dr n. med. Krzysztof CHMIELA
dr n. med. Krzysztof CHMIELA
Jest to odwracalny i kontrolowany stan
depresji OUN uzyskiwany przez leki
anestetyczne.
Zawiera: zniesienie świadomości, czucia
bólu, zniesienie odruchów, zwiotczenie
mięśni i niepamięć wsteczną
Odruch na nacięcie skóry przy zbyt płytkiej
anestezji – ruchy kończyn
ZALETY:
-
Prosta technika
-
Szybkie i zwykle przyjemne zasypianie
-
Brak wyraźnego okresu pobudzenia
KONTROWERSJE:
-
Mniejsza sterowność leków dożylnych
Zatrzymanie krążenia
Brak wyrównania hipowolemii
Niekontrolowane podciśnienie tętnicze
Zatory powietrzne i tłuszczowe
Wstrząs uczuleniowy
Niewydolność oddechowa (ośrodkowa i
obwodowa)
Wymioty i regurgitacja (zespół Mendelsona)
BARBITURANY (Thiopental; Metohexital)
ETOMIDAT
PROPOFOL
KETAMINA
BENZODIAZEPINY (Midazolam;
Flunitrazepam; Diazepam)
Są najstarszą i grupą dożylnych anestetyków
używanych w celu wprowadzenia do
znieczulenia ogólnego. W praktyce klinicznej
stosuje się zwykle tylko bardzo krótko działające
barbiturany -
tiopental
i
metoheksytal
, aby
osiągnąć szybkie i przyjemne dla pacjenta
wprowadzenie. Środki te nie nadają się
natomiast do podtrzymywania znieczulenia
ogólnego, ponieważ do tego potrzebne byłyby
dawki poważnie upośledzające funkcje układu
krążenia, oddychania i czynność nerek
Podstawienie w pozycji C2 w miejsce atomu
tlenu atomu siarki – tiobarbituran
Lepsza rozpuszczalność w tłuszczach
Szybki efekt działania po jednorazowym
podaniu
Barbiturany wywierają na o.u.n. działanie
zstępujące porażające. Polega ono na
czynnościowym hamowaniu substancji siatkowatej
mózgu. W ciągu 10-20 s po wstrzyknięciu tiopentalu
lub metoheksytalu pacjent zasypia. Znieczulenie
może się w ciągu pierwszych 40 s jeszcze pogłębić,
potem jednak szybko następuje spłycenie, tak że po
20-30 min wraca przytomność
Oznaki znieczulenia ogólnego. Objawy znie czulenia
są w narkozie barbituranowej niecharakterystyczne:
źrenice są wąskie lub nor malnej wielkości, gałki
oczne przyjmują po łożenie centralne odruch
mrugania i odruchy ścięgniste są zniesione, funkcje
układu krąże nia i oddychania są umiarkowanie
osłabione
PENTHOTAL SODIUM (Abbott)
THIOPENTAL (Biochemie, VUAB)
◦
fiolk. 0,5g; 1,0g (substancja sucha koloru żółtego)
◦
Przygotowanie 20 ml aqua pro iniectionae
◦
1 ml=25mg lub 1ml=50mg
◦
Roztwór jest silnie zasadowy pH około 11
ZASTOSOWANIE:
◦
wprowadzenie do znieczulenia ogólnego
◦
przeciwdrgawkowo
◦
obniżenie podwyższonego ciśnienia
śródmózgowego
◦
ochrona mózgu (śpiączka barbituranowa)
◦
wspomaganie w znieczuleniu przewodowym
DAWKOWANIE:
iv 3-5 mg/kg mc – dorośli
Iv 5-6 mg/kg mc – dzieci
Iv 7-8 mg/kg mc - niemowlęta
FARMAKOKINETYKA:
◦
Początek działania: iv 10-20 s; per rectum 8-
10min (zmienne)
◦
Efekt szczytowy: iv 30-40s
◦
Czas działania: iv 5-15 min (wybudzenie)
DZIAŁANIA UBOCZNE:
◦ Układ krążenia
: depresja mięśnia sercowego,
arytmia
◦ Układ oddechowy
: depresja oddychania, skurcz
krtani i oskrzeli
◦ Układ nerwowy:
ostry zespół majaczeniowy,
przedłużona senność, bóle głowy
◦ Układ pokarmowy:
nudności, wymioty, ślinotok
◦
Inne: odczyny uczuleniowe, drżenia mięśniowe
Oksybarbituran
Roztwór 1%
Silnie zasadowy roztwór; pH około 11.
