›
część nieartykułowana :
tytuł
wstęp do aktu normatywnego (preambuła) :
preambuła występuje w konstytucji ,aktach o szczególnie
uroczystym charakterze ,aktach nowatoroskich lub gdy
ustawodawca chce wyraźnie określić cele regulacji
prawnej
określa cele regulacje ,wskazuje na jej założenia
,odwołuje się do określonej tradycji lub kontekstu
historycznego ,wskazuje na podstawy polityczne czy
ideologiczne danego aktu
W tytule ustawy w oddzielnych wierszach
zamieszcza się:
1) oznaczenie rodzaju aktu;
2) datę ustawy;
3) ogólne określenie przedmiotu ustawy.
Przedmiot ustawy określa się możliwie najzwięźlej,
jednakże w sposób adekwatnie informujący o jej
treści.
Określając przedmiot ustawy, nie przytacza się
tytułów innych ustaw, z wyjątkiem ustawy
zmieniającej i ustawy wprowadzającej inną ustawę,
w których podaje się odpowiednio tylko przedmiot
ustawy zmienianej albo ustawy wprowadzanej.
W tytule rozporządzenia w oddzielnych wierszach
zamieszcza się:
1) oznaczenie rodzaju aktu;
2) nazwę organu wydającego rozporządzenie;
3) datę rozporządzenia;
4) określenie przedmiotu rozporządzenia.
Nazwę organu wydającego rozporządzenie podaje się w
brzmieniu ustalonym w przepisach o utworzeniu tego
organu; w przypadku ministrów – wg działu którym
kierują (z wyjątkiem Ministra Sprawiedliwości i Ministra
Obrony Narodowej)
›
część artykułowana :
to ta część aktu prawnego ,która składa się z przepisów
prawnych
jednostki redakcyjne przepisów :
artykuły (podstawowa jednostka redakcyjna w aktach ustawowych)
ustępy
paragrafy (podstawowa jednostka redakcyjna w aktach
wykonawczych i innych aktach podustawowych)
litery
punkty
tiret
sposoby grupowania przepisów w jednostki systematyzacyjne
wyższego stopnia :
rozdział
dział
tytuł
księgi (w kodeksach i innych ustawach podstawowych)
części (w kodeksach i innych ustawach podstawowych)
›
przepisy przejściowe i dostosowujące :
przepisy przejściowe :
normują wpływ nowego prawa na stosunki powstałe pod działaniem
prawa dotychczasowego
sposób zakończenia postępowania w sprawach będących w toku
rozstrzyga ,czy i w jakim zakresie stosuje się nowe przepisy do uprawnień
i obowiazków powstałych pod działaniem dotychczasowego prawa
rozstrzyga ,czy i przez jaki czs utrzymuje się w mocy instytucje ,które
znosi prawo
rozstrzyga ,czy utrzymuje się w mocy dotychczasowe przepisy
wykonawcze
reguła - uchylenie ustawy albo uchylenie przepisu upoważniającego do
wydania aktu wykonawczego powoduje automatycznie utratę mocy
obowiązującej przez akt wykonawczy
przepisy dostosowujące :
normuje się sposób powołania po raz pierwszy organów w instytucjach
ukształtowanych nowym prawem oraz sposobu dostosowania się nowych
przepisów wyznaczając odpowiedni termin dostosowania się do nowych
przepisów lub powołania nowych organów
przepisy końcowe (kolejność) :
przepisy uchylające :
to przepisy derogacyjne
zasady techniki prawodawczej :
zakaz stosowania derogacji milczącej
nakazu stosowania derogacji wyraźnej
nie można uchylić przepisu lub przepisów przez
odmienne uregulowanie danej sprawy
należy wyczerpująco wymienić przepisy uchylane
przepisy o wejściu aktu normatywnego w
życie
›
każdy akt normatyny powinien określić termin
swego wejścia w życie (bo nie może wejść w życie
z dniem ogłoszenia)
›
vacatio legis - okres przeznaczony na zapoznanie
się z nowym aktem i poczynienie odpowiednich
przygotowań do jego stosowania (zazwyczaj 14
dni, ale może trwać nawet rok)
›
reguła - akt wykonawczy nie może wejść wcześniej
w życie wcześniej niż sama ustawa (nie dotyczy
przepisów dostosowujących)
przepisy o wygaśnięciu mocy aktu
normatywnego (w razie potrzeby) :
›
wprowadza się je w przypadku ustaw
czasowych tj. aktów normatywnych które
wprowadza się tylko na pewien okres czasu
,przykładowo ze względów porządkowych lub
po to ,by rozwiązać w określony sposób
określony problem
