Zasady postępowania z pacjentem geriatrycznym

Otępienia



przewlekłe,



najczęściej nieuleczalne



całościowe

zaburzenia funkcji

psychicznych



spowodowane organicznym

uszkodzeniem mózgu

Otępienie



WHO – zespół objawów wywołany

chorobą mózgu, zwykle przewlekłą lub

o postępującym przebiegu,

charakteryzujący się klinicznie licznymi

zaburzeniami wyższych funkcji korowych

takich jak pamięć, myślenie, orientacja,

liczenie, zdolność uczenia się, oceny.



Zaburzeniom

funkcji

poznawczych

Zaburzeniom

funkcji

poznawczych

często

towarzyszą

lub

nawet

często

towarzyszą

lub

nawet

poprzedzają zaburzenia emocjonalne,

zaburzenia zachowania i motywacji.



6 miesięcy

Otępienia – podział

etiologiczny

Typy otępienia (etiologia)



Choroba Alzheimera



Naczyniopochodne



Otępienie z ciałami Lewy’ego



Otępienie czołowo-skroniowe



HIV



Choroba Parkinsona



Pląsawica Huntingtona



Creudtzfeldta-Jakoba

Choroba Alzheimera- diagnoza

Pewna



Prawdopodobne kryteria AD (wszystkie)



Pozytywny wynik badania histopatologicznego
(biopsja lub autopsja

)

Prawdopodobna



Początek pomiędzy 40-m a 90-m rokiem życia



Brak wyraźnych objawów majaczenia



Otępienie potwierdzone: w badaniu
psychiatrycznym, MMSE i neuropsychologicznym



Postępujące pogorszenie funkcji poznawczych



Deficyt pamięci i co najmniej jednej funkcji
poznawczej



Brak wskaźników innego specyficznego otępienia

10 sygnałów ostrzegawczych

1. zaburzenia pamięci utrudniające

codzienne funkcjonowanie

2. trudności w wykonywaniu

codziennych prac domowych

3. zaburzenia językowe

4. dezorientacja co do czasu i

miejsca

5. kłopoty w ocenie

Otępienie

naczyniopochodne

Patogeneza jest wieloczynnikowa

1.Związana z istnieniem zawałów mózgu

wynikających z zaburzeń rytmu serca czy

nadciśnienia tętniczego lub zmian

miażdżycowych tętnic doprowadzających

krew do mózgu

2. Spowodowana przez krwotoki

śródmózgowe lub podpajęczynówkowe

i krwiaki mózgu, a także inne choroby

naczyń

Otępienie

naczyniopochodne

•

początek otępienia

w ciągu 3 mies.

rozpoczęcia

udaru

•

nagłe pogorszenie

w zakresie funkcji

poznawczych lub

zmienność natężenia

objawów

związanych ze stopniowym

pogłębianiem się zaburzeń funkcji

poznawczych.

Otępienie czołowo-

skroniowe



powolny początek i postępujący przebieg



wczesne

zaburzenia zachowań

społecznych



wczesne objawy odhamowania



roztargnienie, impulsywność,

niecierpliwość



wczesny brak krytycyzmu co do własnej

choroby



zaburzenia funkcji wykonawczych



zaburzenia mowy w tym powtarzanie

kilku słów, zdań, tematów

Otępienie z ciałami

Lewy’ego



otępienie definiowane jako

postępujące

zaburzenia poznawcze



szczególnie widoczne mogą być deficyty

w badaniach uwagi, funkcjach wzrokowo-

przestrzennych



Osiowe objawy (1 nie zbędny)

falujący przebieg procesów poznawczych

z wyraźną zmiennością uwagi i

czuwania;

powtarzające się halucynacje wzrokowe;

objawy zespołu parkinsonowskiego

Otępienie w chorobie

Parkinsona



Cechuję się podstępnym powolnym i początkiem,

rozpoznawany jest na podstawie historii choroby,

badania klinicznego i badania stanu psychicznego

Określany jest jako:

zaburzenia

więcej niż jednej funkcji poznawczej;

obniżenie w stosunku do poziomu

przedchorobowego;

nasilenie deficytów ogranicza codzienne

funkcjonowanie (społeczne, zawodowe,

samoobsługę)

i nie można tego przypisać

zaburzeniom ruchowym ani autonomicznym

Otępienie w chorobie

Parkinsona -cechy

poznawcze

Zaburzone zostają :

Uwaga

Funkcje wykonawcze: trudności w

zadaniach wymagających inicjowania,

planowania i kategoryzacji

Funkcje wzrokowo-przestrzenne:

zaburzenia swobodnego przypominania

sobie bieżących zdarzeń i trudności w

zadaniach wymagających uczenia się

nowego materiału

Pamięć

Depresja



Główną przyczyną ciągłego wzrostu

wskaźnika rozpowszechnienia depresji

jest

starzenie się populacji

;



Według ostatnich danych GUS-u

w Polsce żyje około

milionów

osób

które mają 65 i więcej lat

stanowi to

13 %

wszystkich

mieszkańców (co ósmy obywatel kraju);



Prognozy wskazują, że w 2030 r. odsetek

ten wzrośnie do

21%

(co 5 obywatel).