Początek działania: iv 20-40sek; per rectum
<5min
Efekt szczytowy: iv 45 sek; per rectum 5-10
min
Czas działania: iv 5-10 min; per rectum 30-
90 min.
proszek do przygotowania roztworu do
wstrzykiwania (500 mg)
20 ml; 1ml=25mg
Dawka do indukcji 1,5-2,5mg/kg
Producent: Eli Lilly
DZIAŁANIA UBOCZNE:
◦
Układ krążenia
: depresja mięśnia sercowego,
arytmia
◦
Układ oddechowy
: depresja oddychania, skurcz
krtani i oskrzeli
◦
Układ nerwowy:
ostry zespół majaczeniowy,
przedłużona senność, bóle głowy
◦
Układ pokarmowy
:
nudności, wymioty, ślinotok
◦
Inne
: odczyny uczuleniowe, drżenia mięśniowe
PRZECIWWSKAZANIA:
Utajona lub jawna porfiria
U pacjenta w stanie astmatycznym lub
astmą w wywiadzie stosować bardzo
ostrożnie
U pacjentów w hipowolemii; w podeszłym
wieku oraz przy zastosowaniu leków
narkotycznych i sedacyjnych należy
zredukować dawkę
Metohexital działa 3 x silniej;
jego działanie jest krótsze
(stosować można w ambulatorium)
;
upośledza czynność układu krążenia w
mniejszym stopniu niż Thiopental
Bolesność zastrzyku
Przy zastrzyku dożylnym bolesność występuje
rzadko w przypadku tiopentalu, nieco częściej
przy podaniu metoheksytalu; jest to
spowodowane podrażnieniem ściany
naczyniowej. Większe stężenia obu preparatów
mogą spowodować powstanie zakrzepu.
Wstrzyknięcie podskórne silnie alkalicznych
roztworów tiopentalu i metoheksytalu prowadzi
do podrażnienia tkanek z piekącym bólem, przy
wyższych stężeniach do martwicy";
Jeśli ból przy wstrzykiwaniu jest bardzo silny,
trzeba wziąć pod uwagę możliwość
pomyłkowego wstrzyknięcia dotętniczego.
Pomyłkowe wstrzyknięcie dotętnicze
Pomyłkowe wstrzyknięcie dotętnicze pochodnej
kwasu barbiturowego prowadzi do skurczu
naczyń i gwałtownego bólu promieniującego ku
dłoni. Następuje najczęściej silny skurcz tętnicy
z zanikiem tętna na obwodzie, zblednięciem
kończyny, a następnie pojawia się ciężka sinica.
Skutkami mogą być zgorzel i nieodwracalne
uszkodzenie nerwów. Nasilenie uszkodzeń jest
zależne od dawki i stężenia wstrzykniętego
barbituranu.
POSTĘPOWANIE
:
Wstrzyknięcie roztworu fizjologicznego w daną
tętnicę celem rozcieńczenia barbituranu.
Wstrzyknięcie lidokainy, która ma wpływ
rozszerzający na naczynia. Niektórzy autorzy
zalecają dodatkowo wstrzyknięcie heparyny,
inni zaś blokadę układu sympatycznego danej
kończyny.
Niebezpieczeństwo pomyłkowego wstrzyknięcia
dotętniczego jest szczególnie duże, jeśli
wykonuje się zastrzyk w zgięciu łokciowym. Z
tego powodu nie zaleca się tego miejsca do
podawania dożylnych środków znieczulających.
HYPNOMIDATE (Janssen) amp. 20mg/10ml
ETOMIDAT-LIPURO
1ml=2mg
DAWKOWANIE:
iv 0,15 – 0,3 mg/kg indukcja
iv 2 – 3 mg dawka podtrzymująca
Niebarbituranowy lek nasenny; pozbawiony
działania przeciwbólowego
W dawkach terapeutycznych wywiera niwielki
wpływ na układ krążenia
U 1/3 pacjentów podczas podawania leku
występują ruchy miokloniczne
Obniża metabolizm mózgu, zmniejsza
przepływ mózgowy i ciśnienie śródczaszkowe
Ze względu na mały wpływ na ciśnienie krwi
zapewnia lepszą perfuzję mózgu niż
Thiopental czy Propofol
Supresja kory nadnerczy wywołana
podaniem pierwszej dawki leku utrzymuje
się prze 4-8 godz.
