie
dywersyfikacji
rezerw
walutowych jaki
nastąpił w
latach
siedemdziesiąty
ch.
2. W rozwoju
międzynarodowego
rynku kredytowego
oraz eurorynku
pieniężnego i
kapitałowego.
Przyczyny
dywersyfikacji rezerw
walutowych
• 1. W warunkach płynnych kursów
walut dywersyfikacja chroni przed
stratami, które mogą powstać w
wyniku gdy rezerwy są gromadzone
w jednej walucie. (Utrzymywanie
rezerw w kilku walutach
wymienialnych powoduje, że zmiany
kursów tych walut nie kumulują się i
mogą się znosić wzajemnie).
2. Spadek pozycji
dolara USA w
gospodarce światowej
i towarzysząca temu
jego deprecjacja
doprowadziły do
zmiany struktury
walutowej handlu
światowego. (Wzrosła
rola innych walut jako
waluty transakcyjnych
i lokacyjnych).
3. Wskutek wyższej stopy
procentowej również w
Europy Zachodniej
zwiększyła się atrakcyjność
walut wymienialnych tych
krajów jako walut
rezerwowych.(Banki
centralne krajów Europy
Zachodniej zaczęły właśnie
przechowywać swoje rezerwy
w swoich walutach).
Waluty rezerwowe
• Są to waluty które
pełnią funkcje
środka
tezauryzacji lub
skarbienia, czyli
władza walutowa
kraju przechowuje
w skarbcu swoje
rezerwy walutowe.
Składniki rezerw
walutowych
•
Złoto,
•
Waluty
międzynarodowe,
•
SDR (Specjalne Prawa
Ciągnienia – Special
Drawing Rights)
•
Do rezerw walutowych
wlicza się również
pozycję rezerwową
utrzymaną w MFW
przez kraje
członkowskie
Na strukturę rezerw
walutowych wywierają
wpływ trzy czynniki:
1. System kursowy tych
krajów (w szczególności
uczestniczących w
zbiorowych
porozumieniach jak np.
ESW)
2. Handel zagraniczny tych
krajów z krajami, których
waluta narodowa jest
walutą rezerwową.
3. Waluty używane w
płatnościach z tytułu
obsługi zadłużenia
zewnętrznego.
Waluta lokacyjna
(inwestycyjna)
Waluta w której nierezydenci
danego kraju utrzymują swoje
należności i zobowiązania i w której
dokonywane są emisje
międzynarodowych obligacji i
eurobligacje.
Czołowe
miejsce walut
lokacyjnych
zajmują, dolar
US, euro i frank
szwajcarski.
Waluta interwencyjna
Jest to waluta w której
banki centralne lub
inne oficjalne instytucje
monetarne
przeprowadzają
operacje na rynkach
walutowych w celu
niedopuszczenia do
nadmiernych odchyleń
kursu waluty narodowej
wobec innych walut.
Lub
w celu uzyskania takiego
poziomu kursu waluty
narodowej który jest
uznawany za pożądany
czy optymalny w danych
warunkach rynkowych.
W Systemie
waluty złotej -
złoto (w
ograniczonym
stopniu funt
brytyjski).
W Systemie z
Bretton
Woods-
złoto i
dolar US.
W Systemie
wielodewizo
wy-
Czołowe
miejsce walut
interwencyjnych
zajmują, dolar US,
euro (marka
niemiecka) i jen
japoński
Waluta
transakcyjna
Waluta która występuje
w obrotach na rynku
walutowym oraz walutę
używaną do
fakturowania eksportu i
importu.
Zaleta systemu
wielodewizowego
•jest to, że wzrost
płynności
międzynarodowej
pochodzi z wielu źródeł
Dalszą zaletą jest to, iż
umożliwia on rozwój wielu
narodowych rynków
walutowych i kredytowych,
których ranga i znaczenie
sprawia, że waluty
narodowe krajów w których
te rynki funkcjonują zaczęły
pełnić funkcję pieniądza w
obiegu międzynarodowym.
Wada systemu
wielodewizowego
• jest to, że system ten jest mało
stabilny. Ze względu na to, iż istnieje
wiele walut wymienialnych
odgrywające różne role (rezerwowa,
transakcyjna, itp.).
• Więc o ich wyborze decydują różne
względy które ulegają zmianom kursy
tych walut i ich pozycja rynkowa.