1

1

Nazwa pochodzi z języka greckiego: 

ergon

ergon

 – dzieło, praca

     

nomos

nomos

 – prawo, zasada

ERGONOMIA

ERGONOMIA

 – nauka o pracy

 – nauka o pracy

Twórcą pojęcia "

Twórcą pojęcia "

ergonomia

ergonomia

" jest Wojciech Jastrzębowski, 

" jest Wojciech Jastrzębowski, 

który zdefiniował ergonomię jako naukę o używaniu „nadanych” 

który zdefiniował ergonomię jako naukę o używaniu „nadanych” 

człowiekowi od Stwórcy sił i zdolności.

człowiekowi od Stwórcy sił i zdolności.

Jako dyscyplina nauki zaistniała w praktyce w okresie II wojny światowej, 
kiedy dostrzeżono skutki niedopasowania nowych technik militarnych do 
możliwości mających je obsługiwać operatorów.

2

Ergonomia

Ergonomia

 jest więc dyscypliną naukową zajmująca się dostosowaniem 

 jest więc dyscypliną naukową zajmująca się dostosowaniem 

pracy do możliwości psychofizycznych człowieka. 

pracy do możliwości psychofizycznych człowieka. 

Ma na celu humanizowanie pracy poprzez taką organizację układu: 

Ma na celu humanizowanie pracy poprzez taką organizację układu: 

człowiek - maszyna - warunki otoczenia,

człowiek - maszyna - warunki otoczenia,

 

 

aby wykonywana ona była przy możliwie niskim koszcie biologicznym 

aby wykonywana ona była przy możliwie niskim koszcie biologicznym 

i najbardziej efektywnie.

i najbardziej efektywnie.

Zajmuje się przystosowaniem narzędzi, maszyn, środowiska i warunków 

Zajmuje się przystosowaniem narzędzi, maszyn, środowiska i warunków 

pracy do autonomicznych i psychofizycznych cech i możliwości człowieka, 

pracy do autonomicznych i psychofizycznych cech i możliwości człowieka, 

zapewniając sprawne, wydajne i bezpieczne wykonanie przez niego pracy, 

zapewniając sprawne, wydajne i bezpieczne wykonanie przez niego pracy, 

przy stosunkowo niskim koszcie biologicznym.

przy stosunkowo niskim koszcie biologicznym.

3

Celem tego przystosowania jest zapewnienie dużej sprawności działania 
z jednoczesnym optymalizowaniem wysiłku fizycznego i psychicznego 
człowieka oraz zagwarantowaniem zdrowych i bezpiecznych warunków 
pracy [

a przede wszystkim eliminację źródeł chorób zawodowych

]. 

Ergonomia jest nauką interdyscyplinarną. 

Ergonomia jest nauką interdyscyplinarną. 

Korzysta z dorobku takich nauk lub dziedzin naukowych jak: 

Korzysta z dorobku takich nauk lub dziedzin naukowych jak: 

•  psychologia pracy, 

•  socjologia pracy, 

•  fizjologia pracy, 

•  higiena, 

•  medycyna pracy, 

•  organizacja pracy, 

•  pedagogika pracy,

•  estetyka,

•  prawo ergonomiczne,

•  nauki technicznych 

antropometria 

[

metoda badawcza, polegająca 

na pomiarach porównawczych części 
ciała ludzkiego np.: długości kości, 

 

objętości czaszki, głowy, proporcji ciała, 
wagi ciała, rozstawu oczu itp.]

antropologia 

[jest nauką, która zajmuje się 

badaniem człowieka jako jednostki 
i jako społeczności],

 

bionika 

[nauka badająca budowę zasady działania 

organizmów żywych oraz ich adaptowanie 
w technice],

4

Nauki z których korzysta ergonomia zostały podzielone na dwie grupy 
oznaczane jako A i B. 

