Proces integracji europejskiej
Dr Urszula
Kurczewska
Proces integracji europejskiej
Dr Urszula
Kurczewska
Integracja europejska
•
Cechy organizacji ponadnarodowej:
•
- samodzielny ponadnarodowy porządek
prawny – stanowi niezależną kategorię
prawa, obok prawa międzynarodowego i
krajowego,
•
- bezpośrednie obowiązywanie aktów
prawnych organizacji w stosunku do
obywateli państw członkowskich
•
- samodzielność w stosowaniu takiego prawa
Cechy organizacji ponadnarodowej cd.:
•
- niezależność organizacyjna – możliwość
podejmowania decyzji większością głosów,
•
- niezależne organy i instytucje,
niezależny personel,
•
- niezależność finansowa,
•
- przekazanie praw zwierzchnich przez
państwa członkowskie na rzecz tej
organizacji i jej organów
Etapy integracji gospodarczej i
politycznej:
•
1. umowy handlowe – dają określone preferencje
handlowe dla zawierających je państw,
•
2. strefa wolnego handlu – zniesienie taryf
celnych, ograniczeń kwotowych i innych restrykcji
w swobodnym przepływie towarów między
państwami. Taryfy celne wobec państw trzecich
ustalane są indywidualnie,
•
3. unia celna – eliminacja taryf celnych i innych
restrykcji miedzy stronami, a wysokość cła wobec
państw trzecich jest ustalana wspólnie,
•
4. wspólny rynek – wprowadzenie „czterech
wolności” – swobodnego przepływu towarów,
usług, kapitału i osób. Konieczna jest harmonizacja
prawa handlowego, podatkowego, socjalnego itp.
Etapy integracji gospodarczej i
politycznej:
•
5. unia gospodarcza – wprowadzenie
wspólnych polityk we wszystkich sektorach
gospodarki, np. handlowej, transportowej,
konkurencji, przemysłowej, walutowej. Jest
to scedowanie części suwerenności
ekonomicznej państwa na rzecz organizacji
ponadnarodowej.
•
6. unia polityczna – wprowadzenie
wspólnych polityk w innych dziedzinach:
polityki zagranicznej, bezpieczeństwa,
sprawiedliwości, spraw wewnętrznych, etc.
Etapy procesu integracji
gospodarczo-politycznej w teorii
integracji
Kalendarium integracji
europejskiej
Sytuacja po I wojnie światowej
1922 - Prekursorem integracji była Unia
Ekonomiczna Belgii i Luksemburga – Beluj,
która później została przekształcona w
Benelux (z Holandią)
1923 – idea stworzenia Unii
Paneuropejskiej autorstwa Richarda
Coudenhove-Calergiego.
1929 – plan ministera spraw zagranicznych
Francji Aristide Brand zacieśniania
współpracy europejskiej pod przewodnictwem
Francji
Kalendarium integracji
europejskiej
•
Motywy integracji po II wojnie
światowej:
1. obudowa gospodarcza
2. stworzenie ładu pokojowego
3. włączenie RFN i zapobieżenie
niemieckiemu ekspansjonizmowi
4. dążenie do równowagi ekonomicznej
między Europą a USA
Kalendarium integracji
europejskiej
•
1946 - Winston Churchill wzywał do utworzenia Rady Europy,
która miałaby nie dopuścić do rozszerzenia wpływów ZSRR
•
w przemówieniu na Uniwersytecie w Zurichu wzywa do
pojednania francusko-niemieckiego i utworzenia Stanów
Zjednoczonych Europy.
"Gdyby Europa kiedyś się zjednoczyła [...] byłoby
bezgraniczne szczęście, dobrobyt, chwała, którymi cieszyłoby
się trzysta lub czterysta milionów ludzi [...] Pierwszym krokiem
ku odrodzeniu rodziny europejskiej musi być budowanie i
wzmacnianie siły ONZ. W ramach tej koncepcji musimy
odtworzyć rodzinę europejską jako regionalną strukturę, którą
można nazwać Stanami Zjednoczonymi Europy. Jeżeli na
początku wszystkie państwa Europy nie będą chciały lub nie
będą mogły przyłączyć się do Unii, musimy mimo wszystko
postępować tak, by zebrać i połączyć tych, którzy chcą, i tych,
którzy mogą [...] W tym pilnym przedsięwzięciu Francja i
Niemcy muszą wspólnie objąć przewodnictwo. Wielka Brytania,
Brytyjska Wspólnota Narodów, potężna Ameryka i, mam
nadzieję, Rosja Sowiecka muszą być przyjaciółmi i opiekunami
nowej Europy i muszą bronić jej praw do życia i blasku [...]".
