background image

Trójdrogowe zawory 

Trójdrogowe zawory 

regulacyjne

regulacyjne

 

 

Wykład 5 

Wykład 5 

background image

۰ Podstawą do doboru średnicy nominalnej zaworu regulacyjnego 

jest   obliczenie współczynnika przepływu 

Kvs

                                                                                     [m3/h] 

gdzie:

V

s

[m3/h]                                                        –  obliczeniowy  strumień 

objętości wody,

                                   [bar]– strata ciśnienia na zaworze 

                    
 

regulacyjnym  całkowicie  otwartym,  dla  założonej  wartości 

autorytetu zaworu 

(kryterium dławienia).

• Minimalny  spadek  ciśnienia  na  zaworze  regulacyjnym 

Δp

Z100min

 

≥ 0.1 bar

S

100

Z

p

a

1

a

p

Zasady doboru zaworów regulacyjnych 

przelotowych - 

powtórka

100

Z

S

VS

p

V

K

background image

Zasady doboru zaworów regulacyjnych 

Zasady doboru zaworów regulacyjnych 

przelotowych - 

przelotowych - 

powtórka

powtórka

Autorytet  zaworów  przelotowych  (kryterium  dławienia  zaworu)    jest 

definiowany jako 

• gdzie:

   strata ciśnienia na zaworze całkowicie otwartym,
   

strata ciśnienia w sieci przewodów obwodu regulacji.

Przy  stałoprocentowej  charakterystyce  zaworu  jako  wielkość 

orientacyjną przyjmuje się autorytet zaworu 

a = 0,3 do 0,5.

 

Jest  to  zakres  wartości,  dla  którego  uzyskuje  się 

dopuszczalny  zakres  wahań  współczynnika  wzmocnienia 
obiektu  regulacji  zawór–wymiennik  a  tym  samym  dobrą 
jakość regulacji. 

s

z

z

p

p

p

a

100

100

100

Z

p

s

p

background image

Metoda wymiarowania zaworów na podstawie 
kryterium
 minimalizacji wahań współczynnika wzmocnienia 
obiektu regulacji

 - powtórka 

 - powtórka 

Współczynnik wzmocnienia

Współczynnik przenoszenia k

w  

• Charakterystyki statyczne: a – zaworu regulacyjnego 

(stałoprocentowa), b – wymiennika ciepła, c – wymiennika ciepła wraz 
z zaworem regulacyjnym (obiekt regulacji)

h/h

s

m

h

a

m/m

s

Q/Q

s

m

Q

b

h/h

s

h

Q/Q

s

m

Q/Q

s

h

Q

k

s

1

)

/

(

)

/

(

100

100

100

const

h

h

d

Q

Q

d

k

k

k

S

S

W

c

background image

Optymalne wartości współczynnika autorytetu 

Optymalne wartości współczynnika autorytetu 

zaworu przelotowego wyznaczony metodą 

zaworu przelotowego wyznaczony metodą 

minimalizacji wahań współczynnika wzmocnienia 

minimalizacji wahań współczynnika wzmocnienia 

a

v

- współczynnik  

autorytetu zaworu,
 
a- parametr obliczeniowy 
wymiennika,

Dla  a=0.48 wymiennika  z 
wykresu można odczytać 
optymalny autorytet zaworu 
stałoprocentowego a

v

0.30 oraz dopuszczalny 
maksymalny a

v

= 0.80

background image

Rodzaje wykonań armatury 

Rodzaje wykonań armatury 

trójdrogowej 

trójdrogowej 

Zawór 

trójdrogowy: 

a) 

mieszający, 

b) 

rozdzielający 

background image

Charakterystyka zaworów 

Charakterystyka zaworów 

trójdrogowych

trójdrogowych

Cechą  charakterystyczną  zaworów  trójdrogowych 
jest  to,  że  powierzchnia  przekroju  zmienia  się  w 
gniazdach 