Do grupy A zaliczyć należy wszystkie te dyscypliny, których zadanie 
polega na badaniu właściwości człowieka i gromadzeniu o nim wiedzy 
stanowiącej bazę dla koncepcyjnych i korekcyjnych rozwiązań 
praktycznych. 

Do grupy drugiej (B) zaliczamy nauki zajmujące się doskonaleniem pracy. 

Przedmiotem badań jest układ człowiek - maszyna - warunki materialnego 
otoczenia pracy - warunki pracy na stanowisku roboczym. Celem głównym 
jest polepszanie warunków pracy człowieka, które obejmuje dostosowanie 
ich do możliwości pracownika oraz właściwy dobór pracownika do danej 
pracy i jego edukację obejmującą specyfikę stanowiska. 

5

Wyróżnia się 

ergonomię koncepcyjną

 i 

ergonomię korekcyjną

. 

Ergonomia korekcyjna

  - zajmuje się analizą już istniejących stanowisk 

pracy z punktu widzenia ich dostosowania do psychofizycznych 
możliwości pracowników oraz formułowaniem zaleceń mających na celu 
polepszenie warunków pracy, zmniejszenie istniejących obciążeń oraz 
poprawą wydajności i jakości pracy. 

Ergonomia koncepcyjna

 - celem jej jest takie zaprojektowanie narzędzia, 

urządzenia, maszyny czy wreszcie całego obiektu przemysłowego, aby 
spełniał on podstawowe wymagania ergonomii. 

Człowiek ze względu na swe właściwości (zachowanie równowagi 
wewnętrznej organizmu - homeostazę) wymaga prawie że stałych 
warunków środowiska, w którym przebywa. 

7

Tymczasem środowisko pracy w większości przypadków, stanowi 
zagrożenie dla niego przez swe oddziaływanie – hałas, wibracje, 
temperatura, wymuszona pozycja pracy, zapylenie, monotonia, 
substancje szkodliwe i toksyczne. 

Utrzymanie homeostazy organizmu w niekorzystnym środowisku 
wiąże się z olbrzymim kosztem fizjologicznym. 

Parametry środowiska pracy w Polsce przekraczają dopuszczalne 
poziomy ekspozycji dla co najmniej 1,5 mln zatrudnionych. 

Ze złymi warunkami pracy wiążą się określone skutki społeczno-
ekonomiczne jak choroby zawodowe, czy wypadki przy pracy. 

8

Choroby spowodowane działalnością czynników szkodliwych dla zdrowia, 
tworzących środowisko pracy, uznawane były w Polsce za choroby 
zawodowe.

Zachorowalność na choroby zawodowe wiąże się z:
•   specyfiki procesów produkcyjnych decydujących o rodzaju 
    i stężeniu względnie natężeniu czynnika szkodliwego, 

•   okresem i stopniem działania tych czynników (inergizm - działanie 
    wzmożone wynikające z występowania kilku równocześnie), 

•   charakteru pracy i sposobu jej wykonywania, 

•   indywidualnych predyspozycji pracowników. 

Złe warunki środowiska pracy, nieprzystosowanie maszyn i urządzeń do 
cech psychofizycznych człowieka powodują, że organizm człowieka 
z biegiem czasu ulega deformacji, co wiąże się z koniecznością nieraz 
bardzo kosztownego leczenia i rehabilitacji lub świadczeń chorobowych. 

9

Leczenie to przewyższa z reguły koszty jakie ponieślibyśmy na lepsze 
dostosowanie środowiska pracy oraz maszyn i urządzeń do cech 
fizycznych i fizjologicznych człowieka. 

ZADANIA ERGONOMII

• opracowanie planów i programów działań dla nauk technicznych, 

aby dostosować technikę nie tylko do możliwości psychofizycznych 
człowieka, lecz także do jego potrzeb i oczekiwań,

• opracowanie planów i programów działań dla nauk społecznych, 

aby przygotować człowieka do roli nie tylko twórcy techniki 
(ergonomicznej) ale także do roli konsumenta, umiejącego z niej 
korzystać i doceniać jej wartości.