Lek nie wywołuje uwalniania histaminy
FARMAKOKINETYKA:
◦
Początek działania: 30 - 60 sek.
◦
Efekt szczytowy: 1 min.
◦
Czas działania: 3 – 10 min
U pacjentów z padaczką należy
stosować ostrożnie
Lek należy podawać do dużego
naczynia żylnego z powodu dolegliwości
bólowych występujących przy podaży
do naczyń o niewielkiej średnicy
Aby zapobiec skurczom mioklonicznym
w premedykacji należy stosować
benzodiazepiny
DZIAŁANIA UBOCZNE:
układ krążenia
– hipotensja, nadciśnienie,
arytmie
układ oddechowy
– hiperwentylacja,
hipowentylacja, skurcz krtani, czkawka
układ nerwowy
– mioklonie, ruchy
toniczne, ruch gałek ocznych
układ pokarmowy
– nudności lub wymioty
układ hormonalny
– supresja nadnerczy
inne
– zakrzepowe zapalenie żył
Nie zalecany
dla dzieci poniżej 10 rż
Dizopropylofenol – dożylny środek
anestetyczny
Dawki indukcyjne powodują bezdech i
hipotensję
Lek zmniejsza mózgowe ciśnienie perfuzyjne
Powoduje wyrzut histaminy (reakcja
uczuleniowa)
Nasilenie depresji OUN i krążeniowej po
opioidach, lekach uspokajających i nasennych
Nasilenie działań środków zwiotczających
niedepolaryzujących
Ból po podaży do małych naczyń
Redukcja dawki u osób w wieku podeszłym
Nie jest lekiem zalecanym u osób z
podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym
Należy stosować ostrożnie u pacjentów z
padaczką lub wywiadem drgawkowym
amp. 200mg/20ml
1 ml=10 mg
fiolk. 500 mg/50ml
1 ml=10 mg
DAWKOWANIE:
Indukcja: iv 2 – 2,5 mg/kg powoli
Podtrzymanie: 20 – 30 mg
FARMAKOKINETYKA
Początek działania: ok. 30-40 sek.
Efekt szczytowy: 1 min
Czas działania: 5 – 10 min
Eliminacja: wątrobowa i płucna
DZIAŁANIA UBOCZNE:
Układ krążenia
: hipotensja, nadciśnienie,
arytmie, tachykardia, bradykardia
Układ oddechowy
: depresja oddychania,
bezdech, czkawka, skurcz krtani i oskrzeli
Układ nerwowy
: bóle, zawroty głowy,
euforia, splątanie, ruchy kloniczno-toniczne,
drgawki
Układ pokarmowy
: nudności, wymioty,
kurcze jelit
DZIAŁANIA UBOCZNE:
Objawy miejscowe:
ból i kłucie w miejscu
podania, wrażenie palenia
Odczyny uczuleniowe:
rumień, świąd,
pokrzywka
Inne:
gorączka, złudzenia o treści
erotycznej
Lek jest przeciwwskazany u osób
uczulonych na jaja kurze lub olej
sojowy
*
CALYPSOL
(Gedeon Richter)
fiolk. 0,5g/10ml
1ml=50mg
•
KETANEST
(Parke Davies)
•
fiolk. 0,5g/10ml; 0,2g/20ml
•
1ml=50 mg; 1ml=10mg
DAWKOWANIE: (analgosedacja)
◦
iv 0,5 – 1mg/kg mc
◦
Im 2,5 – 5mg/kg mc
◦
p.o. 5-6 mg/kg mc (postać dożylną rozpuścić w
napojach gazowanych)
INDUKCJA ZNIECZULENIA:
-
Iv 1 – 2,5 mg/kg mc
-
Im 5 – 10 mg/kg mc
FARMAKOKINETYKA:
początek działania:
◦
iv < 30sek
◦
Im 3-4 min
efekt szczytowy
-
iv 1min
-
im 5 – 20 min
-
p.o. – 30 min
WSKAZANIA:
Krótkotrwałe znieczulenie ogólne dla
wykonania drobnych zabiegów chirurgicznych
wymagających analgezji takich jak: nacinanie
ropni, zmiana opatrunków, badania RTG,
Pełne znieczulenie w połączeniu z innymi
środkami anestetycznymi do wywołania
narkozy chirurgicznej np. do operacji złamań,
repozycji zwichnięcia, amputacji, cesarskiego
cięcia, laparotomii.
