☺

Uzupełnienie konspektów z 

PZwBM

Etapy umiędzynarodowienia 

przedsiębiorstw

cechy

Internacjonalizacja

I stopnia

II stopnia

III stopnia

IV stopnia

Charakter 
kontaktów z 
rynkami zagr.

Pośredni, 

bierny 

Bezpośredni, 

czynny

Bezpośredni, 

czynny

Bezpośredni, 

czynny

Umiejscowienie 
operacji międzyn.

W kraju

W kraju

W kraju

i za granicą

W kraju

i za granicą

Orientacja firmy

Na kraj

Na kraj

Głównie na 

kraj

Na 

działalność w 

wielu krajach

Rodzaj 
działalności 
międzynarodowej

Eksport 

pośredni i 

import 

bezpośredni

Eksport 

bezpośredni i 

import 

bezpośredni

Różne formy

Różne formy

Struktura 
organizacyjna

tradycyjna

Wydział 

międzynarodo

-wy 

zlokalizowany 

w kraju 

macierzystym

Typu 

przedsiębiorst

wo 

macierzyste - 

filie

Struktura z 

oddziałem 

międzynarodo

-wym lub 

globalna

Odnosząc pojęcie globalizacji do 

przedsiębiorstw, oznacza ono:

• zarządzanie firmą w globalnym otoczeniu,

• zdobywanie globalnej przewagi konkurencyjnej i dążenie do 

zrównania się z najlepszymi firmami globalnymi,

• wysokie zaangażowanie firmy w operacje na rynkach światowych,

• wykorzystywanie transferów zewnętrznych w zakresie zasobów, 

technologii, wiedzy i innowacji,

• stałe wprowadzanie zmian wynikających z procesów adaptacji 

przedsiębiorstwa do warunków rynków globalnych i potrzeb 

klientów globalnych

• formułowanie misji, celów, strategii oraz metod realizacyjnych 

uwzględniających uwarunkowania otoczenia globalnego,

• integrowanie w ramach sieci rozproszonych międzynarodowych 

funkcji/działań oraz realizujących je jednostek,

• dążenie do maksymalizacji wartości dodanej w ramach wyborów 

lokalizacyjnych i koordynacji międzynarodowej,

• budowanie globalnej tożsamości firmy oraz ponadnarodowej 

kultury organizacyjnej,

• kreowanie międzynarodowych menedżerów i ich karier.

Formy organizacyjne filii 

zagranicznych korporacji 

transnarodowych

Forma 

organizacyjna

opis

Przedsiębiorstwa 
zależne (ang. 

subsidiaries)

inwestor zagraniczny posiada bezpośrednio 

więcej niż połowę udziałów uprawniających do 

głosowania oraz ma prawo powoływania lub 

oddziaływania większości członków 

administracji, organów zarządzających oraz 

nadzorczych w tym podmiocie. Posiadają 

osobowość prawną w kraju lokaty

Przedsiębiorstwa 
siostrzane – 

stowarzyszone 
(ang. associates)

Inwestor zagraniczny posiada min. 10 % 

udziałów uprawniających do głosowania, ale nie 

więcej niż połowę. Posiada osobowość prawną w 

kraju lokaty

Oddziały (ang. 

branches)

jednostka pod własnym, tj. danego 
przedsiębiorstwa zarządem (ang. direct branch 

operations) – stanowi w 100% własność 

przedsiębiorstwa. Jest to delegowana część 

przedsiębiorstwa macierzystego, które 

całkowicie odpowiada za jego zobowiązania. Nie 

ma osobowości prawnej. 

KTN jako podmioty biznesu międzynarodowego 

wykazują kilka cech jakościowych kształtujących ich 

tożsamość i specyfikę. Najważniejsze z nich to:

•

Suwerenność ekonomiczna - działając w wielu krajach i 

dysponując większym potencjałem ekonomicznym od 

wielu państw świata, korporacje międzynarodowe 

podejmują strategiczne decyzje i działania w pewnej 

mierze niezależnie od sytuacji oraz interesów państw 

będących terenem ich ekspansji. 

•

Złożoność organizacyjna. Korporacje transnarodowe są 

największymi, najbardziej złożonymi i efektywnymi 

organizacjami stworzonymi przez ludzi. 