›
reguła - zakaz nadawania przepisom prawnym
mocy wstecznej tj. zakazu ich stosowania do
zdarzeń ,które miały miejsce przed wejściem w
życie danego aktu
›
jest to zmiana aktu normatywnego
›
2 formy nowelizacji :
odrębna ustawa nowelizacyjna
przepis nowelizujący w innej ustawie
›
zasady nowelizacji :
musi być wyraźna (niedopuszczalna jest nowelizacja
dorozumiana ,polegająca na tym ,że dawny przepis
zastępuje się nowym ,nie wskazując w nim
dokonywanyj zmiany)
nowelizacja polega na wprowadzeniu :
prepisów zmieniających
przepisów uchylających
przepisów uzupełniających nowelizowany akt
›
jeżeli liczba zmian w ustawie jest znaczna lub
gdy ustawa była już wielokrotnie
nowelizowana ,to można ogłosić tekst jednolity
tego aktu
›
jest to tekst ,który uwzględnia wszystkie
dokonane w nim zmiany
›
ogłoszenie następuje w drodze obwieszczenia
właściwego ministra albo premiera
›
tekst jednolity ogłasza się w Dzienniku Ustaw
›
sprostowanie błędów w tekście ustawy
następuje w drodze obwieszczenia premiera
,natomiast błędów w tekście lub przekładzie
umowy międzynarodowej - w drodze
obwieszczenia ministra spraw zagranicznych
›
obwieszczenia ogłasza się w Dzienniku Ustaw
›
stosuje się ,gdy istnieje rozbieżność między
tekstem ogłoszonym drukiem ,a tekstem
oryginalnym
o
zasady techniki prawodawczej to
dyrektywy wskazujące jak poprawnie
redagować akty normatywne
W Polsce są one regulowane
Rozporządzeniem Prezesa Rady
Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. ws.
„Zasad techniki prawodawczej”.
›
dyrektywy systematyki wewnętrznej aktu normatywnego - dotyczą
budowy tekstu prawnego
›
dyrektywy systematyki zewnętrznej aktu normatywnego -dotyczą
relacji aktu normatywnego i innych aktów normatywnych (na przykład
dyrektywy odnoszące się do przepisów odsyłających do innych aktów
normatywnych) :
dyrektywy systematyzacji poziomej - dotyczą kwestii ,jak kształtować zakres
podmiotowy i przedmiotowy aktu mając na uwadze jego stosunek do innych
tekstów prawnych
dyrektywy systematyzacji pionowej - zajmują się relacjami hierarchicznymi
między aktami normatywnymi różnego szczebla
›
dyrektywy adresata przepisu - zajmują się sposobami określenia
adresata przepisu
›
dyrektywy warunków zastosowania przepisu :
zajmują się sposobami określeniem okoliczności warunkujących
zastosowanie przepisu
›
dyrektywy języka aktu - dotyczą poprawnego formułowania przepisów,
wyboru języka aktu w zależności od celu stawianych sobie przez
prawodawcę , sposobu definiowania pojęć
reguły systematyzacji poziomej :
akt normatywny powinien wyczerpująco normować
daną dziedzinę prawa
w akcie normatywnym należy unikać wyjątków
akt normatywny powinien określać swój zakres
przedmiotowy i podmiotowy
akt normatywny nie powinien wykraczać poza swój
zakres przedmiotowy i podmiotowy
akt normatywny nie powinien zmienia lub uchylać
przepisów ,które nie należą do jego zakresu
przedmiotowego i podmiotowego
reguły systematyacji pionowej :
akt normatywny nie może być sprzeczny z aktami
normatywnymi wyższego rzędu
akt normatywny może regulować dane zagadnienia
w sposób odmienny od aktu wyższego rzędu tylko
na podstawie jego szczegółowego upoważnienia
ustawy i inne akty normatywne należy
opracowywać z uwzględnieniem wiążących norm
prawa międzynarodowego
w akcie wykonawczym zamieszcza się jedynie przepisy
regulujące sprawy przekazane upoważnieniu zawartym w
ustawie
w akcie wykonawczym nie można zamieszczać przepisów
niezgodnych z ustawą upoważniającą lub z innymi
ustawami , chyba że przepis upoważniający wyraźnie to
dopuszcza
akt wykonawczy nie może przekazywać zawartego w
ustawie upoważnienia do wydania aktu wykonawczego
innemu organowi ,chyba że ustawa na subdelegację
wyraźnie zezwala (bezwzględny zakaz subdelegacji w
przypadku rozporządzeń)
w akcie wykonawczym nie powinno się powtarzać
przepisów ustawy
