Propedeutyka prawa 

Zachowanie jednostki i grup ludzi nie jest 

zupełnie dowolne, lecz ograniczone 

oddziaływaniem środowiska społ., które 

opiera się o mniej lub bardziej precyzyjnie 

określonej normy społ.

 

• NORMY SPOŁECZNE- wspólnie tworzą systemy 

normatywne (moralne, religijne, obyczajowe, 
prawne)

• W większości przypadków systemy te są zgodne 

i uzupełniają się, jednak niekiedy może dojść do 
konfliktu norm pochodzących z różnych 
systemów.

Normy prawne 

• Normy prawne to inaczej postępowanie  

zabezpieczone sankcją państwa

• Normy prawne nie mają charakteru stałego ani 

uniwersalnego, ponieważ są tworzone przez władzę 

polityczną, podlegają zmienności charakterystycznej 

dla ukł. Politycznego 

• Adresatem norm jest ogół ludności albo pewne jej 

kategorie lub określony rodzaj instytucji czy 

organizacji

• Normy prawne powinny być wewnętrznie ze sobą 

powiązane, zróżnicowane hierarchicznie, w 

dostatecznym stopniu niesprzeczne oraz w pełni 

regulujące ważne aspekty życia społecznego.

• Większość norm prawnych ma charakter generalny i 

abstrakcyjny.

Cechy odróżniające normy 

prawne od innych norm 

społecznych 

• Usankcjonowane przez państwo
• Charakter sformalizowany
• Charakter uniwersalny – normy 

obowiązują na obszarze objętym 
zasięgiem władzy publicznej 

Cechy …

• Norma prawne - niezależnie od obszaru społecznego 

do jakiego się stosuje, ma określoną strukturę i 
składa się z następujących elementów:

- adresat normy - wyraźnie i jednoznacznie wskazuje 

do kogo jest kierowana i kogo obowiązuje

- Hipoteza normy – oznacza warunki, w jakich dana 

norma ma zastosowanie

- Dyspozycja normy – określa sposób zachowania się 

adresata normy

- Sankcja normy – określa konsekwencje 

niezastosowania się adresata do dyspozycji normy

Inicjatywna ustawodawcza 

• To kompetencja przysługuje określonym 

podmiotom, polegająca na przygotowaniu i 

przedłożenie parlamentowi projektu nowego aktu 

prawnego – ustawy … 

• W Polsce prawo do inicjatywy ustawodawczej mają
• Rząd
• Grupa (min 15) posłów
• Senat
• Prezydent
• 100 tys obywateli

System prawa w Polsce 

Senat 

PREZYDENT

Ma 30 dni, aby podpisać ustawę, 

jeśli 

się z nią nie zgadza -> 

wraca do 

Sejmu  ustawa  

SEJM

rząd

Akty prawne

• W hierarchii aktów prawnych w Polsce (i 

zdecydowanej większości krajów świata) 
najważniejsza pozycją zajmuje KONSTYTUCJA, 
zwana USTAWĄ ZASADNICZĄ 

• Niżej w hierarchii aktów prawnych znajdują 

się ustawy, a następnie rozporządzenia 
(wykonawcze akty prawne) 

KONSTYTUCJA       USTAWY ZWYKŁE        ROZPORZĄDZENIA 

Akty prawne c.d.

• Nad zgodnością z konstytucją czuwa 

TRYBUNAŁ  KONSTYTUCYJNY, który na 
podstawie wytycznych w ustawie 
zasadniczej zadań i uprawnień, w 
sposób nieodwołalny, orzeka o 
zgodności danego aktu prawnego z 
konstytucją.

Stosowanie prawa ..

• Stosowanie prawa polega na: 
1. ustaleniu, jaka norma ogólna obowiązuje i 

jakie ma znaczenie dla rozstrzygnięcie 

wniesionej sprawy

2. Udowodnieniu faktu w oparciu o materiał 

dowodowy 

3. Ustaleniu konsekwencji prawnych - czyli 

wydaniu normy konkretnej na podstawie 

obowiązującej normy ogólnej

• Stosowanie prawa znajduje wyraz w 

wydawaniu orzeczeń (wyroków i 

postanowień) przez sądy oraz decyzji przez 

organy administracji państwowej.