Rozpoznawanie depresji wg

ICD–10

Objawy podstawowe:



obniżony nastrój,



utrata zainteresowań i zdolności do odczuwania

radości życia (anhedonia),



zmniejszenie energii życiowej.

Objawy dodatkowe:



zaburzenia snu,



zaburzenia apetytu,



myśli samobójcze,



obniżenie samooceny



poczucie winy,



zaburzenia koncentracji,



ponury i pesymistyczny obraz przyszłości

Rozpoznawanie depresji według kryteriów

ICD-10

(Międzynarodowa klasyfikacja chorób i

problemów zdrowotnych)

Istotnym elementem dla rozpoznania są:



czas trwania objawów:

co najmniej 2

tygodnie



częstość występowania objawów:

objawy występują prawie

codziennie, niezależnie od

okoliczności

ŁAGODNA DEPRESJA:

Występowanie co najmniej

objawów

podstawowych

dodatkowych

Pacjent odczuwa dyskomfort, ale funkcjonuje

prawidłowo

UMIARKOWANA DEPRESJA:

Występowanie co najmniej

objawów

podstawowych i

dodatkowych

Ograniczone prawidłowe funkcjonowanie

CIĘŻKA DEPRESJA:

Występują

podstawowe i

dodatkowe objawy

Objawy mają znaczne nasilenie i całkowicie

zaburzają funkcjonowanie

Czynniki sprzyjające

powstawaniu depresji:



brak aktywności, bierność, bezczynność,

izolacja związana z przejściem na

emeryturę;



choroby przewlekłe;



zmiana dotychczasowego miejsca

zamieszkania np. zamieszkanie w

placówkach opiekuńczych;



pogorszenie sytuacji materialnej;



osamotnienie, brak wsparcia ze strony

bliskich osób;



utrata osób znaczących (śmierć małżonka,

odejście dzieci).

Czynniki sprzyjające

powstawaniu depresji :



topie

niesprawno

ci funkcjonalnej

;



przewlek

y ból

;



nasilenie choroby somatycznej

;



niedos

uch

;



wyst

powanie zaburze

psychicznych w przesz

Najczęstsze skargi somatyczne

(depresje maskowane):



bóle głowy

- często o charakterze napięciowym,

dotyczą tyłu głowy i karku lub bóle obejmujące głowę

jakby obręczą,



bóle pleców

- często bóle kręgosłupa lędźwiowego

("bóle krzyża"), które utrudniają wykonywanie

różnych zajęć,



świąd skóry



duszność

- bez obiektywnych przyczyn, czasem z

hiperwentylacją,



dolegliwości ze strony układu krążenia

najczęściej dyskomfort, ból w okolicy klatki

piersiowej,



dolegliwości ze strony układu pokarmowego

najczęściej różnego rodzaju bóle brzucha, wzdęcia,

skargi na uczucie niestrawności,



częste infekcje

Samobójstwa u osób w wieku

starszym



Liczba popełnianych samobójstw zwiększa się wraz

z wiekiem;



Największą ilość samobójstw odnotowuje się pomiędzy

. a

. r.ż.;



Osoby starsze niezwykle rzadko podejmują zamach

samobójczy bez poważnych intencji pozbawienia

siebie życia;



Szczególnie narażeni mężczyźni po 65 r.ż.

(ryzyko

samobójstwa dwukrotnie wyższe niż w populacji ogólnej);



Ryzyko samobójstwa u mężczyzn w podeszłym wieku jest

3-4-

krotnie wyższe w porównaniu do kobiet w tym wieku;



Grupa o podwyższonym ryzyku to również kobiety po

r.ż



Trudno jest wykry

zachowania i tendencje

samobójcze osób starszych, a ich skargi dotycz

czenia

yciem, braku sensu

ycia, pragnienia

mierci, s

sto bagatelizowane przez otoczenie,

odbierane jako naturalne przejawy staro

ci.



Nie zmuszaj chorego do wykonywania czynności,
które go stresują, tym bardziej pod koniec dnia,
kiedy jest zmęczony;



Nie reaguj zdenerwowaniem na błędy chorego;

nie podnoś

głosu, nie krzycz, nie spieraj się z chorym, szczególnie gdy
jest pobudzony (koło agresji – potęguje się agresja);
znacznie więcej zyskasz zachowując spokój;



Umieszczaj ważne przedmioty w miejscach niedostępnych
dla chorego

, w przypadku, gdy chory notorycznie chowa

przedmioty bojąc się okradzenia



Każda osoba opiekująca się chorym, musi mieć
chwilę odpoczynku

, niekiedy kosztem czasowego

przekazania opieki w inne ręce (często uważane za
gorsze). W ciągu dnia nie trzeba być zawsze na
każde zawołanie chorego – jeżeli przez chwilę
pobędzie sam, nic się nie stanie, a opiekun
zregeneruje siły.



