Charakterystyka i podział
występujących w procesach pracy
czynników ze względu na właściwości
oraz oddziaływanie na
człowieka
Bhp w firmie
Bhp w firmie
Charakterystyka i podział
występujących w procesach pracy
czynników ze względu na właściwości
oraz oddziaływanie na
człowieka
Bhp w firmie
Bhp w firmie
W materialnym środowisku
pracy występują czynniki:
uciążliwe,
których
oddziaływanie może
utrudniać pracę lub obniżać
zdolność jej wykonania nie
powodując jednak trwałego
pogorszenia zdrowia;
szkodliwe ,
wynikiem
oddziaływania których może
być stopniowe pogorszenia
stanu zdrowia człowieka;
niebezpieczne,
których
oddziaływanie na
pracownika
prowadzi lub
może prowadzić do urazu
(wypadku przy pracy).
Wymienione czynniki dzieli
się na:
fizyczne,
chemiczne,
biologiczne,
psychofizyczn
e.
Czynniki fizyczne to w
szczególności:
hałas,
wibracja (drgania mechaniczne),
Czynniki fizyczne to w
szczególności
oświetlenie,
promieniowanie (jonizujące, podczerwone,
nadfioletowe, laserowe),
pole i promieniowanie elektromagnetyczne,
energia elektryczna i elektryczność statyczna,
pyły przemysłowe,
czynniki niebezpieczne mogące prowadzić do
urazów, takie jak poruszające się maszyny i
ruchom elementy maszyn, przemieszczające się
wyroby i materiały, ostre i wystające elementy,
krawędzie itp.
hałas,
wibracja (drgania mechaniczne),
Czynniki chemiczne w zależności od
możliwych skutków i rodzaju
działania na organizm człowieka są
dzielone na:
bardzo toksyczne,
silnie toksyczne,
toksyczne,
drażniące,
uczulające,
rakotwórcze,
mutagenne,
upośledzające funkcje rozrodcze
Czynniki chemiczne w zależności
od sposobów absorpcji są
dzielone na:
wchłaniane
przez układ
oddechowy
(inhalacyjna)
wchłaniane
przez układ
pokarmowy
wchłaniane
przez skórę
i błony
śluzowe
(dermalna)
Czynniki biologiczne
Ze względu na działanie można wśród
nich wyróżnić:
Czynniki wywołujące choroby zakaźne
i inwazyjne (priony, wirusy,
bakterie, grzyby, pierwotniaki, robaki);
Alergeny biologiczne (bakterie, grzyby,
cząstki roślinne i zwierzęce);
Toksyny biologiczne (endotoksyna
bakteryjna, mikotoksyny, toksyny
roślinne, glukany grzybicze, jady
zwierzęce);
Czynniki rakotwórcze (aflatoksyny, pył
drzewny).
Czynniki biologiczne
Największe ryzyko zawodowe zakażenia
mikroorganizmami
stwarza w każdym
przypadku zakażony żywy organizm.
Zakażenia chorobotwórcze mogą
wystąpić poprzez bezpośrednie lub
pośrednie wtargnięcie zarazka
chorobotwórczego. Czynniki biologiczne
mogą być przyczyną wielu chorób
zawodowych.
Czynniki psychofizyczne dzieli
się na:
obciążenie fizyczne (statyczne i dynamiczne),
obciążenie nerwowo - psychiczne (obciążenie
umysłu, obciążenie lub niedociążenie
percepcyjne, obciążenie emocjonalne).