DZIAŁANIA:
Powoduje tzw. „anestezję dysocjacyjną”
Występuje analgezja i niepamięć
W wyniku działania Ketaminy występują często
dziwne, często powodujące strach marzenia senne i
halucynacje wzrokowe (około 30% pacjentów),
których nasilenie można łagodzić podaniem
benzodiazepiny.
Czas działania 10 – 20 min
PRZECIWWSKAZANIA:
Schorzenia naczyń wieńcowych
Nadciśnienie tętnicze
Objawowa niewydolność serca
Stenoza mitralna i aortalna
Urazy czaszkowo-mózgowe
Guz chromochłonny nadnerczy
Niewyrównana hipertyreoza
Pęknięcie macicy i wypadnięcie pępowiny
Uszkodzenie oka z perforacją
Padaczka
Schorzenia psychiatryczne
Należą do trankwilizerów; są to leki
psychotropowe z grupy leków
neuroleptycznych lub anksjolitycznych; od
klasycznych leków uspokajających i
nasennych różnią się brakiem wyraźnego
tłumienia świadomości i selektywnym
wpływem na procesy psychiczne.
DZIAŁANIE:
uspokajające
anksjolitycznie (przeciwlękowo)
przeciwdrgawkowo
nasenne
zwiotczenie mięśni
W większych dawkach uspokojenie po benzodiazepinach
przechodzi w osłupienie (stupor) i sen.
Nie występuje jednak znieczulenie
chirurgiczne
DORMICUM (Roche)
◦
amp. 5mg/1ml; 15mg/3ml; 5mg/5ml
◦
tabl. 7,5mg; 15mg
WSKAZANIA: premedykacja, sedacja z
zachowaniem świadomości, indukcja i
podtrzymanie znieczulenia
DAWKOWANIE:
◦
PREMEDYKACJA:
im 2,5 – 10 mg (0,05 – 0,2mg/kg)
p.o. 20-40 mg
10 mg/2 ml
pH – 6,6 – 6,9 (ból przy podawaniu iv i im)
Diazemuls jest rozpuszczany w tłuszczu –
nie powoduje bólu; jest drogi
2 mg / 1 ml
Silniejsze działanie niż Diazepamu 7-10X
Większa skuteczność przeciwdrgawkowa
Po podaniu iv sen występuje w ciągu 3 min
Czas trwania około 20-30 min.
W połączeniu z alkoholem powoduje
niepamięć wsteczną
Metabolizm: wątrobowy
Wydalanie: nerkowe
amp. 0,5mg/5ml
ZASTOSOWANIE:
◦
diagnostyczne i terapeutyczne odwracanie
działania agonistów receptorów
benzodiazepinowych
◦
Przeciwdziałanie po znieczuleniu ogólnym lub
sedacji przy utrzymującej się utracie świadomości,
jeżeli stosowano beznodiazepiny
Antagonista receptora benzodiazepinowego.
W stosunku do hipowentylacji antagonizm
może być niepełny.
Do odwrócenia działania poszczególnych
diazepin potrzebne są różne dawki
(np.
Lorazepam wymaga większych dawek niż
Diazepam)
U osób uzależnionych od benzodiazepin
może spowodować wystapienie objawów
abstynencji (drgawki, splątanie i
pobudzenie)
Dawkowanie:
- przeciwdziałanie pochodnym benzodiazepin:
0,1-0,2 mg i.v., w razie potrzeby
wielokrotnie;
dawka maksymalna wynosi 3,0 mg;
- w rozpoznaniu różnicowym śpiączki:
0,5-1,0 mg i.v.
DZIAŁANIA UBOCZNE:
Układ krążenia:
arytmia, tachykardia,
bradykardia, nadciśnienie, bóle dusznicowe,
uderzenia krwi do głowy
Układ pokarmowy
: nudności i wymioty
Układ nerwowy
: drgawki, pobudzenie,
labilność emocjonalna
I
nne
: wysypka, dreszcze, zapalenie
zakrzepowe żył, ból w miejscu podaży