(dwa 

gniazda) 

przeciwnych 

kierunkach.
Strumienie  na  drodze  A  i  B  są  zmienne  (od  0  do 
100%)  a  strumień  na  drodze  AB  zmienia  się  w 
ograniczonym zakresie (nie więcej niż ± 10%). 
Strumień 

służy 

do 

regulacji 

mocy 

(temperatury),  wpływa  na  kształt  charakterystyki 
obiektu regulacji zawór-wymiennik.

background image

Sposoby montażu zaworów 

Sposoby montażu zaworów 

trójdrogowych

trójdrogowych

W  układzie  hydraulicznym  z  zaworem  trójdrogowym  można  wyróżnić 

trzy obiegi:

•   część,  w  której  strumień  przepływającego  czynnika  jest  stały  (jest 

to tzw. obieg stałego przepływu - SP), 

• obieg zmiennego przepływu zależny od stopnia otwarcia zaworu ZP,
• przewód mieszający o zmiennym przepływie PM.

K

G

Z

P
M

ZP

S
P

background image

Sposoby montażu zaworów trójdrogowych

Sposoby montażu zaworów trójdrogowych

a) zawór mieszający,

b) zawór mieszający pełniący

funkcję zaworu rozdzielającego,

c) zawór rozdzielający

background image

Charakterystyki wewnętrzne zaworów 

Charakterystyki wewnętrzne zaworów 

trójdrogowych 

trójdrogowych 

background image

Charakterystyki zaworów 

Charakterystyki zaworów 

trójdrogowych

trójdrogowych

Wymagania:

strumień objętości w obwodzie odbiornika 
(przyłącze AB) jest stały: 

∆V≤ ± 10%Vs

,

charakterystyka przyłącza A umożliwia zmianę 
mocy cieplnej instalacji proporcjonalnie do skoku 
zaworu (kryterium minimalizacji wahań 
współczynnika wzmocnienia obiektu regulacji).

Analiza charakterystyk eksploatacyjnych zaworów 

trójdrogowych została opisana w książkach W. 
Chmielnickiego i H. Rossa.

background image

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 

trójdrogowych wg Chmielnickiego

trójdrogowych wg Chmielnickiego

• Charakterystyka 

eksploatacyjna 

zaworu 

trójdrogowego  zależy  od  wartości  spadków 
ciśnienia w poszczególnych obwodach układu 
reg. 

K

G

Z

P
M

100

100

100

G

Z

k

or

p

p

p

p

sp

Z

zp

or

p

p

p

p

100

ZP

S
P

background image

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 

trójdrogowych wg Chmielnickiego 

trójdrogowych wg Chmielnickiego 

Stopień rozdziału – A

Autorytet zaworu trójdrogowego

UWAGA!

 

Zamiast 

∆p

przyjmowanego  przy  doborze

 

zaworów 

przelotowych)

 

w  przypadku  zaworów  3-drogowych 

wstawiamy 

∆p

zp

zp

z

z

calk

Z

p

p

p

p

p

a

100

100

100

100

100

Z

k

calk

p

p

p

100

Z

zp

calk

p

p

p

or

zp

or

k

p

p

p

p

A

100

background image

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 

trójdrogowych wg Chmielnickiego

trójdrogowych wg Chmielnickiego

Charakterystyki 
eksploatacyjne 
zaworu trójdrogowego 
dla stopnia rozdziału ciśnienia 
A = 0,21 
oraz współczynnikach autorytetu
a = 0,125 (xxxxx),
0,3 (-----) i 
0,7 (.....), 

background image

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 

trójdrogowych wg Chmielnickiego

trójdrogowych wg Chmielnickiego

Charakterystyki eksploatacyjne
(robocze) zaworu 

trójdrogowego

przy stałym współczynniku
autorytetu a = 0,3 
oraz różnych stopniach
rozdziału ciśnienia: 
 A = 0,07 (xxxxx),
 0,21 (-----) 
 0,49 (.....), 

background image

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 

trójdrogowych wg Chmielnickiego

trójdrogowych wg Chmielnickiego

• Z  przedstawionej  analizy  wynika,  że  aby 

zapewnić  minimalne  zmiany  przepływów  w 
króćcu AB, opory obiegu o zmiennym przepływie 
Δp

zp

 powinny być małe w porównaniu do oporów 

obiegu  o  stałym  przepływie  Δp

sp

  i  spadku 

ciśnienia na zaworze regulacyjnym Δp

Z100

.