Występowanie czynników
uciążliwych, szkodliwych i
niebezpiecznych w procesach pracy
zachodzi podczas:
stosowania szkodliwych dla człowieka surowców,
produktów, półfabrykatów i innych materiałów
stosowanych w procesach technologicznych, maszyn i
urządzeń stwarzających zagrożenie czynnikami
fizycznymi, chemicznymi i biologicznymi,
niewłaściwego transportu surowców, półfabrykatów,
wyrobów, odpadów produkcyjnych powodującego
zagrożenia chemiczne, fizyczne i biologiczne,
stosowania nieodpowiednich kubatur budynków,
niestosowanie środków ochrony przed przenikaniem
emitowanych czynników,
niewłaściwego opakowania, nieprawidłowego
magazynowania
Identyfikacja czynników uciążliwych,
szkodliwych i niebezpiecznych w
procesach pracy powinna obejmować:
określenie wszelkich czynników szkodliwych, uciążliwych
i niebezpiecznych, występujących na stanowisku pracy,
wybór tych właściwości czynników niebezpiecznych,
szkodliwych i uciążliwych, których oddziaływanie ma
decydujący wpływ na człowieka i określenie ich wartości,
ustalenie w jaki sposób czynniki te mogą oddziaływać
na człowieka (drogi przechodzenia do organizmu,
mechanizm oddziaływania i zakres zmian),
określenie czasu lub częstotliwości ekspozycji człowieka
na istniejące zagrożenia,
ustalenie liczby osób narażonych.
Następstwa zagrożeń
obniżenie sprawności organizmu,
choroby zawodowe,
urazy ciała,
śmierć pracownika
Skutki zagrożeń
powodują warunki pracy
niezgodne z
wymaganiami bezpieczeństwa
pracy i ergonomii oraz wynikające
z tego wypadki przy pracy.
Skutki społeczne
zagrożeń
ból i cierpienie,
ograniczenie możliwości
rozwojowych,
obniżenie możliwości
zarobkowych poszkodowanych,
obniżenie jakości życia
poszkodowanych.
Skutki ekonomiczne
zagrożeń
koszty wypłaty odszkodowań za
uszczerbek na zdrowiu lub śmierć,
koszty zniszczonego wyposażenia,
koszty straconego czasu pracy,
koszty absencji chorobowej,
koszty kar umownych za
nieterminową realizację kontraktów.
Ocena zagrożeń czynnikami
występującymi w procesach
pracy.
Polega na ocenie zgodności wyników
pomiarów stężeń lub natężeń czynników
szkodliwych występujących w środowisku
pracy z Najwyższymi Dopuszczalnymi
Stężeniami (NDS) lub Najwyższymi
Dopuszczalnymi Natężeniami (NDN)
z uwzględnieniem Najwyższych
Dopuszczalnych Stężeń Chwilowych
(NDSCh) i Najwyższych Dopuszczalnych
Stężeń Pułapowych (NDSP).
Ocena zagrożeń czynnikami
występującymi w procesach
pracy.
Najwyższe Dopuszczalne Stężenia (NDS)
czynników szkodliwych dla zdrowia
w środowisku pracy jest to średnia ważona,
których oddziaływanie na pracownika w ciągu
8-godzinnego dobowego i tygodniowego,
określonego w Kodeksie pracy, wymiaru czasu
pracy przez okres jego aktywności zawodowej
nie powinno spowodować ujemnych zmian w
jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia
jego przyszłych pokoleń.
Ocena zagrożeń czynnikami
występującymi w procesach
pracy.
Najwyższe Dopuszczalne Natężenie (NDN) - jest
to najwyższe dopuszczalne natężenie fizycznego
czynnika szkodliwego dla zdrowia - ustalone
jako wartość średnia, której
oddziaływanie na pracownika w ciągu 8-
godzinnego dobowego i tygodniowego,
określonego w Kodeksie pracy, wymiaru czasu
pracy, przez okres jego aktywności zawodowej,
nie powinno spowodować ujemnych zmian w
jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego
przyszłych pokoleń.
Ocena zagrożeń czynnikami
występującymi w procesach
pracy.
Najwyższe dopuszczalne
stężenie chwilowe (NDSCh) -
wartość średnia stężenia,
które nie powinno
spowodować ujemnych zmian
w stanie zdrowia pracownika,
jeżeli występuje w
środowisku pracy nie dłużej
niż 15 minut i nie częściej
niż 2 razy w czasie
zmiany roboczej, w
odstępie czasu nie krótszym
niż 1 godzina;
Ocena zagrożeń czynnikami
występującymi w procesach
pracy.
Najwyższe Dopuszczalne
Stężenie Pułapowe (NDSP)
jest to stężenie, które ze
względu na zagrożenia
zdrowia lub życia pracownika
nie może być w środowisku
pracy przekroczone w
żadnym momencie.