są to przepisy upoważniające do tworzenia
aktów normatywnych
akt normatywny wydany na podstawie
przepisu upoważniającego to akt
wykonawczy (n.p. rozporządzenie)
typy rozporządzeń do wydania aktu
normatywnego :
upoważnienia obligatoryjne - "RM wyda w drodze
rozporządzenia"
upoważnienia fakultatywne - "RM może określić w
ddrodze rozporządzenia"
przepisy upoważniające do wydania aktu wykonawczego
muszą wskazać podmiot upoważniony oraz formę aktu
,do którego wydania upoważniają
przepisy upoważniające do wydania aktu wykonawczego
muszą wyraźnie określać sprawy przekazywane do
unormowania
nie można przekazywać do unormawania aktem
wykonawczym spraw nie wyjaśnionych lub nasuwających
trudności przy opracowywaniu ustawy
w przepisie upoważniającym nie powinno się zamieszczać
upoważnienia do wydawania aktów wykonawczych w
stosunku do kilku ustaw
przepis upoważniający może upoważniać kilka podmiotów
do wydania aktu normatywnego
wspólne wydanie aktu przez upoważnione podmioty
osiągnięcie porozumienia w sprawie treści aktu
wyrażenie zgody przez jeden z podmiotów na
wydanie aktu
zasięgnięcie opinii innego podmiotu w sprawie
wydania aktu
złożenie wniosku przez jeden z podmiotów o
wydanie aktu
jeżeli norma ma być adresowana do każdej osoby
fizycznej ,adresta tej normy należy wskazać słowem
"kto"
jeżeli norma ma być adresowana do podmiotów
innych niż osoba fizyczna albo jeżeli zakres adresatów
normy ma być węższy niż w regule podanej wyżej ,to
wyznacza się go wyłącznie przez użycie
odpowiedniego określenia rodzajowego
jeżeli norma ma znajdować zastosowanie we
wszystkich okolicznościach ,w przepisie nie określa
się okoliczności jej zastosowania
jeżeli norma ma znajdować zastosowanie jedynie w
określonych okolicznościach lub warunkach ,należy
wskazać je przez odpowiednie rodzajowe ich
określenie
akty normatywne należy redagować tak ,aby dokładnie i w
sposób zrozumiały dla adresata zawartych w niej norm
wyrażały intencję prawodawcy
akty normatywne należy redagować zwięźle i syntetycznie
w aktach normatywnych należy posługiwać się
określeniami, które zostały użyte w ustawach
podstawowych dla danej dziedziny spraw, szczególnie w
kodeksach
akt normatywny nie może powtarzać przepisów zawartych
w innych aktach normatywnych ani normować w przepisach
szczegółowych tych spraw ,które zostały unormowane w
innych przepisach tego aktu normatywnego
w aktach normatywnych nie należy zamieszczać
wypowiedzi ,które nie służą wyrażaniu norm prawnych ,a w
szczególności uzasadnień sformułowanych norm ,apeli
,postulatów lub upomnień
zdania należy budować zgodnie z powszechnie przyjętymi
regułami składni języka polskiego, unikając długich ,
wieloczłonowych zdań złożonych
w aktach normatywnych należy posługiwać się poprawnymi
wyrażeniami językowymi w ich podstawowym i powszechnie
przyjętym znaczeniu
w aktach normatywnych należy unikać posługiwania się
określeniami specjalistycznymi ,jeśli mają odpowiednik w języku
powszechnym
w aktach normatywnych należy unikać posługiwania się
określeniami lub zapożyczeniami obcojęzycznymi ,chyba że nie
mają dokładnego odpowiednika w języku polskim
w aktach normatywnych należy unikać posługiwania się nowo
tworzonymi pojęciami lub strukturami językowymi ,chyba że w
dotychczasowym słownictwie polskim brak odpowiedniego
określenia
do oznaczenia jednakowych pojęć należy używać jednakowych
określeń ,a różnych pojęć nie powinno oznaczać się tymi samymi
określeniami
pojęcia ostre i nieostre :
pojęcie ostre – to takie pojęcie ,które pozwala rozstrzygać o
każdym obiekcie ,czy podpada pod dane pojęcie czy też nie (na
przykład termin pełnoletni)
pojęcie nieostre – to takie pojęcie ,które nie pozwala rozstrzygać
o każdym obiekcie ,czy sytuacji ,czy podpada pod pojęcie ,czy
też nie (na przykład pojęcie młodzieniec)
pojęcia otwarte i zamknięte :