• Najkorzystniejszą  charakterystykę  uzyskano  dla 

A = 0,07 (xxxxx),

or

zp

or

k

p

p

p

p

A

100

background image

Wnioski

Wnioski

• Deformacja  charakterystyki  przepływowej    na 

wypływie  z  zaworu  trójdrogowego  (wylot  AB)  zależy 

od stosunku oporu odcinka sieci o zmiennej wartości 

strumienia objętości do oporu całej sieci. 

• Kierowanie  się  przy  doborze  średnicy  zaworu 

trójdrogowego 

jedynie 

kryterium 

wartości 

współczynnika 

autorytetu 

zaworu 

nie 

jest 

uzasadnione,  ponieważ  nie  uwzględnia  on  wpływu 

tłumienia  przez  opór  odcinka  sieci  o  niezmiennym 

strumieniu  objętości    na  deformację  charakterystyki 

przepływowej    na  wypływie  AB  z  zaworu 

trójdrogowego . 

• W  praktyce  konieczne  jest  ilościowe  określenie 

wpływu tłumienia. 

background image

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 

trójdrogowych

trójdrogowych

• W  wypadku  stosowania  zaworów  przelotowych  deformacja 

charakterystyki  zależy  przede  wszystkim  od  jednego 
parametru,  a  mianowicie  autorytetu  zaworu  a,  który  zależy  z 
kolei od doboru średnicy zaworu. 

• W  wypadku  zaworów  trójdrogowych  taki  wpływ  mają  trzy 

parametry, a mianowicie: a (a’), b, c.

zp

Z

Z

calk

Z

p

p

p

p

p

a

100

100

100

background image

Charakterystyki eksploatacyjne zaworów 
trójdrogowych wg H. Rossa

Wyniki badań H. Rossa

K

G

Z

P
M

ZP

S
P

zp

pm

zp

sp

zp

Z

p

p

c

p

p

b

p

p

a

/

/

/

'

100

background image

Wpływ parametru 

Wpływ parametru 

a’ i b (c=1) 

a’ i b (c=1) 

na strumień na 

na strumień na 

wypływie z króćca AB (V/V

wypływie z króćca AB (V/V

100

100

) wg H. Rosa

) wg H. Rosa

background image

Wnioski z badań H. Rosa

Wnioski z badań H. Rosa

• Wymagany  autorytet  zaworu 

a

  ma  znaczącą 

wartość  tylko  przy  małym  tłumieniu  przez 
odcinek sieci o stałym strumieniu objętości (małe 
wartości 

b<3

).

• W  wypadku  wartości  parametru 

b  >  3

  wpływ 

średnicy  zaworu  trójdrogowego 

(a  tym  samym 

autorytetu a)

 na zmianę charakterystyki w króćcu 

AB zaworu jest w zasadzie bez znaczenia.

• Z reguły instalacje ogrzewania są projektowane w 

taki sposób, żeby stosunek 

b > 3

background image

Zasady doboru zaworów trójdrogowych

Zasady doboru zaworów trójdrogowych

Z badań H. Rosa można wyciągnąć następujące wnioski:

• równoważenie  połączonych  równolegle  odcinków  o  zmiennym 

strumieniu objętości (ZP i PM - parametr c=1) jest celowe tylko 

przy wartościach parametru b < 3,

• współczynnik  autorytetu    a  ma  istotny  wpływ  przy  doborze 

zaworu  dla        b  <  3.  Jeżeli  za  punkt  wyjścia  przyjęto 

dopuszczalne  zwiększenie  sumarycznego  strumienia  objętości 

(V/V100  =  1,1)  to  przy  b  <  3  współczynnik  autorytetu  należy 

przyjmować a=0.5,

• przy  wartościach  parametru  b  ≥  3  zmiana  sumarycznego 

strumienia  objętości  jest  tak  niewielka  i  w  tak  małym  stopniu 

zależna od kryterium dławienia a, że deformacja podstawowych 

charakterystyk  zaworu  nie  może  być  miarodajna  przy  doborze 

zaworu. W takich sytuacjach trzeba przyjąć inne kryterium, np. 

