Żywienie osób w wieku 

podeszłym

Ogólne zasady żywienia

• urozmaicenie diety – szczególnie produkty o 

dużej zawartości odżywczej (przetwory 
mleczne z odtłuszczonego mleka, chudego 
mięsa, drobiu, ryb, przetwory zbożowe z 
pełnego ziarna, ciemnego pieczywa 
pszennego)

• ograniczenie spożycia cukru oraz tłuszczów 

pochodzenia zwierzęcego (masło, smalec) 

• unikanie spożywania potraw trudnostrawnych, 

potraw długo smażonych, bigosu, grzybów etc. 

Ogólne zasady żywienia c.d.

• codzienne spożywanie warzyw i 

owoców, w miarę możliwości w stanie 
surowym

• unikanie spożywania dużej ilości soli i 

ostrych przypraw

• spożywanie regularnie posiłków o 

mniejszej objętości, ale częściej (4-
5razy dziennie)

Ogólne zasady żywienia c.d.

• wypijanie większej ilości płynów 

niegazowanych, ograniczenie 

spożycia alkoholu

• prowadzenie aktywnego fizycznie i 

umysłowo trybu życia

• Z WIEKIEM MALEJE NATURALANA 

ZDOLNOŚĆ ADAPTACJI DO INNEGO 

SYSTEMU ŻYWIENIA

Leczenie dietetyczne w 

schorzeniach poszczególnych 

układów i narządów

• choroby układu pokarmowego
• choroby układu krążenia
• cukrzyca
• …

Mini Nutritional 

Assessment 

Narządy zmysłów

• Prawidłowe funkcjonowanie narządów zmysłów i 

ich szczególne znaczenie, 

• Samodzielność  
• Zaburzenia słuchu, chociaż typowe i dotyczące 

całej populacji w wieku starszym narastają wolno, 

łagodnie i stopniowo. 

• Charakteryzują się zmiennością osobniczą i nie są 

dokładną miarą biologicznego i metrykalnego 

wieku badanego. 

• Mogą  wyprzedzać proces starzenia lub cechować 

się mniejszymi zmianami niż należałoby 

oczekiwać z racji wieku 

Choroby oczu

• starczowzroczność
• jaskra
• zaćma
• AMD

Zwyrodnienie plamki związane 

z wiekiem  (AMD)

• > 50 …60 r.ż., plamka żółta- 

nieodwracalne uszkodzenie fotoreceptorów

• rozmywanie się obrazu w centralnej części 

pola widzenia (kontury, barwy) 

• Postać wysiękowa – 10%, sucha –

upośledzenie widzenia 5/15 do 5/30

• Czynniki ryzyka:

– wiek po 50 roku życia 

– występowanie AMD u członków rodziny, 

mutacja ABCR 

– nadciśnienie tętnicze 

– miażdżyca, otyłość

– palenie tytoniu 

Zaćma

• Zaćma jest to zmętnienie soczewki oka, 

które obniża ostrość wzroku do 5/8 lub 
poniżej

• W prawidłowym oku soczewka jest 

całkowicie przezroczysta,  powstaje wyraźny 
obraz obserwowanego przedmiotu. 

• Czynniki ryzyka: wiek, palenie, leczenie 

kortykosteroidami, atopowe zapalenie 
skóry,ekspozycja na promienie ultrafioletowe

Zaćma

c.d.

• Pierwszym objawem zaćmy może być 

widzenie "jak przez mgłę"- częste 
przecieranie  okularów,  konieczność 
częstej zmiany okularów lub problemy z 
dobraniem odpowiedniej korekcji. 

• Zaćma jądrowa, korowa, podtorebkowa
• Leczenie, chirurgiczne usunięcie 

soczewki 

Jaskra

• Zespół chorób charakteryzujący się 

uszkodzeniem siatkówkowych włókien 
nerwowych także w obrębie tarczy nerwu 
wzrokowego, powodujący odpowiednie 
ubytki w polu widzenia

• Jaskra pierwotna: wrodzona, dziecięca, 

młodzieńcza, otwartego kąta (wysokie, 
niskie ciś), związana z wrodzonymi 
anomaliami

• Przebieg

Jaskra

c.d.

• Występowanie rodzinne. Ponadto czynnikami 

ryzyka występowania jaskry są : wady wzroku 
np.: duża krótkowzroczność, schorzenia 
ogólne jak: nadciśnienie , niedociśnienie 
tętnicze, cukrzyca, stany po zawałach 
mięśnia sercowego i udarach mózgu, 
następstwo urazów i zapaleń gałki ocznej. 

• Leczenie może być zachowawcze (krople 

stosowane do oka), laseroterapia lub 
chirurgiczne...

Prezbyopia - 

starczowzroczność

•  Wada spowodowana starzeniem się oka - 

soczewka pogrubia się i traci elastyczność, 
co utrudnia zmianę ostrości widzenia. 

• Problemy z ostrym widzeniem 

przedmiotów znajdujących się w bliskiej 
odległości, czytanie z wysiłkiem drobnego 
druku lub trudności z wykonywaniem 
czynności wymagających patrzenia z bliska 
. 

• Stopniowo po 40/45 roku życia

Starczowzroczność

c.d.