Kalendarium integracji
europejskiej
•
1946 – okres wzrastającego napięcia w
stosunkach Wschód-Zachód
•
1947 – Plan Marschalla
•
1948 - Kongres haski: przedstawiciele 20
krajów europejskich prowadzą dyskusje
na temat nowych form współpracy w
Europie proponują utworzenie
"Zgromadzenia europejskiego".
•
1949 - powołanie Rady Europy
•
1949 – rozpoczęcie okresu „zimnej
wojny”, powstaje NATO
Kalendarium integracji
europejskiej
•
1950 - 9 maja - Robert Schuman przedstawia plan
opierający się na pomyśle Jean’a Monneta utworzenia
organizacji integrującej sektory węgla i stali Francji i
Niemiec. Ten dzień jest obchodzony jako „Dzień Europy”.
•
1950 - Premier Francji Rene Pleven przedstawił plan
Europejskiej Wspólnoty Obronnej (cel - stworzenie
wspólnej armii zachodnioeuropejskiej).
•
1951 - Sześć krajów w Paryżu podpisuje Traktat o
Europejskiej Wspólnocie Węgla i Stali (EWWiS -
1952 r.)
•
1952 – nieudana próba powołania Europejskiej
Wspólnoty Obronnej – EWO
Ojcowie zjednoczonej Europy
•
Robert Schuman
(1886 - 1963) -
współtwórca idei
powołania EWWS.
Minister spraw
zagranicznych
Francji w latach
1948-1952.
Ojcowie zjednoczonej
Europy
•
Jean Monnet
- jeden
z "Ojców Założycieli"
zjednoczonej Europy,
współautor koncepcji
powołania
Europejskiej
Wspólnoty Węgla i
Stali, pierwszy
przewodniczący jej
organu
wykonawczego -
Wysokiej Władzy.
Ojcowie zjednoczonej
Europy
•
Konrad
Adenauer
-
pierwszy kanclerz
Niemiec po wojnie,
współtwórca idei
zjednoczonej
Europy.
Ojcowie zjednoczonej
Europy
•
Alcide de Gasperi - premier Włoch w latach 1945-53,
współautor i realizator koncepcji integracji europejskiej,
współinicjator utworzenia w 1949 r. Rady Europy i EWWS.
•
Paul Henri Spaak - premier Belgii, przewodniczący
Zgromadzenia EWWiS, Sekretarz Generalny NATO,
współtwórca Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali.
•
Charles de Gaulle - prezydent Francji w latach 1959-69,
francuski bohater narodowy, zwolennik Europy ojczyzn i
ograniczania roli Stanów Zjednoczonych na kontynencie.
•
Jacques Delors - przewodniczący Komisji Europejskiej w
latach 1985-1995. Wzmocnił jej rolę i był jednym z
twórców ścisłej integracji Europy.
Kalendarium integracji
europejskiej
•
1955 - Podczas konferencji w Messynie
ministrowie spraw zagranicznych w EWWiS
podejmują decyzję o rozszerzeniu integracji
na inne sektory gospodarki.
•
1957 - Traktaty o EWG i Euratomie (1958
r.)
cele: utworzenie unii celnej do 1970r., a
następnie wprowadzenie wspólnego rynku
oraz zapoczątkowanie wspólnych polityk:
rolnej, handlowej i innych.
1960 - z inicjatywy Wielkiej Brytanii
powołanie Europejskiego Stowarzyszenia
Wolnego Handlu (EFTA).
Traktaty Rzymskie (Traktaty o
EWG i o Euratomie)
•
Cele EWG:
•
- stworzenie wspólnego rynku i zbliżenie polityki
gospodarczej krajów członkowskich
•
- stały i zrównoważony wzrost gospodarczy
•
- zwiększenie stabilności gospodarczo-walutowej
•
- przyspieszony wzrost stopy życiowej
1 lipca 1968 roku w ramach EWG utworzono unię celną.
Kalendarium integracji
europejskiej
•
1962 - Wprowadzenie wspólnej polityki rolnej (WPR).
