Edukacja zdrowotna 

w nowej podstawie programowej 

kształcenia ogólnego

Barbara Woynarowska

Katedra Biomedycznych Podstaw Rozwoju i Wychowania

Wydział Pedagogiczny Uniwersytet Warszawski

 

 

Cele zajęć

• Przedstawienie statusu i miejsca 

edukacji zdrowotnej w nowej podstawie 
programowej

• Identyfikacja 

problemów i potrzeb

 

      związanych z wdrażaniem edukacji 

zdrowotnej (EZ) i nową rolą nauczyciela 
wychowania fizycznego w szkole

 

 

Edukacja zdrowotna

 w szkole jest to 

proces

dydaktyczno-wychowawczy, w którym 

dzieci

i młodzież uczą się 

jak żyć

 aby: 

•  zachować i doskonalić 

zdrowie

 własne i 

innych ludzi, 

• w przypadku  

choroby

 

(urazu)

 aktywnie 

uczestniczyć  w jej leczeniu, radzić sobie 
z nią i zmniejszać negatywne skutki

 

 

Cele współczesnej  edukacji zdrowotnej

 

Pomoc uczniom w:

•

poznawaniu siebie, śledzeniu przebiegu swojego 

rozwoju, identyfikowaniu i rozwiązywaniu problemów 

zdrowotnych

•

w zrozumieniu czym jest zdrowie, od czego zależy, 

dlaczego i jak należy o nie dbać

•

rozwijaniu  poczucia odpowiedzialności za zdrowie 

własne i innych ludzi

•

wzmacnianiu poczucia własnej wartości i wiary w 

swoje możliwości 

•

rozwijaniu umiejętności osobistych i społecznych 

sprzyjających dobremu samopoczuciu i pozytywnej 

adaptacji do zadań i wyzwań codziennego życia

•

przygotowaniu się do uczestnictwa w działaniach na 

rzecz zdrowia i tworzenia zdrowego środowiska w 

domu, szkole, miejscu pracy, społeczności lokalnej   

 

 

Cechy współczesnej edukacji zdrowotnej

•

Uwzględnienie wszystkich aspektów zdrowia i czynników je 

warunkujących

•

Wykorzystanie różnych okoliczności: formalnych i 

nieformalnych programów i sytuacji pedagogicznych; 

korzystanie z różnych możliwości i służb w szkole i poza nią

•

Harmonizowanie informacji pochodzących z różnych źródeł

•

Tworzenie wzorców ze strony pracowników szkoły

•

Tworzenie warunków do praktykowania w szkole zachowań 

prozdrowotnych

•

Koncentracja na procesie 

uczenia się

 (aktywizacja 

uczniów) a nie tylko na nauczaniu

 

 

Edukacja zdrowotna

 

• 

wspiera realizację podstawowych 

zadań szkoły

   – zdrowie i dobre samopoczucie uczniów 
sprzyja
   motywacji i dyspozycji do nauki, 
kreatywności, 
   dobrym relacjom międzyludzkim 

• 

jest fundamentem dla szkolnego 

programu
  wychowawczego i programu profilaktyki

 

 

Istotą edukacji zdrowotnej w szkole

 

jest nie tylko przekazywanie 

wiedzy 

ale przede  wszystkim kształtowanie:

• właściwych 

postaw wobec zdrowia

• umiejętności życiowych

  

umożliwiających uczniom (teraz i w przyszłości)

dokonywanie wyborów sprzyjających zdrowiu oraz 

podejmowaniu działań na rzecz zdrowia własnego 
i innych ludzi oraz tworzenia zdrowego środowiska

 

 

1999 - reforma systemu edukacji   

Ścieżka edukacyjna – edukacja prozdrowotna

2008 – reforma programowa

„Ważnym zadaniem szkoły jest także edukacja 
zdrowotna, realizowana przez nauczycieli wielu 
przedmiotów, której celem jest kształtowanie u 
uczniów umiejętności dbania o zdrowie własne 
i innych ludzi i tworzenia środowiska 

sprzyjającego

zdrowiu”

                  

(Preambuła podstawy programowej)

 

 

Obecna podstawa programowa 

w III i IV etapie edukacyjnym

jest zgodna z modelem 

zalecanym przez WHO:

• 

Wiodący przedmiot – wychowanie 

fizyczne

•  Wymagania dotyczące zdrowia 
włączone 
   do  wielu  przedmiotów

 

 

Przedmiot

Szkoła podstawowa

Gimnazju

m

Ponad-

gimnazjal

ne

Klasy I-III

Klasy IV-VI

Edukacja społeczna

X

Edukacja 

przyrodnicza

X

Zajęcia 

komputerowe

X

X

Zajęcia prakt. Techn.