Zasady badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia
występujących w środowisku pracy określa Rozporządzenie
Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i
pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w
środowisku pracy zamieszczone w (Dz. U. z 2005 r. Nr 73, poz.
645). Reguluje ono:
• tryb, metody, rodzaj i częstotliwość wykonywania badań i
pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w
środowisku pracy;
• przypadki, w których jest konieczne prowadzenie pomiarów
ciągłych;
• wymagania, jakie powinny spełniać laboratoria wykonujące
badania i pomiary;
• sposób rejestrowania i przechowywania wyników badań i
pomiarów;
• wzory dokumentów oraz sposób udostępniania wyników badań
i pomiarów pracownikom.
BADANIA I POMIARY CZYNNIKÓW
SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA
WYSTĘPUJĄCYCH W ŚRODOWISKU PRACY
Badań i pomiarów czynnika szkodliwego
dla zdrowia występującego w środowisku
pracy nie przeprowadza się, jeżeli wyniki
dwóch ostatnio przeprowadzonych badań i
pomiarów nie przekroczyły 0,1 wartości
najwyższego dopuszczalnego stężenia lub
natężenia określonego w przepisach, a w
procesie technologicznym lub w
warunkach występowania danego czynnika
nie dokonała się zmiana mogąca wpływać
na wysokość stężenia lub natężenia
czynnika szkodliwego dla zdrowia.
BADANIA I POMIARY CZYNNIKÓW
SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA
WYSTĘPUJĄCYCH W ŚRODOWISKU PRACY
W przypadku występowania w środowisku pracy
czynników o działaniu rakotwórczym lub
mutagennym badania i pomiary przeprowadza się:
•
co najmniej raz na trzy miesiące
- przy
stwierdzeniu w ostatnio przeprowadzonym badaniu
lub pomiarze stężenia czynnika rakotwórczego lub
mutagennego powyżej 0,5 wartości najwyższego
dopuszczalnego stężenia określonego w przepisach.
•
co najmniej raz na sześć miesięcy
- przy
stwierdzeniu w ostatnio przeprowadzonym badaniu
lub pomiarze stężenia czynnika rakotwórczego lub
mutagennego powyżej 0,1 do 0,5 wartości
najwyższego dopuszczalnego stężenia określonego w
przepisach.
•
w każdym przypadku wprowadzenia zmiany
w
warunkach występowania tego czynnika.
BADANIA I POMIARY CZYNNIKÓW
SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA
WYSTĘPUJĄCYCH W ŚRODOWISKU PRACY
W przypadku występowania w środowisku pracy
czynników szkodliwych dla zdrowia, innych niż
określone powyżej badania i pomiary przeprowadza
się:
•
co najmniej raz w roku
- przy stwierdzeniu w
ostatnio przeprowadzonym badaniu lub pomiarze
stężenia lub natężenia czynnika szkodliwego dla
zdrowia
powyżej
0,5
wartości
najwyższego
dopuszczalnego stężenia lub natężenia określonego
w przepisach.
•
co najmniej raz na dwa lata
- przy stwierdzeniu w
ostatnio przeprowadzonym badaniu lub pomiarze
stężenia lub natężenia czynnika szkodliwego dla
zdrowia powyżej 0,1 do 0,5 wartości najwyższego
dopuszczalnego stężenia lub natężenia określonego
w przepisach.
•
w każdym przypadku
wprowadzenia zmiany w
warunkach występowania tego czynnika.
BADANIA I POMIARY CZYNNIKÓW
SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA
WYSTĘPUJĄCYCH W ŚRODOWISKU PRACY
W przypadku występowania w środowisku pracy
szkodliwego dla zdrowia czynnika chemicznego, dla
którego określono wartość najwyższego
dopuszczalnego stężenia pułapowego, przeprowadza
się pomiary
ciągłe stężenia
tego czynnika.
Pracodawca przed przystąpieniem do
przeprowadzania badań i pomiarów czynników
szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy dokonuje
rozeznania:
• procesów technologicznych i występujących w nich
czynników szkodliwych dla zdrowia w celu ich
wytypowania do oznaczenia w środowisku pracy;
• organizacji i sposobu wykonywania pracy.