•
1963 - Generał de Gaulle oznajmia, że Francja
sprzeciwia się przystąpieniu Zjednoczonego Królestwa
do Wspólnot Europejskich.
•
1965 - Traktat o fuzji organów trzech Wspólnot (1967
r.)
•
1968 - 18 miesięcy przed przewidzianym terminem
zostaje wprowadzona unia celna.
1969 - szczyt w Hadze – szefowie państw i rządów
potwierdzają chęć dalszego pogłębienia integracji
europejskiej.
Pierwsze kryzysy i próby
reform:
•
1966 - 29 stycznia - “Kompromis Luksemburski”.
Francja, po kryzysie politycznym, zajmuje
ponownie swoje miejsce w Radzie. W zamian
zyskuje potwierdzenie, że sprawy dotyczące
“ważnych interesów narodowych” będą nadal
przyjmowane jednogłośnie.
•
1970 – upadek światowego systemu walutowego
1972 – państwa EWG podejmują decyzję o
ograniczeniu zakresu różnic kursowych między ich
walutami do 2,25% = „wąż” walutowy.
•
1979 - ustanowienie Europejskiego Systemu
Walutowego (ESW), który ma zastąpić “węża”
walutowego.
Proces rozszerzania Wspólnot:
•
1973 - przystępują do WE: Dania, Irlandia
i Zjednoczone Królestwo (bez Norwegii).
•
1981 - Grecja przystępuje do WE.
•
1986 - Hiszpania i Portugalia przystępują
do WE, zwiększając liczbę Państw
Członkowskich do 12.
•
1995 - Austria, Finlandia i Szwecja (bez
Norwegii) przystępują do UE.
Kalendarium integracji
europejskiej cd
•
1975 - EWG oraz 46 państw Afryki, Karaibów i regionu
Pacyfiku (AKP) podpisują w Lomé Konwencję (Lomé I).
1979 - 7 i 10 czerwca odbywają się pierwsze
bezpośrednie wybory 410 członków Parlamentu
Europejskiego
•
1985 - Jacques Delors zostaje przewodniczącym Komisji
(1985-1995).
•
- opublikowanie „Białej księgi” – likwidacja barier
fizycznych, technicznych fiskalnych na jednolitym rynku
•
1986 - podpisanie Jednolitego Aktu Europejskiego
(1987 r.) – przewidującego utworzenie Jednolitego
rynku
•
1988 – Raport Cechinniego „koszty nie-Europy”
Jednolity Akt Europejski
•
Cele:
•
- zobowiązanie państw do utworzenia "jednolitego rynku
europejskiego" do dnia 31 grudnia 1992 roku. Akt określa rynek
wewnętrzny jako "obszar bez granic wewnętrznych, na którym
zapewnia się swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału"
•
- wzmocnienie kompetencji niektórych organów Wspólnot (PE)
oraz usprawnienie procesu decyzyjnego (zastąpienie zasady
jednomyślności w RM zasadą kwalifikowanej większości głosów w
sprawach jednolitego rynku).
•
- wprowadzono nową procedurę współpracy między PE a Radą
Ministrów, procedurę zgody Parlamentu
Kalendarium integracji
europejskiej cd
•
1990 - podpisany Układ z Schengen w
sprawie zniesienia kontroli granicznych na
granicach pomiędzy Państwami
Członkowskimi WE.
•
- 3 października - Zjednoczenie Niemiec.
- konferencja międzyrządowa w sprawie
Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW) oraz
Unii Politycznej.
•
1991 – Europejski Obszar Gospodarczy
(EOG) = EWG+EFTA
- powstaje Grupa Wyszehradzka
Traktat o Unii Europejskiej
(z Maastricht)
•
1992 - Rada Europejska w Maastricht przyjmuje
Traktat o Unii Europejskiej (1993).
•
Stanowi on podstawę dla WPZiB, ściślejszej
współpracy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości
i spraw wewnętrznych oraz dla utworzenia UGiW.