X

X

X

Etyka

X

X

X

X

Wychowanie 

fizyczne

X

X

X

X

Język polski

X

X

Język obcy 
nowożytny

X

X

X

Wychowanie do 
życia 
w rodzinie

X

X

X

Muzyka

X

X

X

Przyroda

X

 

 

Przedmiot

Szkoła podstawowa

Gimnazju

m

Ponad-

gimnazjaln

e

Klasy I-

III

Klasy IV-

VI

Historia i 

społeczeństwo

X

Przyroda

X

X

Wiedza o 
społeczeństwie

X

X

Biologia

X

X

Geografia

X

X

Chemia

X

X

Fizyka

X

Informatyka

X

X

Edukacja do bezpiecz.

X

X

Podstawy 
przedsiębiorczości

X

 

 

• 

Rozszerzenie  zakresu edukacji 

zdrowotnej 
  o zagadnienia 

zdrowia 

psychospołecznego, 
  w tym  umiejętności życiowe

 (osobiste

  i społeczne) –  dotychczas zaniedbany 
  obszar tej edukacji

 

 

 

Holistyczny model zdrowia – 

Simovska i wsp. 2006

 

 

• Umiejętności życiowe (psychospołeczne) sprzyjają 

pozytywnym zachowaniom  przystosowawczym, 

dzięki którym możemy radzić sobie z zadaniami i 

wyzwaniami codziennego życia.

   

Umiejętności uwzględnione w podstawie programowej: 

    -  pozytywne myślenie, budowanie poczucia własnej 
       wartości, wiary w siebie
    -  podejmowanie decyzji

 

    -  

utrzymywanie dobrych relacji z innymi

, dawanie

       i przyjmowanie wsparcia
     - rozwiązywanie problemów 
     - gospodarowanie czasem
     - radzenie sobie z presją, krytyką, negatywnymi 

emocjami, 

       stresem 

 

 

• Blok tematyczny „edukacja 

zdrowotna” –w gimnazjum i szkołach 
ponadgimnazjalnych

  - jeden semestr, ok. 30 godzin – z puli 

zajęć

  fakultatywnych WF

• „Wysycenie” podstawy programowej WF
   zagadnieniami dotyczącymi różnych 

aspektów

   zdrowia 

–

 

 

„Wychowanie fizyczne pełni ważne funkcje 

edukacyjne, rozwojowe i zdrowotne. 
Wspiera rozwój fizyczny, psychiczny i 
społeczny oraz zdrowie uczniów i 
kształtuje obyczaj aktywności fizycznej i 
troski o zdrowie w okresie całego życia. 

Pełni wiodącą rolę w edukacji 
zdrowotnej”

                      Podstawa programowa. Uwagi do 

realizacji 

 

 

Bloki tematyczne wymagań 

w podstawie programowej WF

Szkoła podstawowa

• 

Dbałość o ciało

• Bezpieczeństwo

• Zdrowie i choroby

Dominuje podejście tradycyjne

 

 

Bloki tematyczne wymagań

w podstawie programowej WF

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne

• Aktywność fizyczna, praca i wypoczynek, 

żywienie

• Rozwój fizyczny w okresie dojrzewania 
   i młodzieńczym

• Dbałość o ciało, bezpieczeństwo, choroby

• Zdrowie i dbałość o zdrowie

• Zdrowie psychospołeczne, umiejętności 

życiowe

. 

 

 

Nowa podstawa programowa 

to szansa

dla nauczycieli wychowania 

fizycznego 

• 

zwiększenie prestiżu osobistego, 

zawodowego i społecznego

• zwiększenie udziału w życiu szkoły

• możliwości rozwoju zawodowego i 

osobistego

• zwiększenie satysfakcji z pracy

 

  

 

 

Wdrażanie nowej podstawy programowej 

to wyzwanie dla szkoły

I wielu instytucji ją wspierających

Niezbędne są :

• pozytywne podejście i zaangażowanie nauczycieli WF, 

dyrekcji szkół i innych nauczycieli

• uzyskanie przez nauczycieli WF nowych  umiejętności, 

w tym stosowania metod aktywizujących

• zmiany w kształceniu przedyplomowym nauczycieli

• szkolenia dla pracujących nauczycieli

• podręczniki i pomoce metodyczne dla nauczycieli WF