Pracodawca, nie później niż w terminie 30 dni od dnia
rozpoczęcia działalności, jest obowiązany do
wykonania badań i pomiarów czynnika szkodliwego
dla zdrowia w środowisku pracy.
BADANIA I POMIARY CZYNNIKÓW
SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA
WYSTĘPUJĄCYCH W ŚRODOWISKU PRACY
Metody badań i pomiarów czynników szkodliwych
dla zdrowia w środowisku pracy określają Polskie
Normy
oraz
normy
międzynarodowe
lub
równoważne.
Laboratoria wykonujące badania i pomiary
czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku
pracy powinny uzyskać akredytację na podstawie
przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o
systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr
204, poz. 2087 oraz z 2005 r. Nr 64, poz. 565).
O wynikach przeprowadzonych badań i pomiarów
czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku
pracy pracodawca jest obowiązany niezwłocznie,
w sposób ustalony w danym zakładzie pracy,
poinformować pracowników oraz umieszczać
aktualne wyniki tych badań lub pomiarów na
odpowiednim stanowisku pracy.
BADANIA I POMIARY CZYNNIKÓW
SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA
WYSTĘPUJĄCYCH W ŚRODOWISKU PRACY
Na podstawie wyników badań i pomiarów
pracodawca prowadzi na bieżąco rejestr czynników
szkodliwych dla zdrowia występujących na
stanowisku pracy.
Pracodawca wpisuje na bieżąco wyniki badań i
pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia do
karty badań i pomiarów.
W przypadku likwidacji zakładu pracy, pracodawca
niezwłocznie przekazuje rejestr oraz kartę
właściwemu miejscowo państwowemu inspektorowi
sanitarnemu.
Rejestry oraz karty przechowywane są przez okres
40
lat
, licząc od daty ostatniego wpisu. Wyniki
badań i pomiarów przechowuje się
przez okres
3 lat
, licząc od daty ostatniego wpisu.
BADANIA I POMIARY CZYNNIKÓW
SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA
WYSTĘPUJĄCYCH W ŚRODOWISKU PRACY
Dokumentowanie wyników badań
Dokumenty zawierające wyniki badań
i pomiarów wpisane do rejestru i
karty są niezwłocznie udostępniane na
pisemne żądanie pracownika, byłego
pracownika, ich przedstawiciela
ustawowego lub pełnomocnika. Osoby te
mogą wystąpić o sporządzenie wyciągów,
odpisów i kopii dokumentacji do zakładu
pracy lub podmiotu przechowującego
dokumentację. Sporządzenie wyciągów,
odpisów i kopii dokumentacji następuje na
koszt wnioskodawcy.
Każde urządzenie musi posiadać
instrukcję bezpiecznej obsługi.
Instrukcję obsługi sporządza
wykonawca urządzenia i stanowi
ona integralną część dokumentacji
ruchowej.
Gdy maszyna nie posiada instrukcji
to musi ją sporządzić użytkownik
wraz ze służbami bhp.
RYZYKO ZAWODOWE
to
PRAWDOPODOBIEŃSTWO
urazu lub pogorszenia stanu zdrowia
i
CIĘŻKOŚĆ
urazu lub pogorszenia stanu zdrowia
Aby dokonać oceny ryzyka, musimy
odpowiedzieć na trzy podstawowe
pytania
Co się może stać złego?
Jak często lub jak bardzo jest to
prawdopodobne?
Jakie mogą być tego skutki
Ocena ryzyka zawodowego
związanego z występującymi na
stanowisku pracy zagrożeniami
wymaga oszacowania elementów
ryzyka. Oszacowanie to może być
dokonane przy pewnym poziomie
ufności.
W oszacowaniu ciężkości możliwego
urazu lub utraty zdrowia, które może
być wynikiem zagrożenia, powinno
się przyjmować rozsądnie najcięższy
uraz lub pogorszenie stanu zdrowia
Przy szacowaniu
prawdopodobieństwa wystąpienia
urazu ciała lub utraty zdrowia
przez pracownika należy zwrócić
uwagę na takie elementy, jak:
•prawdopodobieństwo wystąpienia
zdarzenia zagrażającego,
•częstość i czas narażenia
na zagrożenie,
•możliwość uniknięcia lub
ograniczenia szkody.