Znajduj zajęcie choremu „który nie

odstępuje swojego opiekuna na krok” od

początku

(dostosowane do jego możliwości

np. obieranie ziemniaków, segregowanie

prasy itp. ), w przyszłości nie będziesz

„osaczony” przez cały dzień obecnością
chorego

;



Przebywaj z chorym jak najczęściej na

świeżym powietrzu

(uwzględniając poziom

jego sprawności ruchowej i możliwość

wystąpienia niekontrolowanych zachowań



Wszystkie dzieci powinny utrzymywać więź

z chorym rodzicem, aby o nich pamiętał.

razie konieczności przejęcia opieki przez

inne dziecko, nowa sytuacja nie powinna

być dla chorego tak dużym stresem;

Osoby

starsze

wymagają

innego

Osoby

starsze

wymagają

innego

podejścia

terapeutycznego.

podejścia

terapeutycznego.

względu na złożoność problemów,

które występują w tej grupie

wiekowej np.



Wielochrobowość



Obniżenie sprawności funkcjonalnej



Zaburzenia funkcji poznawczych



Depresja



Brak motywacji



Problemy społeczne i finansowe

Zasady komunikowania się z osobą

w starszym wieku

Psychologiczne podejście osoby

badanej



Fizjoterapeuta skupia uwagę

i świadomość wyłącznie na

pacjencie



Zwracanie uwagi na dolegliwości

pacjenta



Konieczne udzielanie wskazówek

Poprawa własnych możliwości

percepcyjnych



Uczenie w taki sposób, żeby percepcja

kierowała postępowaniem człowieka

(umiejętność radzenia sobie w różnych

okolicznościach

)

Okazywanie szacunku pacjentowi



„

Leczenie choroby może być całkowicie

bezosobowe , zaś opieka nad pacjentem musi

być całkowicie osobista” – Francis Ward

Peabody

Budowanie zdrowej atmosfery



Podkreślenie celu postępowania i jeśli to

możliwe wyleczenie czy złagodzenie

dolegliowści.



Odpowiednie komunikowanie się zależne

od stanu chorego i jego ograniczeń np.

do osób z zaburzeniami słuchu mówimy z

większym natężeniem głosu ale nie krzyczymy

- stosowanie technik niewerbalnych
- zmniejszenie odległości miedzy rozmówcami

w miarę możliwości pozycja siedząca pacjenta

unikanie zniecierpliwienia i pośpiechu

Obraz choroby osoby starszej

1. Zgłaszanie dolegliwości



Istnieje przekonanie, ze osoby starsze mają

tendencję do hipochondrii i częstego korzystania

z opieki zdrowotnej z błahych powodów



Zgłaszanie objawów mniej istotnych



Dyskryminacja z powodu wieku



Depresja

2. Zmieniony przebieg choroby: jej

manifestacji i lokalizacji

3. Zmieniona reakcja na chorobę

4. Wielochorobowość – kumulacja licznych

chorób przewlekłych

Ocena geriatryczna

1. Wygląd



wiek biologiczny a wiek metrykalny



Rozmiary ciała pacjenta (kształt, proporcje:

nadwaga, zmniejszona masa ciała)



Kolor powłok skórnych: bladość-

niedokrwistość, brązowy kolor- żółtaczka



Używanie sprzętu pomocniczego



Ruchy dodatkowe – niepokój ruchowy



Makijaż , fryzura

2. Ubiór



Pozwala ocenić status społeczno-

ekonomiczny, osobowość, zainteresowania

i stan zdrowia



Rozmiar odzieży



Stan odzieży



Wybór materiału i koloru odzieży



Stopień dokładności higieny



Buty i ich dopasowanie do stroju



Biżuteria

3. Język



Szybkość i sposób wydawania dźwięków



Siła głosu



Pauzy i przerwy



Analiza lingwistyczna: czy mowa ma sens,

dobór słownictwa



Używanie wyobraźni



Poczucie humoru

4. Zachowanie



Oczy



Spuszczony wzrok



Powieki np. przymknięte sugerować mogą

depresję



Brwi np. zmarszczone a oczy zaciśnięte

( taki wygląd sugeruje stan smutku)



Prawidłowy kontakt wzrokowy utrzymuje się

przez 30-60% czasu rozmowy



Wytrzeszcz



Uśmiech, usta



Napięte usta ozn. mogą smutek, depresję



Zaciśnięte usta świadczyć mogą o złości



Zaciśnięte zęby świadczyć może o dużym

bólu



Fałszywe uśmiechy



Gesty i postawa



Ocena postawy siedzącej i stojącej

Document Outline