Salmonella spp.
Shigella spp.
Salmonella spp.
Shigella spp.
Salmonella spp.
pałeczki Gram-ujemne,
zwykle ruchome,
względnie beztlenowe,
niesporujące,
okołorzęse, wytwarzają otoczkę,
gatunki dzielą się w oparciu a antygeny O, H, K na
ważne z epidemiologicznego punktu widzenia serotypy,
większość to drobnoustroje oportunistyczne,
występujące w jelicie grubym (fizjologiczna flora
jelitowa), a także na skórze, w gardle oraz w wodzie,
pierwotnie patogenne, wywołujące zakażenia
żołądkowo-jelitowe
Gatunki
•
S. Typhi
•
S.paratyphi
•
S.enteritidis
•
S.typhimurim
•
S. Hadar
Czynniki patogenności
•
Endotoksyna - LPS zawierający antygen O,
•
Antygen Vi – czynnik zjadliwości o własnościach
antyfagocytarnych (otoczkowy polisacharyd
Salmonella Typhi),
•
Inwazyny - białka w błonie zewnętrznej
warunkujące przyleganie i penetrację
enterocytów ,
•
Czynniki fagocytooporności – umożliwiają
przeżycie wewnątrz komórek fagocytarnych :
•
neutralizujące wolne rodniki tlenowe :katalaza,
dysmutaza ponadtlenkowa,
•
czynniki neutralizujące defenzyny i małe białka
kationowe,
•
Czynniki oporności na kwaśne pH – przeżycie w
żołądku i fagolizosomach,
Epidemiologia
•
rezerwuar – zwierzęta domowe, bydło,
drób, trzoda chlewna
•
wrota zakażenia – nabłonek jelita cienkiego
•
zakażenie drogą pokarmową – skażone
mięso drobiowe, jaja – salmonellozy
•
zakażenie drogą fekalno-oralną – skażona
woda, posiłki skażonepodczas
przygotowywania przez bezobjawowych
nosicieli - dur brzuszny, dury rzekome
Przewlekłe nosicielstwo
Przewlekli nosiciele to ozdrowieńcy, którzy nie
wyeliminowali patogenów w ciągu 3 miesięcy
od ustąpienia objawów choroby;
Bakterie lokują się
najczęściej w zbliznowaciałych
ścianach pęcherzyka
żółciowego i są wydalane w
dużych ilościach z kałem;
Leczenie: antybiotykoterapia,
cholecystektomia;
Salmonella Typhi
•
Wywołuje dur brzuszny
•
Jedynym rezerwuarem jest człowiek
•
Zakażenie drogą fekalno- oralną od osób
chorych i przewlekłych nosicieli; potrzebna do
niego duża dawka bakterii – od miliona
komórek
•
Dur brzuszny rozwija się długo – 10 -14 dni
•
Faza wysokiej gorączki (duru) związana jest z
bakteriemią
•
Występują objawy ze strony układu
pokarmowego : wymioty, biegunka oraz
występuje wysypka skórna – różyczka durowa
S.paratyphi
Wywołuje dur rzekomy - przebiega
podobnie do duru brzusznego, lecz
znacznie łagodniej;
powikłania występują bardzo rzadko;
występują nieliczne i bardziej
powierzchniowe owrzodzenia jelitowe;
Salmonellozy jelitowe
•
Choroba zaczyna się nagle : biegunka,
gorączka, wymioty i ból brzucha pojawiają się
po 18-24 h inkubacji i ustępują po 2-5 dniach
•
Powikłania: odwodnienie i zaburzenia
elektrolitowe ( starsze i bardzo młode osoby)
•
Uwaga! S. eneritidis u chorych na
niedokrwistość sierpowatokrwinkową może
spowodować zapalenie szpiku kostnego
Zapobieganie
Salmonelozy jelitowe:
profilaktyka ekspozycyjna – higiena żywności
Immunizacja zwierząt przeznaczonych do jedzenia przez
ludzi
Salmonelozy durowe:
profilaktyka ekspozycyjna
Higiena żywności
Higiena wody pitnej
Eliminacja patogenu u nosicieli
Immunoprofilaktyka - szczepienie
w Polsce stosuje się szczepionki zawierające zabite S.
typhi podawane podskórnie; szczepienie podróżnych i w
szczególnych sytuacjach np. dużej powodzi
Zarejestrowana jest doustna szczepionka zawierająca
atenuowany szczep Ty21a
Shigella spp.
Gram- pałeczki
bytują w przewodzie pokarmowym
człowieka
czynnik etiologiczny czerwonki
bakteryjnej
nie posiadają rzęsek ani otoczek
są wrażliwe na czynniki zewnętrzne
(70 stopni 15 min) oraz antyseptyki
Gatunki
S. dysenteriae
S. flexneri
S. boydi
S. sonnei
Czynniki chorobotwórczości
•
inwazyjne antygeny kodowane przez
plazmidy
•
LPS
•
toksyna czerwonkowa Shiga –
ciepłochwiejna, cytotoksyczna egzotoksyna
wytwarzana przez S.dysynterie typ 1,
inaktywuje ona podjednostkę 60S rybosomu
hamując w ten sposób syntezę białek
Patogeneza
•
z człowieka na człowieka szerzą się drogą
fekalno-oralną przez skażony pokarm,
wodę lub przez kontakt bezpośredni
•
Shigella spp. po przedostaniu się do
przewodu pokarmowego lokalizuje się w j.
grubym powodując tam: mikroropnie,
martwicę błony śluzowej, płytkie
owrzodzenia pokryte
pseudobłoną
Czerwonka bakteryjna
silne kurczowe bóle brzucha
częste i bolesne oddawanie małych ilości stolca z
krwią, śluzem i ropą
gorączka
po 2-5 dniach choroba może ustąpić samoistnie
u dzieci i osób starszych na skutek silnego
odwodnienia – zgon
po wyzdrowieniu stan nosicielstwa lub wznowień
choroby
zespól hemolityczno-mocznicowy – S. dysynteriae typ
1 – egzotoksyna Shiga (wewnątrznaczyniowe
wykrzepianie + hemoliza + niewydolność nerek)
wodniste biegunki
Zapobieganie i leczenie
1.Profilaktyka nieswoista
higiena osobista, poprawne warunki
sanitarne
kontrola sanitarna mleka, żywności, wody
izolacja chorych
dezynfekcja wydalin i ścieków
wykrywanie nosicieli
2. Leczenie
płyny, elektrolity
ampicylina, amoksycylina, kotrimoksazol,
chinolony
Dziękuję za uwagę