DYLEMATY MORALNO – 

ETYCZNE W PIELĘGNIARSTWIE 

PSYCHIATRYCZNYM 

 

 

Etyka – nauka dotycząca moralności.

 

Moralność – pojęcie odnoszące się do 

dobrego lub zlego zachowania. Każde 

zachowanie ludzkie może być ocenione 

jako moralnie dobre, zle lub obojętne.

 

Sumienie – zdolność umożliwiająca 

nam moralny osąd.

 

 

Pielęgniarstwo to szczególny rodzaj 

dzialalności, która dokonuje się 

podczas relacji zachodzących między 

dwoma podmiotami : pielęgniarka – 

pacjent. Relacje te mają charakter 

instrumentalny(przedmiotowy) i 

afektywny(podmiotowy).

 

 

Pielęgniarka (wg. Bower) – osoba, 

która pielęgnuje, pokrzepia, 

przyczynia się i naradza z 

pacjentami w celu osiągnięcia 

dobrego zdrowia.

 

Istota pielęgniarstwa (wg. 

Chrzanowskiej) – polega na objęciu 

w opiekę calego czlowieka, a więc i 

jego psychiki. Chory musi czuć 

zaufanie do pielęgniarki.

 

 

Podstawowe cele moralności 

zawodowej to sprzyjanie dalszemu 

wykonywaniu zawodu, wzmacnianie 

poczucia obowiązku i wzbudzanie 

zaufania spolecznego.

 

Naczelną wartością etyki zawodowej 

jest poszanowanie zdrowia i życia 

czlowieka, poszanowanie jego 

godności i wzmacnianie jego praw.

 

 

ZAGADNIENIA ETYCZNE I PRAWNE W OPIECE 

PSYCHIATRYCZNEJ

1.      Prawo do pozbawionego przymusu, godnego, humanitarnego 

i kwalifikowanego leczenia z zapewnieniem dostępu do 
odpowiadającej standardom profesjonalnym i normom 
etycznym pomocy medycznej, psychologicznej i socjalnej.

2.       Prawo do równego dostępu do leczenia i jednakowego 

traktowania

3.       Prawo do prywatności i intymności
4.       Prawo do ochrony mienia osobistego
5.       Prawo do ochrony przed zniewagą fizyczną lub psychiczną
6.       Prawo do ochrony przed zaniedbaniem i zaniechaniem 

pomocy profesjonalnej i nieprofesjonalnej

7.       Prawo każdej osoby do rzetelnej informacji o jej stanie 

klinicznym 

 

 

Wszyscy psychicznie chorzy mają prawo do 

leczenia zgodnie z normami profesjonalnymi i 

etycznymi. Leczenie powinno uwzględniać 

przede wszystkim dobro chorego. Chory 

psychicznie ma prawo do ochrony godności, do 

poszanowania różnic indywidualnych, 

kulturowych i religijnych. Chory psychicznie ma 

prawo do świadomej i dobrowolnej zgody na 

leczenie, do traktowania go z taktem, dyskrecja i 

szacunkiem, bez względu na glębokość zaburzeń 

psychicznych. 

 

Pielęgniarka jest szczególnie powolana do 

obrony praw i swobód pacjenta. Pielęgniarka, 

która jest najbliżej chorego na obowiązek 

chronienia go przed niepowolanymi osobami.

 

 

„Przeslanie do pielęgniarki”

•

Wysluchaj mnie

•

Zapytaj o moje zdanie

•

Nie lekceważ moich skarg

•

Patrz zawsze na mnie, a nie na moja chorobę

•

Mów do mnie, a nie przy mnie

•

Zachowaj dyskrecję

•

Nie każ mi czekać na siebie

•

Nie mów mi co mam robić, zanim nie powiesz jak mam to 
zrobić

•

Informuj mnie zawsze 

•

Pamiętaj kim byłem

•

Pozwól mi doznać i przeżyć cieplo Twojej opieki

 

 

„Deklaracja Praw Pacjenta, Ustawa 

psychiatryczna

(19 sierpień 1994 r. O ochronie zdrowia 

psychicznego)”  Element kontroli spolecznej 

nad funkcjonowaniem lecznictwa 

psychiatrycznego, które czasami posluguje się 

przymusem zewnętrznym wobec pacjenta, 

chroni interesy chorego oraz personelu 

medycznego. Ustawa precyzuje na czym polega 

ochrona zdrowia psychicznego, kim jest osoba z 

zaburzeniami psychicznymi, określa warunki w 

jakich wolno ograniczać swobodę chorego. O 

zastosowaniu przymusu bezpośredniego i jego 

rodzaju decyduje lekarz. Jeśli sytuacja jest 

nagląca, a lekarza nie ma w pobliżu, o 

zastosowaniu przymusu decyduje pielegniarka.

 

 

Przymus bezpośredni – 

przytrzymywanie pacjenta, 

unieruchomienie go, izolacja oraz 

przymusowe podanie leków. Zanim 

zastosuje się przymus bezpośredni należy 

chorego o tym uprzedzić. Przy wyborze 

środka przymusu należy kierować się 

tym, aby był on jak najmniej uciążliwy dla 

chorego i nie był niebezpieczny.

 

 

BLĘDY W OPIECE NAD CHORYMI

1.

Oklamywanie – choremu mówi się, że jest 

chory, by uzasadnić postępowanie lecznicze 

i rozbudzić u niego krytycyzm. Nie wolno 

wobec chorych szafować przyrzeczeniami, 

których spelnić nie można.

2.

Komenderowanie – pielęgniarka nie jest 

zwierzchnikiem lecz opiekunem chorych.

3.

Lekceważenie przytomności chorych 

4.

Spoufalanie się z pacjentami – blędem jest 

zwierzanie się chorym ze swoich spraw 

osobistych, plotkowanie o innych. 

 

 

NIETERAPEUTYCZNE FORMY 

KONTAKTU

•

a)      Uspokajanie chorego, że nie ma powodu do 

niepokoju, w sposób bagatelizujący jego odczucia. Np. 

„wszystko będzie dobrze”, „Jutro będzie lepiej”.

•

b)      Odrzucanie myśli i zachowań pacjenta następuje, 

gdy pielęgniarkę ogarnia niepokój wyplywający z 

zachowań chorego lub jej wlasnych nie rozwiązanych 

problemów, które nieświadomie zostaly poruszone.

•

c)      Aprobata lub dezaprobata myśli lub zachowań 

pacjenta wyrażona w formie oceny jego postawy. Np. 

„Jestem zadowolona z...”, „Tego nie powinno się robić”

•

d)      Stawanie w opozycji do urojeniowych sądów 

pacjenta wzmacnia jego chorobliwe odczucia. 

•

e)      Doradzanie pacjentowi z pozycji tego, kto wie 

lepiej, nie jest terapeutyczne.