Traktat o Unii Europejskiej
(z Maastricht)
•
- podpisany 7 lutego 1992 roku; wszedł w życie 1 listopada 1993
roku
•
Cele:
•
- utworzenie obszaru bez granic wewnętrznych
•
- umocnienie spójności gospodarczej i społecznej
•
- utworzenie unii gospodarczo-walutowej (i wprowadzenie
wspólnej waluty)
•
- realizacja wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa
•
- wzmocnienie ochrony praw obywateli (ustanowienie
obywatelstwa Unii)
•
- rozwój współpracy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i
spraw wewnętrznych
•
Traktat ustanowił Unię Europejską opartą na Wspólnotach
Europejskich i uzupełnioną o nowe polityki, tzn. Unię
Gospodarczą i Walutową, wspólną politykę zagraniczną i
bezpieczeństwa, współpracę w zakresie bezpieczeństwa
wewnętrznego i wymiaru sprawiedliwości (trzy filary Unii
Europejskiej).
1993 - Zostaje utworzony Jednolity Rynek.
1994 – Polska składa wniosek o członkostwo w UE
1995 – do UE przystępują: Szwecja, Austria i
Finlandia
•
1997 - Traktat Amsterdamski nadający Unii
Europejskiej nowe prawa i obowiązki (1999).
•
1998- Rada Europejska stwierdza, iż 11 Państw
Członkowskich spełnia kryteria konwergencji
niezbędne dla przyjęcia wspólnej waluty w dniu 1
stycznia 1999 r. Grecja dołączy do nich w
późniejszym okresie.
- 31 grudnia - Zostają ustanowione stałe i
nieodwołalne kursy wymiany pomiędzy walutami,
które maja być zastąpione przez euro.
Kalendarium integracji
europejskiej cd
•
1998 - Rozpoczyna się proces przystąpienia 10
nowych państw
•
1999 - Rozpoczęcie trzeciego etapu UGW: waluty 11
krajów UE zastąpione są przez euro. EBC odpowiada
za politykę pieniężną UE.
- Rada Europejska przyjmuje perspektywę finansową
na lata 2000-2006 w ramach „Agendy 2000”.
•
2000 - Rada Europejska opracowuje Strategię
Lizbońską (cel: pobudzenie zatrudnienia w UE,
modernizację gospodarki i wzmocnienie spójności
społecznej w ramach gospodarki opartej na wiedzy).
- przyjęcie Karty Praw Podstawowych UE.
Kalendarium integracji
europejskiej cd
•
2001 - Zostaje podpisany Traktat z Nicei
(2003)
•
- powołanie Konwentu (z Valéry Giscard
d’Estaing na czele) mającego opracować
Konstytucję Europejską.
•
2002 - Wprowadzenie do obiegu banknotów i
monet euro.
- ratyfikacja Protokółu z Kioto (w sprawie
zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza).
Kalendarium integracji
europejskiej cd
•
2003 - 16 kwietnia - Traktaty o
Przystąpieniu zostają podpisane w Atenach
pomiędzy UE a Cyprem, Czechami,
Estonią, Litwą, Łotwą, Maltą, Polską,
Słowacją, Słowenią i Węgrami.
•
- Rozpoczyna się konferencja
międzyrządowa, której zadaniem jest
sporządzenie Traktatu Konstytucyjnego
UE.
Kalendarium integracji
europejskiej cd
•
2004 – największe w historii UE rozszerzenie
o 10 państw.
- 10 i 13 czerwca - Odbywają się szóste
bezpośrednie wybory do Parlamentu
Europejskiego.
•
•
2004 – zatwierdzenie Konstytucji Europejskiej
(TUK) i rozpoczęcie jej ratyfikacji
•
maj 2005r. – Francuzi odrzucili w referendum
konstytucję UE.
•
2007 - Bułgaria i Rumunia przystępują do UE.
Kalendarium integracji
europejskiej cd
•
2007r. – szczyt UE w Lizbonie i podpisanie Traktatu
Reformującego (2009r. – wejście w życie)
•
Grudzień 2007r. – przystąpienie Polski do układu z
Schengen
•
1stycznia 2008 r. – przystąpienie Cypru i Malty do
Unii Walutowej i strefy euro
•
15 grudnia 2008 r. – karaibskie wyspy Bonaire,
Saba i Sin Eustatius (otrzymają status gmin
zamorskich) zostaną włączone do Holandii i staną
się częścią UE.
•
1 stycznie 2009r. – wprowadzenie euro na Słowacji.
Etapy rozszerzenia UE - mapy
•
Państwa "szóstki"
- 1952 r.