–

Działalność produkcyjno – handlowa jest prowadzona przez 

korporacje w wielu krajach, nie tylko w we własnych filiach (o 

pełnej lub dominującej własności kapitału), lecz także 

jednostkach mieszanych (joint ventures) oraz w niezależnych 

przedsiębiorstwach, z którymi zawarły porozumienia.

–

Złożoność dotyczy też struktur produkcyjnych i 

organizacyjnych i jest pochodną różnych opcji, które są 

dostępne i wykorzystywane w sposób optymalny dla 

umocnienia globalnej działalności KTN.

•

Rozproszenie geograficzne - związane ściśle ze 

złożonością korporacji transnarodowych. 

– Oznacza lokalizowanie ich funkcji oraz jednostek 

organizacyjnych na różnych kontynentach i w wielu 

krajach - tam, gdzie istnieją najlepsze warunki do 

zaopatrzenia w nakłady produkcyjne czy produkcji i/lub 

zbytu wytwarzanych wyrobów.

– Rozproszone geograficzne zdolności innowacyjne oraz 

produkcyjno – handlowe są tworzone i wykorzystywane 

według kryterium globalnej efektywności, bez 

uprzywilejowania kraju będącego siedzibą centrali 

korporacji międzynarodowej.

•

Specjalizacja funkcjonalna. Niektórym jednostkom 

korporacji transnarodowych zostaje powierzone 

wykonywanie określonych funkcji lub operacji (np. 

prowadzenie prac badawczo-rozwojowych, świadczenie 

specjalistycznych usług, wytwarzanie niektórych części lub 

podzespołów) na rzecz całego systemu korporacyjnego. 

– Na skutek takich działań następuje m.in. wydłużenie serii 

produkcyjnej, podnoszenie ogólnej efektywności 

korporacji oraz  wzrost korzyści płynących z większej 

skali produkcji i doświadczenia. 

•

Zdolność arbitrażowania. Pochodzi z właściwej 

dla przedsiębiorstw międzynarodowych zdolności 

dokonywania różnych transakcji w ramach 

własnych struktur organizacyjnych. 

•

Polega na prowadzeniu jednocześnie na różnych 

rynkach operacji lub transakcji w celu szybkiego i 

zyskownego wykorzystania różnic ekonomicznych. 

Chodzi szczególnie o różnice cen, stawek 

podatkowych czy parametrów finansowych (kursy 

walutowe, stopy procentowe). 

•

Zdolność integrowania - wewnątrzkorporacyjny 

mechanizm integrujący i koordynujący 

funkcje/operacje oraz specjalizację realizujących je 

jednostek tworzą wszechstronne przepływy 

informacji, kadr, technologii, środków finansowych, 

produktów i usług między nimi. 

•

Efektem jest duża współzależność działania 

jednostek, własny, nieprzerwanie pracujący system 

informacyjny i stały przepływ informacji, wzajemne 

komunikowanie się i uczenie.

• Elastyczność organizacyjna. Mimo silnie 

rozbudowanej struktury KTN są organizacjami 

działającymi elastycznie. Elastyczność ta oznacza 

zdolność do szybkiego i skutecznego wprowadzania 

zmian. 

• Zdolność dostosowania. 

• W szerszym zakresie dotyczy otoczenia 

międzynarodowego, w którym korporacje 

międzynarodowe obok pozyskiwania potrzebnych 

zasobów i zdolności wytwórczych konkurują z 

rywalami oraz zdobywają zagraniczne rynki. 

• W węższym - polega na dostosowaniu globalnie 

zaprojektowanych i realizowanych funkcji/operacji 

lub produktów do możliwości i potrzeb rynków 

lokalnych, co pozwala na zwiększenie efektywności 

korporacji od strony przychodów (poprzez 

podnoszenie wartości produktów dla nabywców i 

płaconych przez nich cen). 

• Globalna efektywność - polega na 

zoptymalizowanym w układzie globalnym 

rozdziale działań badawczych, produkcyjnych 

oraz handlowych, który prowadzi do obniżenia 

kosztów netto w całym systemie 

korporacyjnym, ale niekoniecznie we 

wszystkich jednostkach organizacyjnych w 

danym czasie. 

• Dopuszcza się przejściowe ponoszenie strat 

przez niektóre jednostki, jeśli zgodnie z 

przyjętą strategią umożliwia to podniesienie 

ogólnokorporacyjnej, globalnej efektywności.