• Osoba czyta tekst z odległości 

ramienia, w przeciwnym razie obraz 
staje się zamglony, ból głowy

• Okulary, wieloogniskowe soczewki. 

Soczewki te zapewniają prawidłowe 
widzenie zarówno z bliska, jak i z 
daleka.

Głuchota starcza

• Stale postępujące uszkodzenie 

słuchu związane z wiekiem

• Pierwsze objawy mogą pojawiać się 

w 3-4 dekadzie życia

• W tym okresie upośledzenie dotyczy 

tonów wysokich powyżej 4000 Hz, 
następnie stopniowo obejmuje tony 
średniej i niskiej częstotliwości

Podział presbyacusis

Postać czuciowa: 

zanik komórek Cortiego, głównie 

w      zakręcie podstawnym ubytek słuchu dla 

tonów  wysokich.

Postać nerwowa: 

zmiany zwyrodnieniowe zwoju 

ślimakowego, włókien nerwowych, jąder nerwu 

ślimakowego, dalszych odcinków drogi słuchowej 

złe rozumienie mowy niewspółmierne do ubytku w 

audiogramie tonalnym.

Postać metaboliczna: 

defekt biochemiczny i 

biofizyczny w obrębie ucha wewnętrznegozmiany 

bioelektryczne ślimaka i nerwu słuchowego.

Postać mechaniczna: 

zmiany niedokrwienne w 

obrębie więzadła spiralnego i prążka naczyniowego.

Głuchota starcza c.d.

• Pacjent zgłasza upośledzenie słuchu i ograniczone 

zrozumienie słyszanych wyrazów. Objawom tym 

towarzyszy zjawisko słyszenia dodatkowych 

dźwięków, których nie słyszą inne osoby, a 

nazywanych szumami usznym 

• Cechą charakterystyczną dla głuchoty starczej 

polskiej populacji jest wyraźne pogorszenie 

zdolności zrozumienia mowy potocznej w 

stosunku do wyniku badania wykonanego w 

audiometrii tonalnej progowej, w której bada się 

poziom słyszenia czystego pojedynczego tonu

Audiometria tonalna 

progowa

Ma ona na celu określenie progu 

słyszenia 

   dla tonów czystych
   dla przewodnictwa powietrznego i 

kostnego

   obu uszu osoby badanej.
   Wynik jest miarą ilościową utraty 

słuchu.

Audiogram

•  wykonuje się mierząc ubytek słuchu dla 

generowanych częstotliwości z zakresu 125 - 10000 

HZ (odpowiednio: 125, 500, 1000, 2000, 3000, 4000, 

6000, 8000, 10000 Hz). Przyjmuje się, że głuchotę 

oznacza ubytek na poziomie 120 dB.

• z urządzenia generowane są dźwięki odpowiadające 

w.w. częstotliwościom, dla każdej częstotliwości 

generowany jest dźwięk o określonej mocy (w 

przedziale co 10 dB). Gdy osoba badana zareaguje 

na generowany dźwięk, ustala się jego najmniejszą 

słyszaną wartość w dB - nazywaną progiem 

słyszenia dźwięku. Dla każdej częstotliwości ustala 

się progi słyszalności odpowiednich dźwięków.

Klasyfikacja uszkodzeń słuchu

do 20 dB

Norma

20 dB - 40 dB

Lekkie uszkodzenie 
słuchu

40 dB - 70 dB

Umiarkowane 

uszkodzenie słuchu

70 dB - 90 dB

Znaczne 
uszkodzenie słuchu

90 dB - 120 dB

Głębokie 

uszkodzenie słuchu

powyżej 120 dB

Całkowita głuchota

Głuchota starcza c.d.

• Postępowanie

– Leczenie ??? 
– Brak możliwości farmakologicznych 

cofnięcia zmian destrukcyjnych w 
narządzie odbiorczym 

– Leki nootropowe ?
– Witaminy A+E, częściowe zahamowanie 

procesów degeneracyjnych ?

Postępowanie 

• Ocena wpływu wady słuchu na 

funkcjonowanie Pacjenta.

• Diagnostyka audiologiczna.
• Oczekiwania Pacjenta w odniesieniu do 

poprawy komunikowania się z otoczeniem.

• Ustalenie wskazań do protezowania słuchu.
• Protezowanie narządu słuchu.
• Rehabilitacja słuchu i mowy - trening 

słuchowy

Postępowanie

• Problem akceptacji wady słuchu oraz 

proponowanych rozwiązań.

• Urealnienie oczekiwań, wyjaśnienie 

ograniczeń.

• Uświadomienie potrzeby systematycznych 

badań kontrolnych, ciągłej opieki 
audiologicznej oraz audioprotetycznej.

Warunki uzyskania dobrej 

korzyści z protezowania 

słuchu

• Rzetelna diagnostyka audiologiczna.
• Pełna akceptacja proponowanych 

rozwiązań przez Pacjenta.

• Dopasowanie aparatów słuchowych 

odpowiednich do typu ubytku słuchu i 
potrzeb Pacjenta.

• Nie odraczanie decyzji o zaprotezowaniu 

słuchu.

• Trening słuchowy, systematyczna opieka 

audiologiczna i audioprotetyczna.