Etapy rozszerzenia UE - mapy
•
* "szóstka" - państwa
założycielskie - Belgia,
Francja, Holandia,
Luksemburg, RFN,
Włochy
* rozszerzenie 1973 r. -
Dania, Irlandia, Wielka
Brytania
* rozszerzenie 1981 r. -
Grecja
* rozszerzenie 1985 r. -
Hiszpania, Portugalia
* rozszerzenie 1995 r. -
Szwecja, Austria,
Finlandia
Etapy rozszerzenia UE - mapy
•
Rozszerzenie 2004
* "piętnastka"
(Austria, Belgia,
Dania, Finlandia,
Francja, Grecja,
Holandia, Hiszpania,
Irlandia, Luksemburg,
Niemcy, Portugalia,
Szwecja, Wielka
Brytania, Włochy)
* "dziesiątka" (Czechy,
Cypr, Estonia, Litwa,
Łotwa, Malta, Polska,
Słowacja, Słowenia,
Węgry)
* następne: Bułgaria,
Rumunia
Etapy rozszerzenia UE - mapy
•
Planowane na
przyszłość
rozszerzenie UE o
Chorwację, Macedonię
i Turcję (status krajów
kandydujących)
•
Albania, Czarnogóra i
Islandia – złożyły
wniosek o
przystąpienie do UE.
•
Aspirujące do
członkostwa: Serbia,
Bośnia i Hercegowina.
Docelowy kształt UE
Symbole Unii Europejskiej
•
Flaga Unii Europejskiej:
dwanaście gwiazd w miejscu
godzin na tarczy zegara na
lazurowym tle; liczba gwiazd
jest niezmienna;
pomysłodawcami flagi są:
hiszpański dyplomata
Salvadore de Madariaga y
Rojo i francuski plastyk Arsen
Heitz.
•
W 1955 r. Rada Europy
przyjęła tę flagę, a w 1986r.
WE. Dwanaście gwiazd
symbolizuje doskonałość i
pełnię, godziny, miesiące,
znaki zodiaku i apostołów.
Symbole Unii Europejskiej
•
Hymn: jest to muzyczna aranżacja Herberta von
Karajana "Ody do radości" z IV części IX symfonii
Ludwiga van Beetthovena; taki sam hymn ma Rada
Europy.
•
Paszport europejski: w kolorze burgundzkiego
wina, z napisem "Unia Europejska" pod nazwą
państwa wydającego dokument. Ma taki sam status
prawny jak dokumenty wydawane przez kraje
członkowskie i może być używany podczas podróży po
całym świecie.
Euromity
•
- to przewodnik po najbardziej
niedorzecznych, czasem nieprawdziwych
historiach, o których można usłyszeć przy
okazji debat o wpływie europejskich
instytucji na życie przeciętnych ludzi.
Euromity
Truskawki powinny
mieć kształt owalny
•
Nieprawda! Nie ma żadnych
uregulowań dotyczących
kształtu truskawek.
•
W 1987 roku Komisja
ustaliła jedynie standardy
jakości tych owoców.
Wyróżniono cztery klasy,
uwzględniając minimalną
wielkość owoców dla każdej
klasy i normy świeżości. Nie
dotyczy to owoców dzikich i
leśnych, sprzedawanych
bezpośrednio przez
rolników i przeznaczonych
do przetwórstwa
przemysłowego.
Euromity
Komisja zakazała
sprzedaży
krzywych bananów
•
Nieprawda! Nie
zakazywano sprzedaży
krzywych bananów.
Opracowano jednak
sposoby ich klasyfikacji
wg jakości i wielkości.
Ułatwia to
międzynarodowy handel
bananami.
Euromity
•
Z brytyjskich ulic
znikną piętrowe
autobusy.
•
"Piętrusy" nie znikną!
Komisja dyskutowała na
temat bezpieczeństwa
pasażerów autobusów w
związku z coraz większą
ilością wypadków.
Wprowadzono zasady mające
zapewnić europejskim
autobusom - także
"piętrusom" - większą
stabilność, zwłaszcza na
zakrętach. Nie ma jednak
propozycji, by je likwidować.
Euromity
Unijne prawo
określa jak głośno
mogą pracować
kosiarki do trawy
•
To prawda! Komisja
ustaliła dopuszczalny
poziom hałasu kosiarek
i opracowała sposób
jego sprawdzania. W
minionych latach w
krajach Unii kosiarki
produkowano według
rozmaitych standardów.