termin zamknięty – termin jest terminem zamkniętym gdy tekst
prawny wyznacza wszystkie kryteria stosowalności dla danego
terminu tak ,że organ stosujący prawo nie może go zastosować w
żadnych innych ,nie podanych przez normodawcę
okolicznościach
termin otwarty – termin jest terminem otwartym gdy tekst
prawny wymienia tylko niektóre kryteria stosowalności dla
danego terminu ,tak że można go zastępować również w innych
niż wymienione w tekście prawnym sytuacjach
definicje równościowe – podają wszystkie kryteria stosowalności
dla danego terminu
definicje cząstkowe – podają tylko niektóre kryteria stosowalności
dla danego terminu
definicje zakresowe – wyliczają elementy składowe zakresu
danego pojęcia
dyrektywy dotyczące stosowania definicji :
definicje zakresowe powinny być sformułowane w jednym
przepisie i obejmować cały zakres definiowanego pojęcia
jeżeli wyliczenie wszystkich elementów zakresu definiowanego
pojęcia w jednym przepisie nie jest możliwe ,definicja powinna
wyraźnie zaznaczać ,że tekst aktu noratywnego nadto zawiera
elementy uzupełniające tę definicję ,w szczególności przez
użycie takich zwrotów jak „... i inne wskazane w przepisach ...”
jeżeli nie jest możliwe sformułowanie definicji obejmującej cały
zakres definiowanego pojęcia ,można objaśnić znaczenie
danego określenia przez przykładowe wyliczenie jego zakresu ,
wyraźnie wskazując przykładowy charakter wyliczenia przez
posłużenie się takimi zwrotami ,jak „w szczególności” ,”a
zwłaszcza”
pojęcie klasyfikacyjne - jest tak skonstruowane w
taki sposób pojęcie ,że każdy obiekt, który posiada
określoną cechę podpada pod dane pojęcie ,a
każdy, który jej nie posiada nie podpada pod
pojęcie (na przykład termin pełnoletni)
pojęcie typologiczne - konstruujemy w taki
sposób ,że wyróżniamy pewien zespół cech i
przyjmujemy ,że każdy obiekt czy stan rzeczy ,który
jest w dostatecznym stopniu podobny do tak
wyróżnionego typu podpada pod to pojęcie
w akcie normatywnym należy sformułować definicję
danego określenia ,jeżeli :
dane określenie jest wieloznaczne
dane określenie jest nieostre ,a pożadane jest
ograniczenie jego nieostrości
znaczenie danego określenia nie jest powszechnie
zrozumiałe
teksty prawne nie zawsze bezpośrednio definiują
terminy prawne :
definicje kontekstowe - charakteryzacja terminów
prawnych przez umieszczenie ich w kontekstach
przepisów prawnych (przeciwieństwo definicji
wyraźnych)
jeżeli w akcie normatywnym ustalono znaczenie pewnego
określenia w drodze definicji ,to w obrębie tego aktu nie
wolno posługiwać się tym określeniem w innym znaczeniu
jeżeli zachodzi konieczność odstąpienia od podanej wyżęj
zasady ,to należy wyraźnie podać inne znaczenie danego
określenia i określić zakres jego odniesienia
jeżeli w akcie normatynym zachodzi wyjątkowo potrzeba
odstąpienia od kodeksowego znaczenia danego
określenia lub znaczenia przyjętego w innej ustawie
podstawowej dla danej dziedziny spraw ,należy wyraźnie
podać inne znaczenie tego określenia i zakres jego
odniesienia
akty podustawowe ,bez upoważnienia ustawowego ,nie
mogą definiować określeń ustawowych; w szczególności
nie mogą one definiować określeń ustawy upoważniającej
jeżeli dane określenie ma być używane w jednym
znaczeniu w całym akcie normatywnym lub całej
jednostce systematyzacyjnej danego aktu ,to jego
definicję należy zamieścić w przepisach ogólnych tego
aktu lub w postanowieniach ogólnych tej jednostki
systematyzacyjnej
jeżeli dane określenie ma być używane w pewnym
znaczeniu tylko w obrębie zespołu przepisów ,to jego
definicję należy zamieścić w bezpośrednim sąsiedztwie
tych przepisów
jeśli akt normatywny zawiera wiele wielokrotnie
powtarzających się określeń wymagających zdefiniowania
,ich definicje można zamieścić w wydzielonym
fragmencie przepisów ogólnych aktu normatywnego
,oznaczając ten fragment odpowiednią nazwą