kryterium  minimalizacji  wahań  współczynnika  wzmocnienia 

kz=const ≈ 1 dla obiektu zawór + wymiennik ciepła i wówczas  

wystarczy a=0.3÷0.5.

background image

Dobór zaworu mieszającego w układach z 

Dobór zaworu mieszającego w układach z 

wtryskiem

wtryskiem

d

c

s

b

a

s

Z

p

p

p

100

e

a

s

d

c

s

b

a

s

p

p

p

background image

 

1.  Podstawą  do  doboru  średnicy  nominalnej  zaworu 

regulacyjnego jest obliczenie współczynnika przepływu Kvs

 

[m3/h] 

gdzie:

V[m3/h]       – obliczeniowy strumień objętości wody,
Δp

z100

  [bar]  –  strata  ciśnienia  na  zaworze  regulacyjnym 

całkowicie  otwartym,  obliczana  dla  założonej  wartości 
autorytetu zaworu a 

gdzie:
 ∆p

zp  - 

strata ciśnienia w obiegu zmiennoprzepływowym ZP.

zp

Z

p

a

a

p

1

100

Zasady doboru zaworów regulacyjnych 

trójdrogowych – tok obliczeń

100

Z

S

VS

p

V

K

background image

Tok obliczeń

Tok obliczeń

K

G

Z

P
M

ZP

S
P

zp

pm

zp

sp

p

p

c

p

p

b

/

/

2.    Określamy  obwody  stało-  i  zmiennoprzepływowe  a 
następnie obliczamy wartości parametrów b i c

background image

Tok obliczeń

Tok obliczeń

3.  Kierując  się  wynikami  badań  H.  Roosa  w  zależności 

od  wartości  parametru  b  przyjmujemy  wartość 
współczynnika autorytetu a:

• przy  b  <  3  współczynnik  autorytetu  należy 

przyjmować  a  ≥  0.5  i  równoważymy  hydraulicznie 
połączone 

równolegle 

odcinki 

zmiennym 

strumieniu  objętości  tak  aby  c=1  (wstawiamy  w 
przewód 

mieszający 

zawór 

do 

ręcznego 

nastawiania),

• przy  wartościach  parametru  b  ≥  3  przyjmujemy 

a=0.3÷0.5.

background image

Tok obliczeń

Tok obliczeń

• Wg  większości  pozycji  literaturowych  przy  doborze  trójdrogowych 

zaworów  regulacyjnych  należy  przyjmować   

a  ≥  0.5 

równoważyć hydraulicznie połączone równolegle odcinki o zmiennym 
strumieniu  objętości.  Zastosowanie  tych  zaleceń  nie  jest  błędem 
gdyż  zapewnia  dobrą  jakość  regulacji  niezależnie  od  wartości 
kryterium  tłumienia  b.  Ich  wadą  może  być  niska  efektywność 
energetyczna układu – wysokie koszty pompowania.

• Minimalny  spadek  ciśnienia  na  zaworze  regulacyjnym  jako  Δp  ≥  0.1 

bar, wg. literatury niemieckiej nawet 

Δp

Z100min

 ≥ 0.03 do 0.05 

bar. 

4.  Po  obliczeniu  współczynnika  przepływu  K

VS

  z  katalogu  zaworów 

dobieramy średnicę zaworu o wartości K

VS

 najbliższej mniejszej (jeżeli 

pozwala na to ∆p

d

) od wyliczonej.

Przy  małych  wartościach

  Δp

Z100 

=  Δp

zp 

(a=0.5)  ustalając  K

VS 

kierujemy się średnicą przewodów przyłączanych do zaworu.

5.  Sprawdzamy rzeczywistą wartość

 ∆p

Z100

  

oraz rzeczywiste.

background image

Dziękuję za uwagę !

Dziękuję za uwagę !


Document Outline