Makrofity jako
Makrofity jako
wskaźnik stanu
wskaźnik stanu
ekologicznego jezior
ekologicznego jezior
Anna Łubiarz
Anna Łubiarz
Makrofity jako
Makrofity jako
wskaźnik stanu
wskaźnik stanu
ekologicznego jezior
ekologicznego jezior
Anna Łubiarz
Anna Łubiarz
Makrofitami
nazywamy
przytwierdzone do dna rośliny
naczyniowe
i
ramienice
występujące głównie w strefie
przybrzeżnej jeziora (litoralu).
Granice
ich
występowania
określa dostęp do światła. W
wodach
oligotroficznych
występują
nawet
do
kilkudziesięciu
metrów.
Ich
budowa i sposób życia wskazuje
na
to,
iż
są
to
rośliny
pochodzenia
lądowego,
które
zaadoptowały się do życia w
wodzie
.
Makrofity występują w litoralu (strefa
Makrofity występują w litoralu (strefa
przybrzeżna między lądem a otwartą
przybrzeżna między lądem a otwartą
tonią wodną)
tonią wodną)
Grupy
Grupy
ekologiczne
ekologiczne
makrofitów
makrofitów
Helofity
(wynurzone):
Jeżogłówka gałęzista
Sparganium erectum
fot. James K. Lindsey
Strzałka wodna
Sagittaria sagittifolia
fot. C. A. M. Lindman
Nymfeidy (o liściach
Nymfeidy (o liściach
pływającuch):
pływającuch):
Salwinia
pływająca
Salvinia natans
fot. Kurt Stueber
Żabiściek pływający
Hydrocharis morsus-
ranae
fot. Christian Fischer
Elodeidy
(zanurzone
):
Moczarka kanadyjska
Elodea canadensis
fot. Kristian Peters
Rdestnica przeszyta
Potamogeton prfoliatus
fot. Kristian Peters
Rola makrofitów:
Rola makrofitów:
odzwierciedlają stan troficzny zbiornika
odzwierciedlają stan troficzny zbiornika
kształtują trofię, temperaturę, oświetlenie,
kształtują trofię, temperaturę, oświetlenie,
obfitość fauny,
obfitość fauny,
wpływają na dostępność rozpuszczonego tlenu
wpływają na dostępność rozpuszczonego tlenu
w wodzie i na skład chemiczny osadów
w wodzie i na skład chemiczny osadów
dennych,
dennych,
pełnią rolę bezpośrednią i pośrednią w krążeniu
pełnią rolę bezpośrednią i pośrednią w krążeniu
pierwiastków w ekosystemach wodnych,
pierwiastków w ekosystemach wodnych,
stanowią podłoże dla peryfitonu, kryjówkę dla
stanowią podłoże dla peryfitonu, kryjówkę dla
ryb i innych zwierząt litoralnych.
ryb i innych zwierząt litoralnych.
Makrofity jako wskaźniki
Makrofity jako wskaźniki
jakości wód
jakości wód
Wskaźniki biologiczne stosowane są
Wskaźniki biologiczne stosowane są
do szczegółowego określania stanu
do szczegółowego określania stanu
ekologicznego wód
ekologicznego wód
powierzchniowych. Pozostałe
powierzchniowych. Pozostałe
(fizyczno-chemiczne,
(fizyczno-chemiczne,
hydromorfologiczne) mają wartość
hydromorfologiczne) mają wartość
pomocniczą.
pomocniczą.
Wskaźniki biologiczne:
Wskaźniki biologiczne:
zawartość chlorofilu a
zawartość chlorofilu a
wskaźniki okrzemkowe IO oraz OIJ
wskaźniki okrzemkowe IO oraz OIJ
Makrofitowy Indeks Rzeczny (MIR)
Makrofitowy Indeks Rzeczny (MIR)
Makrofitowy Indeks Stanu
Makrofitowy Indeks Stanu
Ekologicznego Jezior (ESMI)
Ekologicznego Jezior (ESMI)
Makrofitowy Indeks Stanu
Makrofitowy Indeks Stanu
Ekologicznego
Ekologicznego
Stosowany jest w klasyfikacji i
Stosowany jest w klasyfikacji i
monitoringu stanu jakości naturalnych
monitoringu stanu jakości naturalnych
zbiorników wodnych wyznaczonych
zbiorników wodnych wyznaczonych
przez polskie Ministerstwo
przez polskie Ministerstwo
Środowiska, opracowywany na
Środowiska, opracowywany na
podstawie występowania zbiorowisk
podstawie występowania zbiorowisk
roślin wodnych, których bogactwo jest
roślin wodnych, których bogactwo jest
miarą stanu ekologicznego.
miarą stanu ekologicznego.
ESMI = exp (-H x Z / H
max
.)
H – wskaźnik różnorodności
fitocenotycznej (liczony jako wskaźnik
różnorodności gatunkowej Shannona-
Wienera)
Z- powierzchnia dna skolonizowana
przez makrofity; liczymy ją dzieląc
powierzchnię fitolitoralu przez
powierzchnię zbiornika
Makrofity i fitobentos-na ich podstawie
Makrofity i fitobentos-na ich podstawie
można ustalić stan ekologiczny jezior:
można ustalić stan ekologiczny jezior:
-stan bardzo dobry – skład
-stan bardzo dobry – skład
taksonomiczny odpowiada całkowicie
taksonomiczny odpowiada całkowicie
lub prawie całkowicie warunkom
lub prawie całkowicie warunkom
niezakłóconym.
niezakłóconym.
- stan dobry – istnieją niewielkie
- stan dobry – istnieją niewielkie
zmiany w składzie i obfitości
zmiany w składzie i obfitości
taksonów makrofitów i
taksonów makrofitów i
fitobentosu w porównaniu do
fitobentosu w porównaniu do
populacji specyficznych dla
populacji specyficznych dla
danego typu wód.
danego typu wód.
- stan umiarkowany – skład
- stan umiarkowany – skład
taksonomiczny makrofitów i
taksonomiczny makrofitów i
fitobentosu różni się
fitobentosu różni się
umiarkowanie w porównaniu do
umiarkowanie w porównaniu do
specyficznych dla danego typu
specyficznych dla danego typu
wód i jest znacznie bardziej
wód i jest znacznie bardziej
zmieniony niż w przypadku
zmieniony niż w przypadku
stanu dobrego.
stanu dobrego.
Literatura:
Literatura:
Rozporządzenie Ministra Środowiska
Rozporządzenie Ministra Środowiska
z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie
z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie
sposobu klasyfikacji stanu jednolitych
sposobu klasyfikacji stanu jednolitych
części wód powierzchniowych: Dz. U.
części wód powierzchniowych: Dz. U.
z 2008 r. Nr 162, poz. 1008
z 2008 r. Nr 162, poz. 1008
Ramowa Dyrektywa Wodna-
Ramowa Dyrektywa Wodna-
dyrektywa 2000/60/WE (tekst
dyrektywa 2000/60/WE (tekst
jednolity)
jednolity)
Ciecierska H. 2004. Ecological
Ciecierska H. 2004. Ecological
state of reference lakes of the
state of reference lakes of the
European Intercalibration
European Intercalibration
Network, located in the Masurian
Network, located in the Masurian
Landscape Park (NE Poland).
Landscape Park (NE Poland).
Limnological Review, 4: 45-50.
Limnological Review, 4: 45-50.
Dziękuję za
Dziękuję za
uwagę
uwagę