Cele kształcenia

Formułowanie celów jest jedną z

podstawowych czynności związanych z

planowaniem pracy dydaktycznej. Konieczność

sformułowania celów i zadań dydaktycznych

wynika z potrzeby:

–

nadania kierunku planowanemu procesowi

dydaktycznemu,

–

wskazania uczniom i ich rodzicom

zamierzeń,

–

mobilizowania uczniów,

–

oceny osiągnięć uczniów.

Konkretyzacja oddziaływań pedagogicznych

wymaga zamiany celów ogólnych na cele

operacyjne.

Taka zamiana nazywana jest

operacjonalizacją celów kształcenia

Według B. Niemierki zamiana celów

ogólnych na cele operacyjne umożliwia:

–

sprecyzowanie,

–

uszczegółowienie,

–

konkretyzację,

–

upodmiotowienie osiągającego cel.

Cele ogólne

charakteryzują czynności

nauczyciela.

Cele operacyjne

–

odnoszą się do uczniów i opisują zmiany

jakie mają powstać w ich wiedzy,

umiejętnościach i postawach,

–

charakteryzują zamierzone osiągnięcia

–

są ściśle związane z realizowanymi

zadaniami.

–

opisują wynik, jaki powinien być

osiągnięty w trakcie zorganizowanego

procesu kształcenia

–

umożliwiają szybką ocenę czy cel został

osiągnięty.

Taksonomia celów

kształcenia

Cele kształcenia poddawane są

hierarchicznej klasyfikacji

, zwanej

taksonomią celów kształcenia.

Hierarchiczność celów oznacza ułożenie

celów od najniższych do celów

najwyższych.

Osiągnięcie celów wyższych gwarantuje

osiągnięcie celów niższych.

Taksonomia celów kształcenia, opracowana

przez Benjamina Blooma

Określa ona podstawowe typy posługiwania

się wiedzą i związek między określonym

typem korzystania z wiedzy a stopniem jej

opanowania.

Taksonomia Blooma obejmuje

sześć głównych

poziomów

, od najniższego do najwyższego.

Każdy kolejny poziom wymaga bardziej

złożonych i abstrakcyjnych procesów myślowych

oraz bardziej złożonego i abstrakcyjnego

posługiwania się wiedzą.

Poziom pierwszy

wiadomości

–

wymaga odtworzenia z

pamięci faktów,

kategorii, metod, teorii.

Poziom drugi

–

rozumienie

– uczeń musi zrozumieć

związki zachodzące w poznawanych treściach

kształcenia i odnaleźć sens w poznawanej całości.

Trzeci poziom

–

zastosowanie

– wymaga użycia

poznanych pojęć i zasad w nowej lub nieznanej sytuacji.

Czwarty i piąty poziom

–

analiza i synteza

– obejmują

takie zadania i rozwiązania zadań, przy których uczeń

musi dokonać logicznego rozbioru złożonego zbioru

pojęć na elementy składowe, określić związki między

poszczególnymi elementami i zasady je regulujące albo

przeciwnie, z elementów skonstruować całość.

Szósty poziom

–

ocenianie

– polega na ocenianiu

jakościowym i ilościowym; określeniu do jakiego stopnia

oceniany podmiot spełnia stosowane kryteria.

Taksonomia ABC B.

Niemierki

Cele operacyjne

pozwalają na dobranie treści

kształcenia, która umożliwia osiągnięcie

zamierzonego celu

Charakterystyczną cechą celów operacyjnych

jest

możliwość kontroli stopnia ich realizacji.

Wynika z tego, iż

tylko cele wyrażone jako

zamierzone osiągnięcia

mogą spełnić swoją

rolę w edukacji.

Taksonomia celów kształcenia

według Bolesława Niemierki



Poziom wiadomości

Zapamiętanie

Rozumienie



Umiejętności

Stosowanie wiedzy w sytuacjach typowych

Stosowanie wiedzy w sytuacjach

problemowych

Taksonomia ABC obejmuje dwa

poziomy

Poziom wiadomości, który zawiera dwie

kategorie:

Zapamiętanie wiadomości

wiadomości mogą dotyczyć

podstawowych pojęć, terminologii,

faktów, praw, teorii naukowych,

procedur i algorytmów, zasad

działania, itp.

Uczeń uzyskuje gotową wiedzę, którą

wiąże z wiedzą poprzednio poznaną.

Zrozumienie wiadomości

- Kategoria ta

obejmuje taki poziom zrozumienia wiadomości,

który pozwala na operowanie wiadomością w

zakresie uznanym za niezbędny na danym

poziomie kształcenia. Zrozumienie wiąże się z

następującymi operacjami:

–

tłumaczenie

– przedstawienie wiadomości

„swoimi słowami” lub w innej formie niż były

podane,

–

interpretacja

– streszczenie danych

wiadomości i porównaniu ich z innymi

wiadomościami,

–

ekstrapolacja

– powiązanie poznanych

wiadomości z innymi sytuacjami.

Poziom umiejętności, który zawiera:

Stosowanie wiadomości w sytuacjach

typowych

–

Polega na wykonywaniu określonych

czynności w sytuacji zbliżonej do sytuacji, w

której były ćwiczone.

–

Zastosowanie wiadomości nie może

ograniczać się do odtwarzania zestawu z

pamięci,

musi uwzględniać ewentualne

modyfikacje

, ponieważ nawykowe

odtwarzanie wiadomości z pamięci należy

do najniższej kategorii celów – do

zapamiętywania.

Stosowanie wiadomości w sytuacjach

problemowych

–

Kategoria ta wymaga od ucznia

wykonywania złożonych procesów

umysłowych, związanych z

poszukiwaniem rozwiązania nowej,

nieznanej dotychczas sytuacji.

–

Aby rozwiązać problem uczeń musi

posłużyć się wiedzą z różnych dziedzin.

Proces dochodzenia do rozwiązania jest

procesem twórczym.

CELE

KSZTAŁCENIA

zapamiętywani

zrozumienie

stosowanie

( sytuacje typowe)

stosowanie

( sytuacje problemowe)

wiedzie

rozumie

stosować

wiadomości

rozwiązywa

problemy

•

nazwać

•

zdefiniować

•

wymienić

•

rozpoznać

•

wyliczyć

•

zidentyfikować

•

streścić

•

wyjaśnić

•

rozróżnić

•

zilustrować

•

rozwiązywać

•

porównywać

•

sklasyfikować

•

narysować

•

scharakteryzowa

•

skonstruować

•

dowieść

•

przewidzieć

•

zanalizować

•

wykryć

•

ocenić

•

zaplanować

WIADOMOŚCI

UMIEJĘTNOŚCI

Taksonomia ABC nadaje kierunek działaniom

związanym z opracowaniem celów kształcenia

na wszystkich przedmiotach kształcenia.

Ze względu na swój uniwersalny charakter nie

uwzględnia ona dokładnego klasyfikowania

celów poszczególnych przedmiotów nauczania.

W związku z tym pojawiły się liczne taksonomie

przedmiotowe.

Podstawowym zadaniem taksonomii jest

zachowanie równowagi między wyższymi

i niższymi celami operacyjnymi nauczania a

poprzez to uniknięcie materializmu

dydaktycznego.

Document Outline